Αν έχετε την αίσθηση ότι ένα ποτό δεν σας «κάθεται» πλέον όπως παλιά, δεν είναι ιδέα σας. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, το αλκοόλ επηρεάζει διαφορετικά τον οργανισμό όσο περνούν τα χρόνια, με τα λεγόμενα «hangover» να γίνονται συχνότερα και εντονότερα.
Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι το σώμα αλλάζει με την ηλικία. Η μυϊκή μάζα μειώνεται σταδιακά και αντικαθίσταται από περισσότερο λίπος. Επειδή το αλκοόλ διαλύεται στο νερό του οργανισμού και οι μύες περιέχουν σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες νερού από τον λιπώδη ιστό, το σώμα δυσκολεύεται περισσότερο να το «αραιώσει» και να το διαχειριστεί.
Αυτό σημαίνει ότι η συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα μπορεί να αυξάνεται ταχύτερα σε σχέση με όταν ήμασταν νεότεροι, ακόμη κι αν καταναλώνουμε την ίδια ποσότητα.
Τα ευρήματα επιβεβαιώνονται και από έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Alcohol. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 48 κοινωνικούς πότες, συγκρίνοντας άτομα ηλικίας 21 έως 25 ετών με άτομα ηλικίας 55 έως 65 ετών.
Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε ελεγχόμενη χορήγηση αλκοόλ για περίπου τρεις ώρες, ενώ οι επιστήμονες είχαν ήδη μετρήσει τη μυϊκή τους μάζα και τη σύσταση του σώματός τους.
Παρότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες δήλωσαν ότι ένιωθαν το ίδιο μεθυσμένοι με τους νεότερους, ανέφεραν κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον: απολάμβαναν λιγότερο την εμπειρία της κατανάλωσης αλκοόλ.
Με άλλα λόγια, το αλκοόλ φαίνεται να προσφέρει λιγότερη ευχαρίστηση όσο μεγαλώνουμε, ενώ οι ανεπιθύμητες επιπτώσεις του γίνονται πιο αισθητές.
Γιατί τα hangover γίνονται χειρότερα
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται μόνο στη σύσταση του σώματος. Καθώς μεγαλώνουμε, μειώνεται σταδιακά και η ικανότητα του ήπατος να επεξεργάζεται το αλκοόλ.
Το συκώτι τείνει να μικραίνει με την ηλικία, ενώ επιβραδύνονται και ορισμένες λειτουργίες που σχετίζονται με τη διάσπαση του αλκοόλ. Ως αποτέλεσμα, ο οργανισμός εκτίθεται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στις τοξικές ουσίες που παράγονται κατά τον μεταβολισμό του.
Μία από αυτές είναι η ακεταλδεΰδη, μια χημική ένωση που συνδέεται με πολλά από τα πιο δυσάρεστα συμπτώματα του hangover.
Οι πονοκέφαλοι, η ναυτία, οι ταχυπαλμίες και η γενικότερη αίσθηση εξάντλησης μετά από μια νύχτα κατανάλωσης αλκοόλ οφείλονται εν μέρει στη συσσώρευση αυτής της ουσίας στον οργανισμό.
Παράλληλα, το αλκοόλ επηρεάζει και έναν ακόμη παράγοντα που γίνεται ολοένα πιο σημαντικός όσο περνούν τα χρόνια: τον ύπνο.
Η ποιότητα του ύπνου συνήθως επιδεινώνεται με την ηλικία για διάφορους λόγους, από τις αλλαγές στο βιολογικό ρολόι του οργανισμού μέχρι χρόνιους πόνους ή άλλα προβλήματα υγείας.
Το αλκοόλ επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Χαλαρώνει τους μυς του λαιμού, ενισχύοντας το ροχαλητό και αυξάνοντας τις πιθανότητες διακοπών της αναπνοής κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Ακόμη κι αν κάποιος αποκοιμηθεί πιο εύκολα μετά από μερικά ποτά, ο ύπνος που ακολουθεί είναι συχνά πιο κατακερματισμένος και λιγότερο ξεκούραστος.
Και επειδή η έλλειψη ποιοτικού ύπνου αποτελεί από μόνη της παράγοντα που επιδεινώνει τα συμπτώματα της επόμενης ημέρας, το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: χειρότερος ύπνος, εντονότερο hangover και μεγαλύτερη αίσθηση κόπωσης.
Το αλκοόλ μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο ακόμη και όταν δεν πίνουμε
Οι επιπτώσεις του αλκοόλ δεν περιορίζονται μόνο στις ώρες που ακολουθούν την κατανάλωσή του.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η συστηματική κατανάλωση μπορεί να επηρεάσει μακροπρόθεσμα την ποιότητα του ύπνου, ακόμη και τις ημέρες που κάποιος δεν πίνει.
Ο λόγος είναι ότι το αλκοόλ επηρεάζει χημικές ουσίες του εγκεφάλου που συμμετέχουν στη ρύθμιση του ύπνου, όπως η GABA και η μελατονίνη. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η επίδραση μπορεί να διαταράξει τον φυσιολογικό κύκλο ξεκούρασης του οργανισμού.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 και παρακολούθησε 13.851 ηλικιωμένους δίδυμους στη Φινλανδία, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και η μέτρια αλλά συστηματική κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με χειρότερη ποιότητα ύπνου αργότερα στη ζωή.
Αφού έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η γενετική προδιάθεση και το επίπεδο ικανοποίησης από τη ζωή, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η τακτική κατανάλωση αλκοόλ αποτελεί από μόνη της παράγοντα κινδύνου για προβλήματα ύπνου.
Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει και άλλες συνέπειες της γήρανσης, όπως οι φλεγμονές, η μείωση της κινητικής επιδεξιότητας και οι δυσκολίες μνήμης. Παράλληλα, μπορεί να αλληλεπιδράσει αρνητικά με πολλά φάρμακα, είτε μειώνοντας την αποτελεσματικότητά τους είτε ενισχύοντας τις παρενέργειές τους.
Παρά τα παραπάνω, οι επιστήμονες σημειώνουν ότι υπάρχουν τρόποι να περιοριστούν ορισμένες από τις δυσάρεστες συνέπειες της κατανάλωσης αλκοόλ. Συνιστούν πιο αργό ρυθμό κατανάλωσης, επαρκή ενυδάτωση με νερό ή ηλεκτρολύτες και κατανάλωση φαγητού κατά τη διάρκεια της εξόδου.
Όσο για το τελευταίο ποτό της βραδιάς, ίσως είναι καλύτερο να μην το αφήνετε για ακριβώς πριν από τον ύπνο.
Με πληροφορίες από The Economist
