Το πλαίσιο της συμφωνίας, που υπέγραψαν χθες, Παρασκευή, στην Ουάσινγκτον Ισραήλ και Λίβανος, με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών, παρουσιάζει το Al Jazeera με ανάλυσή του.
Υπενθυμίζεται πως το Ισραήλ και ο Λίβανος κατέληξαν σε νέα συμφωνία-πλαίσιο έπειτα από τέσσερις ημέρες εντατικών διαπραγματεύσεων στην Ουάσινγκτον, με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών, σε μια προσπάθεια να τερματιστεί η πολύμηνη σύγκρουση μεταξύ των δύο πλευρών.
Από την έναρξη των συγκρούσεων στις 2 Μαρτίου, το Ισραήλ έχει θέσει υπό κατοχή σχεδόν το 20% του νότιου Λιβάνου, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Al Jazeera, περισσότεροι από 4.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους. Προηγήθηκε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός τον Νοέμβριο του 2024, ωστόσο το Ισραήλ συνέχισε σχεδόν τις καθημερινές του επιθέσεις και δεν αποχώρησε από τα κατεχόμενα εδάφη, παρά τους όρους εκείνης της συμφωνίας, υπενθυμίζει η ανάλυση του μέσου.
Συμφωνία Ισραήλ - Λιβάνου: Τι προβλέπει
Η νέα συμφωνία, ωστόσο, δεν προβλέπει ρητά την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων. Αντίθετα, συνδέει τη σταδιακή αποχώρηση με τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, όρο που η φιλοϊρανική οργάνωση απορρίπτει σταθερά.
Ο ηγέτης της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, απέρριψε το Σάββατο τη συμφωνία-πλαίσιο, χαρακτηρίζοντάς την «άκυρη και ανυπόστατη». Η οργάνωση επιμένει ότι προϋπόθεση για οποιαδήποτε διαδικασία είναι η πλήρης αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο.
Χαρακτηριστικά, το βράδυ της Παρασκευής, χιλιάδες υποστηρικτές της Χεζμπολάχ κατέβηκαν στους δρόμους της Βηρυτού διαμαρτυρόμενοι κατά της συμφωνίας.
Όπως αναφέρει η ίδια ανάλυση του Al Jazeera για το τι προβλέπεται στο πλαίσιο μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, μετά την τριμερή υπογραφή στην Ουάσινγκτον, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έδωσε στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο της συμφωνίας.
Σε αυτό περιγράφεται μια «διαδοχική διαδικασία» μέσω της οποίας ο λιβανικός στρατός θα αποκαταστήσει την «αποτελεσματική κυριαρχική εξουσία σε ολόκληρη τη λιβανική επικράτεια», υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει επαληθευτεί ο αφοπλισμός των μη κρατικών ένοπλων οργανώσεων, σαφής αναφορά στη Χεζμπολάχ.
Η συμφωνία δεν επιβάλλει στο Ισραήλ να αποχωρήσει άμεσα από τα κατεχόμενα εδάφη. Αντίθετα, προβλέπει ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσυρθούν σταδιακά μέσω δύο «πιλοτικών ζωνών», στις οποίες ο λιβανικός στρατός θα αναλαμβάνει προοδευτικά την πλήρη ευθύνη για την ασφάλεια.
Όπως δήλωσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, η μία ζώνη βρίσκεται νότια του ποταμού Λιτάνι και εκτός της ζώνης ασφαλείας, ενώ η δεύτερη βρίσκεται βόρεια του Λιτάνι, σε μικρή περιοχή της διευρυμένης ζώνης ασφαλείας που, όπως είπε, κατέλαβε πρόσφατα ο ισραηλινός στρατός αλλά δεν θεωρεί απαραίτητο να διατηρήσει.
Η συμφωνία αναφέρει ότι, όταν ολοκληρωθούν αυτά τα στάδια, οι εκτοπισμένοι Λιβανέζοι θα μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στις περιοχές αυτές, οι οποίες θα βρίσκονται αποκλειστικά υπό τον έλεγχο των κρατικών αρχών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, περισσότεροι από 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί.
Πώς αντιδρούν οι εμπλεκόμενες πλευρές στη συμφωνία Ισραήλ - Λιβάνου
Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι η πλήρης ανάληψη του ελέγχου από το λιβανικό κράτος θα εξαλείψει κάθε μελλοντική ανάγκη στρατιωτικής παρουσίας ή επέμβασης στον Λίβανο, ενώ δηλώνει ότι δεν έχει εδαφικές διεκδικήσεις στη χώρα.
Από την πλευρά της, η λιβανική κυβέρνηση δηλώνει ότι απορρίπτει οποιαδήποτε αξίωση κρατικού ή μη κρατικού φορέα να χρησιμοποιεί στρατιωτική βία στο όνομά της χωρίς ρητή εξουσιοδότηση, χαρακτηρίζοντας τέτοιες ενέργειες παράνομες και αντίθετες με τα εθνικά συμφέροντα του Λιβάνου.
Όσον αφορά τις εμπλεκόμενες πλευρές, το Al Jazeera, παρουσίασε αναλυτικά τις πρώτες αντιδράσεις τους.
Ισραήλ
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου υποστήριξε ότι η συμφωνία επιτρέπει στο Ισραήλ να διατηρήσει στρατιωτική παρουσία στα κατεχόμενα εδάφη του νότιου Λιβάνου.
«Θα διατηρήσουμε τη ζώνη ασφαλείας έως ότου η Χεζμπολάχ αφοπλιστεί και όσο εξακολουθεί να υπάρχει απειλή για το κράτος του Ισραήλ», δήλωσε.
Η συμφωνία θεωρείται επίσης μια προσωρινή πολιτική ανάσα για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ο οποίος είχε δεχθεί έντονη εσωτερική κριτική όταν ΗΠΑ και Ιράν προχώρησαν στη συμφωνία της Ισλαμαμπάντ χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του Ισραήλ.
Λίβανος
Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, ευχαρίστησε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τους περιφερειακούς μεσολαβητές, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «το πρώτο βήμα για την αποκατάσταση της κυριαρχίας του Λιβάνου».
Σε ανακοίνωση της προεδρίας αναφέρεται επίσης ότι η συμφωνία αποτελεί «την αρχή της πορείας ώστε οι θυσίες των Λιβανέζων να δικαιωθούν και να επιστρέψουν στα πλήρως απελευθερωμένα εδάφη τους».
Παρά τις δηλώσεις αυτές, η ένταση στη Βηρυτό παρέμεινε υψηλή, με υποστηρικτές της Χεζμπολάχ να καίνε λάστιχα και να αποκλείουν δρόμους που οδηγούν στο αεροδρόμιο.
Συγκρούεται με το μνημόνιο ΗΠΑ - Ιράν;
Αναλυτές επισημαίνουν δύο βασικές αντιφάσεις ανάμεσα στο μνημόνιο που υπέγραψαν ΗΠΑ και Ιράν και στη νέα συμφωνία Ισραήλ - Λιβάνου.
Η πρώτη είναι ότι το μνημόνιο της Ισλαμαμπάντ προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα χωρίς προϋποθέσεις, ενώ η νέα συμφωνία θέτει ως όρο τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ.
Η δεύτερη αφορά το γεγονός ότι το μνημόνιο δεν αναφέρεται στις φιλοϊρανικές ένοπλες οργανώσεις ως προϋπόθεση για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.
Η ερευνήτρια του European Council on Foreign Relations, Ταχάνι Μουστάφα, εκτίμησε ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ πιθανότατα θα χρησιμοποιήσουν την άρνηση της Χεζμπολάχ να αφοπλιστεί ως επιχείρημα ότι η ίδια ευθύνεται για την αποτυχία της διαδικασίας.
Παράλληλα υποστήριξε ότι το Ισραήλ έχει ήδη δείξει πως δεν τηρεί τις δεσμεύσεις του, γεγονός που δεν δημιουργεί καμία εμπιστοσύνη στη Χεζμπολάχ ώστε να αποδεχθεί τον αφοπλισμό της.
Κατά την ίδια, και οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρουν ευθύνη, καθώς επιχείρησαν να αποσυνδέσουν τη λιβανική κρίση από τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν.
Με πληροφορίες από Al Jazeera
