Η φωτογραφία μοιάζει σχεδόν σκηνοθετημένη, ακριβώς επειδή είναι τόσο τρομακτικά πραγματική: ένας άνδρας κάθεται μόνος σε βαγόνι του μετρό της Ουάσινγκτον, ενώ γύρω του στέκονται μασκοφόροι άνδρες με καπέλα, γυαλιά και ίδια ρούχα.
Είναι 4η Ιουλίου. Η Αμερική γιορτάζει την ανεξαρτησία της. Και μέσα στο ίδιο βαγόνι, ένας γκέι Φιλιππινοαμερικανός προσπαθεί απλώς να μείνει ψύχραιμος.
Ο άνδρας της φωτογραφίας είναι ο Ρόσγουελ Ενσίνα, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της U.S. Capitol Historical Society. Το Σάββατο βρισκόταν στο μετρό, καθ’ οδόν από την Ουάσινγκτον προς το Μέριλαντ, για να συναντήσει φίλους σε γιορτή της 4ης Ιουλίου.
Λίγες στάσεις νωρίτερα, όπως είπε στο The Advocate, το βαγόνι έμοιαζε με συνηθισμένη εικόνα εθνικής γιορτής: οικογένειες, τουρίστες, άνθρωποι ντυμένοι στα χρώματα της αμερικανικής σημαίας, παιδιά που πήγαιναν προς το National Mall.
Και μετά, σε μία από τις στάσεις, είδε τους άνδρες να περιμένουν στην αποβάθρα. Φορούσαν μάσκες, καπέλα και γυαλιά. «Νομίζω ότι πάγωσα λίγο», είπε. Στην αρχή δεν ήξερε ποιοι ήταν. Άρχισε όμως να παρατηρεί τα σήματα και τα λογότυπα πάνω τους και να καταλαβαίνει.
Ήταν μέλη της Patriot Front, της λευκής εθνικιστικής οργάνωσης που πραγματοποίησε πορεία στην Ουάσινγκτον την ημέρα που η πρωτεύουσα των ΗΠΑ γιόρταζε την επέτειο της ανεξαρτησίας. Εκατοντάδες μασκοφόροι κινήθηκαν στην πόλη, κοντά στο Καπιτώλιο και τον σταθμό Union Station, πριν επιβιβαστούν σε συρμούς του μετρό και κατέβουν στο New Carrollton, προάστιο του Μέριλαντ.
Ο Ενσίνα βρέθηκε μέσα σε αυτή την εικόνα. Σε φωτογραφία του Φιν Γκόμεζ για το Getty Images, που διαδόθηκε ευρέως στο διαδίκτυο, κάθεται στο βαγόνι καθώς οι μασκοφόροι τον περιβάλλουν.
Όταν ρωτήθηκε αν φοβήθηκε, απάντησε χωρίς περιστροφές: «Θα έλεγα ψέματα αν έλεγα όχι. Ήμουν τρομοκρατημένος, ειλικρινά, γιατί δεν ήμουν σίγουρος ποια ήταν τα κίνητρά τους».
Έστειλε μηνύματα σε φίλους του κατά τη διάρκεια της διαδρομής, ώστε κάποιος να ξέρει πού βρίσκεται. Οι άνδρες έμειναν στο τρένο μαζί του περίπου 25 λεπτά. Στην αρχή νόμιζε ότι είχαν γεμίσει μόνο το δικό του βαγόνι και ίσως το επόμενο. Όταν όμως είδε εκατοντάδες από αυτούς να κατεβαίνουν στο New Carrollton, είπε ότι η εικόνα τού έκοψε την ανάσα.
Στο Instagram, ο Ενσίνα έγραψε ότι βρέθηκε σε ένα «τρένο με εκατοντάδες μασκοφόρους υπέρμαχους της λευκής υπεροχής». Η στιγμή, είπε, ήταν ιδιαίτερα ανατριχιαστική επειδή συνέβη την 4η Ιουλίου.
«Ήρθα σε αυτή τη χώρα ως βρέφος και έγινα Αμερικανός πολίτης», έγραψε. «Έτσι, καθισμένος εκεί, την 4η Ιουλίου, δεν μπορούσα να μη σκεφτώ την υπόσχεση της Αμερικής και τη δουλειά που απαιτείται ακόμη για να την προστατεύσουμε».
Το βάρος της εικόνας δεν βρίσκεται μόνο στον φόβο ενός ανθρώπου μέσα σε ένα βαγόνι. Βρίσκεται και σε όσα συμπυκνώνονται γύρω του. Ο Ενσίνα είναι Φιλιππινοαμερικανός, ανοιχτά γκέι, και επικεφαλής ενός οργανισμού αφιερωμένου στην ιστορία του Καπιτωλίου των ΗΠΑ. Ο πατέρας του υπηρέτησε στο αμερικανικό Ναυτικό.
Οι γονείς του, και οι δύο Φιλιππινέζοι, του έμαθαν την αξία της συμμετοχής στα κοινά. Όταν έκλεισε τα 18 και ζούσε στις Φιλιππίνες, ο πατέρας του τον πήγε στην αμερικανική πρεσβεία στη Μανίλα για να ψηφίσει.
Για εκείνον, λοιπόν, η εικόνα δεν ήταν απλώς ένα προσωπικό επεισόδιο φόβου. Ήταν αδύνατο να αποκοπεί από την ιστορία της χώρας στην οποία ανήκει.
«Με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι πρέπει να δουλέψουμε σκληρότερα, ίσως ακόμη πιο σκληρά τώρα», είπε. «Η ιστορία δεν διαγράφεται· καταγράφεται, διατηρείται, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι μοιράζεται και διδάσκεται».
Ο ίδιος ήταν προσεκτικός να μην συγκρίνει τον εαυτό του με ανθρώπους που υπέστησαν πολύ χειρότερες μορφές δημόσιου εκφοβισμού στην ιστορία των πολιτικών δικαιωμάτων, όπως η Ρούμπι Μπρίτζες ή οι Μαύροι Αμερικανοί που κάθισαν σε εχθρικούς πάγκους εστιατορίων την εποχή του φυλετικού διαχωρισμού. Αλλά είπε ότι η ιστορική ηχώ ήταν αδύνατο να αγνοηθεί.
Το μετρό, είπε, θα έπρεπε να είναι ένας από τους μεγάλους δημόσιους εξισωτές. Ένας χώρος που χρησιμοποιείται από όλους, είτε συμφωνούν είτε όχι μεταξύ τους. «Υπάρχουν μέρη στην κοινωνία μας που μας επιτρέπουν, ελπίζουμε, να συνυπάρχουμε», είπε, αναφέροντας το μετρό, τα κέντρα αναψυχής και τις δημόσιες βιβλιοθήκες.
Αυτό ακριβώς κάνει τη φωτογραφία τόσο δυνατή. Δεν δείχνει μόνο έναν άνδρα περικυκλωμένο από μασκοφόρους. Δείχνει τη σύγκρουση δύο ιδεών για την Αμερική μέσα στο ίδιο βαγόνι: από τη μία, την υπόσχεση ενός δημόσιου χώρου όπου όλοι ανήκουν· από την άλλη, την παλιά, επίμονη βία που εμφανίζεται κάθε φορά που κάποιοι αποφασίζουν ότι η λέξη «λαός» δεν πρέπει να χωράει όλους.
Η υπηρεσία συγκοινωνιών της Ουάσινγκτον, WMATA, δήλωσε στο The Advocate ότι το σύστημα του μετρό είναι ανοιχτό σε όλα τα μέλη του κοινού που πληρώνουν εισιτήριο και ότι η αστυνομία του μετρό γνώριζε την παρουσία της ομάδας και την παρακολουθούσε όπως κάνει καθημερινά με μεγάλα πλήθη. Σύμφωνα με την ίδια δήλωση, δεν υπήρξαν αναφορές για εγκλήματα που να σχετίζονται με την ομάδα.
Για τον Ενσίνα, όμως, η απουσία επίσημου συμβάντος δεν αναιρεί το βίωμα. Η δημόσια τρομοκράτηση δεν χρειάζεται πάντα να φωνάξει. Μερικές φορές αρκεί να σταθεί γύρω σου, μασκοφορεμένη, σε ένα βαγόνι, την ημέρα που η χώρα γιορτάζει την ελευθερία της.
Ο Ενσίνα είπε ότι αρχικά δίστασε να μιλήσει δημόσια. Σκέφτηκε και άλλες φωτογραφίες από την ίδια ημέρα, ανάμεσά τους μία με μια νεαρή Μαύρη γυναίκα στο μετρό, επίσης περικυκλωμένη από μέλη της ομάδας.
Το όνομά της δεν είναι δημόσια γνωστό, και ο ίδιος είπε ότι χαίρεται που ο κόσμος δεν την καταδιώκει για να τη βρει. Αποφάσισε όμως να μιλήσει επειδή μπορούσε.
Ευχαρίστησε επίσης τον φωτογράφο Φιν Γκόμεζ, η παρουσία του οποίου στο τρένο, όπως είπε, ήταν «ήσυχα καθησυχαστική». Το ότι κάποιος κατέγραφε αυτό που συνέβαινε τού έδωσε μια μορφή ασφάλειας.
Στο τέλος, ο Ενσίνα επέστρεψε σε μια παλιά αμερικανική φράση, από τον Αβραάμ Λίνκολν: την ανάγκη να καλέσει η χώρα τους «καλύτερους αγγέλους» της.
Η φωτογραφία από το μετρό της Ουάσινγκτον δεν δείχνει μόνο το αντίθετο. Δείχνει και γιατί αυτή η επίκληση παραμένει αναγκαία.
Με στοιχεία από The Advocate
