Το Chandra κοίταξε ξανά παλιά δεδομένα και βρήκε κάτι που μέχρι τώρα είχε μείνει σχεδόν αόρατο: 84 φωτεινές πηγές σε έξι γαλαξίες, οι οποίες δεν συμπεριφέρονται όπως καμία γνωστή κατηγορία ουράνιου σώματος. Οι ερευνητές τις ονομάζουν hypersoft X-ray sources, δηλαδή υπέρμαλακές πηγές ακτίνων Χ, επειδή εμφανίζονται στις πιο χαμηλές ενέργειες που μπορεί να καταγράψει το τηλεσκόπιο και χάνονται όταν η εικόνα περνά σε υψηλότερες ενέργειες.
Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy και έγινε με επικεφαλής τον Mustafa Muhibullah του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα. Η ομάδα έψαξε ανοιχτά αρχειακά δεδομένα του Chandra από έξι γαλαξίες. Ανάμεσά τους είναι δύο σπειροειδείς, ο M31, δηλαδή ο γαλαξίας της Ανδρομέδας, και ο M101, ενώ οι υπόλοιποι τέσσερις είναι ελλειπτικοί γαλαξίες.
Αυτό που κάνει τα αντικείμενα τόσο παράξενα είναι η ενεργειακή τους υπογραφή. Εκπέμπουν εξαιρετικά χαμηλής ενέργειας ακτίνες Χ, αλλά ταυτόχρονα φαίνεται να παράγουν πολύ ισχυρή υπεριώδη ακτινοβολία. Η περιοχή αυτή, ανάμεσα στο υπεριώδες και στις ακτίνες Χ, είναι ένα από τα δύσκολα σημεία της αστρονομικής παρατήρησης, επειδή η ακτινοβολία απορροφάται εύκολα από υδρογόνο και ήλιο στο διάστημα. Με απλά λόγια, ένα ολόκληρο είδος κοσμικών φάρων μπορεί να υπήρχε εκεί έξω, αλλά να περνούσε απαρατήρητο.
Οι επιστήμονες δεν ξέρουν ακόμη τι ακριβώς είναι αυτά τα σώματα. Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι σχετίζονται με δυαδικά συστήματα, όπου ένας λευκός νάνος, ένας αστέρας νετρονίων ή μια μαύρη τρύπα τραβά ύλη από ένα συνοδό άστρο. Τέτοια συστήματα είναι γνωστά, όχι όμως με αυτόν τον συνδυασμό έντονης υπεριώδους ακτινοβολίας και τόσο χαμηλής ενέργειας ακτίνων Χ.
Αν η ερμηνεία επιβεβαιωθεί, οι υπέρμαλακές πηγές ακτίνων Χ μπορεί να βοηθήσουν σε δύο διαφορετικά προβλήματα. Κάποιες από αυτές ίσως σχετίζονται με λευκούς νάνους που, σε επόμενο στάδιο, θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε υπερκαινοφανείς τύπου Ia, τις εκρήξεις που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της διαστολής του Σύμπαντος. Άλλες μπορεί να εξηγούν τι αφαιρεί ηλεκτρόνια από το αέριο ανάμεσα στα άστρα μέσα σε ορισμένους γαλαξίες, μια διαδικασία που επηρεάζει τη γέννηση νέων άστρων και την εξέλιξη των γαλαξιών.
Η εικόνα του M101 που συνοδεύει την ανακοίνωση κάνει το εύρημα ακόμη πιο γοητευτικό. Χωρίς τους κύκλους που σημειώνουν τις νέες πηγές, τα αντικείμενα μοιάζουν με μικρές κουκκίδες ανάμεσα σε χιλιάδες άλλα φώτα. Το παράξενο δεν βρίσκεται στην πρώτη ματιά, αλλά στον τρόπο που αυτά τα σημεία ανάβουν σε μια ζώνη του φωτός που η αστρονομία μόλις αρχίζει να διαβάζει καλύτερα.
Με στοιχεία από Guardian, Nature Astronomy
