Νέα έρευνα που πραγματοποιήθηκε σ' ένα, από καιρό, «ξεχασμένο» πείραμα στην Αυστραλία απαντά μεταξύ άλλων στο ερώτημα για το ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος διαχείρισης ενός δάσους.
Το πείραμα στην Αυστραλία είχε πραγματοποιηθεί σε δάση με φράξο, που φυτεύτηκαν σε ορεινό σημείο στην πολιτεία Βικτώρια. Αφορμή για την πραγμάτωσή του ήταν ο ισχυρισμος, ήδη από τη δεκαετία του 1970, που είχαν υιοθετήσει επιστήμονες και κοινή γνώμη, και αμφισβητούσαν την πρακτική της ολικής υλοτομίας, όπου όλα τα δέντρα μιας δασικής έκτασης υλοτομούνται πλήρως.
Οι περιβαλλοντολόγοι υποστήριζαν ότι η μέθοδος αυτή καταστρέφει το ενδιαίτημα σπάνιων ειδών και υποβαθμίζει την οικολογική αξία των δασών. Από την άλλη, οι δασολόγοι ισχυρίζονταν ότι ο φράξος προσαρμόζεται σε καταστροφικές δασικές πυρκαγιές και η ολική υλοτομία αποτελεί το δασοκομικό της ισοδύναμο.
A forgotten 30-year forest experiment just delivered a huge surprise | ScienceDaily https://t.co/PdohtMmbLQ
— Unlikely Buddha (@Unlikely_Buddha) October 5, 2026
Το ερευνητικό πλαίσιο στην Αυστραλία
Η αντιπαράθεση ήταν οξυμένη και η πολωση επιζήμια για τη διαχείριση των δασών στην Αυστραλία, όπως αναφέρει το The Conversation, ενώ τα θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τις επιπτώσεις της ολικής υλοτομίας σε σύγκριση με λιγότερο επεμβατικές δασοκομικές επιλογές, παρέμεναν αναπάντητα.
Στι ενδιάμεσο, στα μέσα της δεκαετίας του 1980, η κυβέρνηση της Βικτώριας προχώρησε σε αναδιάρθρωση της βιομηχανίας ξυλείας, επενδύοντας το σημερινό ισοδύναμο των 26 εκατομμυρίων δολαρίων Αυστραλίας για τη διερεύνηση εναλλακτικών μεθόδων. Έτσι δημιουργήθηκε το «Έργο Δασοκομικών Συστημάτων» σε δύο περιοχές μεταξύ 1987 και 1989, με το πρώτο στο Tanjil Bren στα Κεντρικά Υψίπεδα της Βικτώριας και το δεύτερο στο Cabbage Tree Creek, στο Ανατολικό Γκίπσλαντ.
Για να απαντήσουν στα ερωτήματά τους, επιχειρήθηκε μια σύγκριση της αναγέννησης του δάσους σε όλο το φάσμα των δασοκομικών προσεγγίσεων. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε παραδοσιακή ολική υλοτομία σε έκταση 250–350 μέτρων, ολική υλοτομία μικρών συστάδων δέντρων σε 50–140 μέτρων, δραστική αραίωση, όπου απομακρύνθηκε το 50 με 70% των δέντρων, ενώ εκτεταμένες μη υλοτόμες περιοχές χρησιμοποιήθηκαν ως σημεία αναφοράς.
Στο Τάντζιλ Μπρεν, το δάσος αποτελούνταν από πυκνή αναβλάστηση φράξου μετά τις μεγάλες πυρκαγιές του 1939. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2000, τα πρώτα δείγματα έδειχναν ότι ο φράξος αναγεννιόταν καλύτερα στις περιοχές ολικής υλοτομίας. Εκεί όπου διατηρήθηκαν ψηλά δέντρα, επικράτησαν κοινά είδη του υπόροφου, όπως η ακακία.
Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν, ο δρόμος πρόσβασης καλύφθηκε από τη βλάστηση, η πινακίδα του έργου κατέρρευσε και το πείραμα ξεχάστηκε. Όμως, τα δέντρα συνέχισαν να μεγαλώνουν.
A forgotten 30-year forest experiment just delivered a huge surprise https://t.co/WsOTzerSPt
— DR.Moore ᚠᚹᛃ 🧭 🍁 (@BatchukaO) October 4, 2026
Τα αποτελέσματα του πειράματος στην Αυστραλία
Το 2014, οι ερευνητές επισκέφθηκαν ξανά την περιοχή στο πλαίσιο διάλεξης του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης, αντικρίζοντας κάτι εντυπωσιακό για τα δεδομένα τους: τα δέντρα που είχαν απομείνει μετά τη δραστική αραίωση, παρουσίασαν θεαματική ανάπτυξη. Αν και ήταν μόλις 80 ετών, η διάμετρος των μεγαλύτερων ξεπερνούσε το 1 έως 1,5 μέτρο, κοινώς ήταν 20% μεγαλύτερα σε διάμετρο σε σχέση με τα δέντρα στις μη υλοτομημένες περιοχές αναφοράς.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε πως μέσα σε μόλις 30 χρόνια, το αραιωμένο δάσος όχι μόνο ανέκτησε όλο τον άνθρακα που αφαιρέθηκε κατά την υλοτομία, αλλά συγκέντρωσε συνολικά ισόποσο ή και περισσότερο άνθρακα στο ξύλο του, σε σύγκριση με τις περιοχές που έμειναν ανέγγιχτες.
Επίσης, προέκυψε ότι τα μεγαλύτερα δέντρα είναι πιο ανθεκτικά στις πυρκαγιές και σχηματίζουν ευκολότερα κουφάλες, απαραίτητο ενδιαίτημα για σπάνια είδη της πανίδας, όπως το ιπτάμενο μαρσιποφόρο, greater glider, και το πόσουμ του Leadbeater. Οι κάμερες παρακολούθησης κατέγραψαν την παρουσία του πόσουμ του Leadbeater σε όλες τις περιοχές δασοκομικής παρέμβασης, αλλά σε καμία από τις ανέγγιχτες περιοχές.
Πάντως, οι ερευνητές κατέληξαν ότι δεν υπάρχει μία μοναδική δασοκομική λύση, αλλά η αραίωση αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για τη δημιουργία ποικιλομορφίας στην ηλικία και το μέγεθος των δέντρων, διατηρώντας ταυτόχρονα την ισορροπία μεταξύ παραγωγής και προστασίας του περιβάλλοντος.
Με πληροφορίες από The Conversation