Για πολλούς παρατηρητές πουλιών, η φωτογράφιση ενός σπάνιου είδους έξω από τη συνηθισμένη του περιοχή είναι μικρός θρίαμβος. Μπορεί να γίνει είδηση, να κυκλοφορήσει σε φόρουμ, να περάσει σε βάσεις δεδομένων και να βοηθήσει τους επιστήμονες να καταλάβουν πώς μετακινούνται τα είδη μέσα σε έναν πλανήτη που αλλάζει.
Τώρα, όμως, ακόμη και αυτό το πεδίο απειλείται από την τεχνητή νοημοσύνη.
Ειδικοί προειδοποιούν ότι οι εικόνες πουλιών οι οποίες έχουν δημιουργηθεί ή «βελτιωθεί» με AI αρχίζουν να δημιουργούν πρόβλημα σε πλατφόρμες όπως το iNaturalist και η Macaulay Library, που χρησιμοποιούνται συχνά από ερευνητές για την παρακολούθηση ειδών, τη μελέτη της βιοποικιλότητας και την καταγραφή αλλαγών που συνδέονται με την κλιματική κρίση.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο οι καθαρές απάτες. Αυτές, σύμφωνα με τους ειδικούς, παραμένουν σχετικά σπάνιες και συχνά εντοπίζονται εύκολα. Το πιο ύπουλο πρόβλημα είναι οι φωτογραφίες που ξεκινούν ως πραγματικές, αλλά περνούν από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να γίνουν πιο «καθαρές», πιο εντυπωσιακές ή πιο όμορφες. Κάποιος μπορεί να ζητήσει από ένα πρόγραμμα να αφαιρέσει ένα κλαδί ή ένα φύλλο που κρύβει το πουλί. Ο αλγόριθμος, όμως, δεν καθαρίζει απλώς την εικόνα. Μπορεί να προσθέσει χαρακτηριστικά από άλλο είδος.
Έτσι, μια βελτιωμένη φωτογραφία μπορεί να γίνει ψεύτικη καταγραφή.
Σε πρόσφατο παράδειγμα που αναφέρουν ερευνητές, μια υποτιθέμενη θέαση red-winged blackbird στην κεντρική Βραζιλία αποδείχθηκε λανθασμένη. Το είδος συναντάται κυρίως στη Βόρεια Αμερική και δεν είχε καταγραφεί στην περιοχή. Η φωτογραφία, όπως διαπιστώθηκε, απεικόνιζε στην πραγματικότητα ένα πολύ πιο κοινό πουλί, αλλά η χρήση AI για να «βελτιωθεί» η εικόνα πρόσθεσε χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε άλλο είδος.
Αυτό είναι το σημείο όπου το πρόβλημα παύει να είναι αισθητικό και γίνεται επιστημονικό. Οι πλατφόρμες επιστήμης των πολιτών βασίζονται σε εκατομμύρια απλούς χρήστες που ανεβάζουν φωτογραφίες φυτών, ζώων και πουλιών από όλο τον κόσμο. Για τους επιστήμονες, αυτό το υλικό λειτουργεί σχεδόν σαν ζωντανός αισθητήρας του πλανήτη: δείχνει πού εμφανίζονται είδη, πότε ανθίζουν φυτά, αν κάποια πουλιά μετακινούνται βορειότερα, αν αλλάζουν οι συμπεριφορές τους.
Αλλά για να έχει αξία αυτή η τεράστια συλλογική βάση δεδομένων, πρέπει να είναι αξιόπιστη.
Στο iNaturalist, περισσότερες από 610 εκατομμύρια εικόνες έχουν ανέβει από χρήστες, ενώ περίπου 1.400 έχουν ήδη επισημανθεί για χρήση AI. Ο αριθμός μοιάζει μικρός σε σχέση με το σύνολο, αλλά οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η πραγματική κλίμακα του προβλήματος μπορεί να είναι μεγαλύτερη, ακριβώς επειδή πολλές τέτοιες αλλοιώσεις δεν εντοπίζονται εύκολα.
Το παράδοξο είναι ότι οι περισσότερες περιπτώσεις πιθανότατα δεν γίνονται με κακή πρόθεση. Δεν πρόκειται απαραίτητα για ανθρώπους που θέλουν να κοροϊδέψουν την επιστημονική κοινότητα. Συχνά πρόκειται για φωτογράφους άγριας ζωής ή ερασιτέχνες παρατηρητές που θέλουν απλώς μια καλύτερη εικόνα. Το πρόβλημα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν καταλαβαίνει τη βιολογική ακρίβεια όπως την καταλαβαίνει ένας ορνιθολόγος. Καταλαβαίνει μοτίβα εικόνας και τα συμπληρώνει πειστικά.
Στα κοινωνικά δίκτυα, τα AI-generated ζώα μπορεί να είναι ακόμη ένα χαριτωμένο ή ενοχλητικό είδος ψηφιακού θορύβου. Στην επιστήμη των πολιτών, όμως, μια λάθος εικόνα μπορεί να γίνει λάθος δεδομένο. Και ένα λάθος δεδομένο, αν περάσει απαρατήρητο, μπορεί να επηρεάσει την εικόνα που έχουμε για την εξάπλωση ενός είδους, την επίδραση της κλιματικής κρίσης ή την κατάσταση ενός οικοσυστήματος.
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη κατηγορηθεί ότι γεμίζει το διαδίκτυο με ψεύτικα πρόσωπα, ψεύτικες ειδήσεις, ψεύτικες εικόνες τέχνης και ψεύτικες αναμνήσεις. Τώρα φαίνεται ότι μπορεί να δημιουργήσει και ψεύτικα πουλιά.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι δεν χρειάζεται καν να τα επινοήσει από την αρχή. Αρκεί να κάνει μια πραγματική φωτογραφία λίγο πιο όμορφη.
Με στοιχεία από Guardian και Nature.
