Εδώ και δεκαετίες, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν την ανθρώπινη πύελο (λεκάνη) για να μελετήσουν ένα βασικό ερώτημα σχετικά με την εξέλιξή μας: πώς κατάφεραν οι πρόγονοί μας να ισορροπήσουν την όρθια βάδιση και να γεννήσουν βρέφη με μεγάλο εγκέφαλο;
Μια νέα μελέτη δύο ασυνήθιστα καλά διατηρημένων σκελετών Νεάντερταλ αμφισβητεί την κλασική απάντηση.
Οι ερευνητές εντόπισαν στενές ομοιότητες μεταξύ των γυναικείων πυέλων των Νεάντερταλ και των σύγχρονων ανθρώπων σε περιοχές που σχετίζονται με τον τοκετό. Αντίθετα, τα χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη βάδιση διέφεραν σε διάφορα βασικά σημεία.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, υποδηλώνουν ότι η κύρια εξελικτική αντιπαράθεση δεν ήταν μεταξύ του τοκετού και της αποτελεσματικής βάδισης. Αντίθετα, υποστηρίζουν οι ερευνητές, το σχήμα της λεκάνης διαμορφώθηκε εν μέρει από την ανάγκη να γεννιούνται τα παιδιά, διατηρώντας παράλληλα σταθερό το πυελικό έδαφος.
Η μελέτη στα οστά των Νεάντερταλ
Η μελέτη επικεντρώθηκε σε δύο σπάνια απολιθώματα. Το ένα ανήκε σε ένα παιδί Νεάντερταλ ηλικίας 1,5 έτους από το σπήλαιο Dederiyeh στη Συρία. Το άλλο ανήκε σε μια νεαρή ενήλικη γυναίκα από το Sima de las Palomas στην Ισπανία. Και στα δύο, τα οστά της λεκάνης είχαν διατηρηθεί αρκετά καλά ώστε να επιτρέψουν λεπτομερή μελέτη.
Η ομάδα χρησιμοποίησε ιατρικές αξονικές τομογραφίες, ψηφιακές μεθόδους καθαρισμού και τρισδιάστατη ανακατασκευή για να μελετήσει τα οστά χωρίς να αλλοιώσει τα απολιθώματα. Συγκρίνανε τα νέα μοντέλα με άλλες πυέλους Νεάντερταλ, συμπεριλαμβανομένης της γυναίκας του Tabun και του άνδρα του Kebara, καθώς και με τομογραφίες σύγχρονων ανθρώπων.
Το παιδί των Νεάντερταλ παρουσίαζε ήδη αρκετά χαρακτηριστικά που είναι τυπικά των ενήλικων Νεάντερταλ. Η λεκάνη ήταν σχετικά κοντή κατά μήκος (από μπροστά προς τα πίσω) σε σύγκριση με το πλάτος της. Αυτό υποδηλώνει ότι το βασικό σχήμα της πυέλου των Νεάντερταλ αναπτύχθηκε σε νεαρή ηλικία.
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν επίσης μια στενή σχέση μεταξύ του τοκετού των Νεάντερταλ και των σύγχρονων ανθρώπων. Το σχήμα των περιοχών που εμπλέκονται στον τοκετό ήταν πολύ παρόμοιο μεταξύ των δύο ομάδων.
Αυτές οι ομοιότητες υποδηλώνουν ότι οι γυναίκες Νεάντερταλ και οι σύγχρονες γυναίκες πιθανότατα χρησιμοποιούσαν γενικά παρόμοιους μηχανισμούς τοκετού. Και οι δύο ομάδες αντιμετώπιζαν την πρόκληση να γεννήσουν μωρά με σχετικά μεγάλους εγκεφάλους.
Οι διαφορές εμφανίζονται σε άλλα σημεία της λεκάνης. Οι Νεάντερταλ είχαν αρθρώσεις ισχίου και μοτίβα πρόσφυσης μυών προσαρμοσμένα σε διαφορετικό τρόπο στάσης και βάδισης. Οι πύελοί τους παρουσίαζαν επίσης μειωμένη κλίση της λεκάνης σε σύγκριση με τους σύγχρονους ανθρώπους.
Τα νέα στοιχεία προσθέτουν μια διαφορετική πιθανότητα
Το εύρημα αυτό έχει σημασία, καθώς η λεγόμενη «Υπόθεση του Μαιευτικού Διλήμματος» έχει διαμορφώσει την έρευνα σχετικά με την ανθρώπινη λεκάνη για δεκαετίες. Η ιδέα υποστηρίζει ότι η εξέλιξη έπρεπε να εξισορροπήσει την ανάγκη για ένα ευρύ κανάλι γέννησης με μια λεκάνη κατάλληλη για όρθιο βάδισμα.
Ορισμένοι ερευνητές έχουν ήδη αμφισβητήσει αυτό το μοντέλο. Οι πιο μεγάλοι γοφοί δεν φαίνεται να μειώνουν σημαντικά την απόδοση στο βάδισμα ή στο τρέξιμο, δημιουργώντας αμφιβολίες ως προς το αν η κίνηση αποτελούσε τον κύριο περιορισμό στο σχήμα της λεκάνης.
Τα νέα στοιχεία για τους Νεάντερταλ προσθέτουν μια διαφορετική πιθανότητα. Ένα ευρύ κανάλι γέννησης ενδέχεται να επέβαλε μεγαλύτερες απαιτήσεις στο πυελικό έδαφος, το οποίο στηρίζει τα εσωτερικά όργανα και συμβάλλει στη διατήρηση της σταθερότητας.
Τα απολιθώματα προσφέρουν επίσης ενδείξεις για το πώς αυτές οι σωματικές μορφές μεταβλήθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Παλαιότερα απολιθώματα Αυστραλοπιθήκων και πρώιμων Homo είχαν διευρυμένη λεκάνη με πλάτος από πλευρά σε πλευρά πιο κοντά σε αυτό των Νεάντερταλ. Η στενότερη μορφή των σύγχρονων ανθρώπων από μπροστά προς τα πίσω φαίνεται να αποτελεί μεταγενέστερη εξελικτική αλλαγή.
Συνολικά, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι οι Νεάντερταλ και οι σύγχρονοι άνθρωποι ακολούθησαν διαφορετικές πορείες στη διαμόρφωση της λεκάνης. Η ανατομία τους που σχετίζεται με τον τοκετό παρέμεινε εκπληκτικά παρόμοια, ενώ η ανατομία τους που σχετίζεται με την κίνηση πήρε διαφορετικές μορφές.
Η μελέτη, επομένως, μετατοπίζει την προσοχή από το περπάτημα μόνο του στις ευρύτερες απαιτήσεις που επιβάλλονται στην πύελο. Για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, ο τοκετός και η σταθερότητα του πυελικού εδάφους ενδέχεται να αποτέλεσαν μια πιο σημαντική εξελικτική σύγκρουση από ό,τι ο τοκετός και η κίνηση.
Με πληροφορίες από Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America και Archaeology News Online Magazine
