Η Ιρλανδία αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να στραφεί στην πυρηνική ενέργεια ως μια πιθανή λύση για την αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος από τα data centers.
Παράλληλα πάντως, η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι η άμεση ενεργειακή της στρατηγική παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στις ανανεώσιμες πηγές, όπως δήλωσε Ιρλανδός αξιωματούχος στο Euronews.
«Μακροπρόθεσμα, οφείλουμε να εξετάσουμε όλες τις επιλογές που μπορούν να συμβάλουν στην απολιγνιτοποίηση», ανέφερε εκπρόσωπος του Υπουργείου Κλίματος, Ενέργειας και Περιβάλλοντος της χώρας.Στο Δουβλίνο, που θεωρείται η «Σίλικον Βάλεϊ» της Ευρώπης, οι πολιτικές συζητήσεις για το μέλλον των κέντρων δεδομένων φούντωσαν.
Σύμφωνα με την ιρλανδική Στατιστική Υπηρεσία, τα data centers απορροφούν σήμερα το 21% με 22% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Το ποσοστό αυτό εκτιμάται ότι θα σκαρφαλώσει κοντά στο 31% στις αρχές της δεκαετίας του 2030, εξαιτίας της αλματώδους ανάπτυξης των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ιρλανδία δεν παρήγαγε ποτέ πυρηνική ενέργεια, ενώ το 1999 απαγόρευσε και νομοθετικά την εγχώρια παραγωγή της, επικαλούμενη το διεθνές ιστορικό ατυχημάτων.
Η ιρλανδική κυβέρνηση επιμένει ότι προτεραιότητα πρέπει να δοθεί σε τεχνολογίες με άμεσα αποτελέσματα, όπως τα χερσαία αιολικά, τα φωτοβολταϊκά, τα συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, καθώς και τα πρώτα υπεράκτια αιολικά πάρκα της χώρας. Ωστόσο, ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μάικλ Μάρτιν άφησε αιχμές τον Μάιο για μια νέα «δεκτικότητα» απέναντι στην πυρηνική επιλογή. Λίγο αργότερα, μάλιστα, κάλεσε τους πολίτες να σταματήσουν τη «δαιμονοποίηση των data centers».
Συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κέντρα δεδομένων κατανάλωσαν περίπου 70 TWh ηλεκτρικής ενέργειας το 2024. Μέχρι το 2030 η κατανάλωση αυτών των υποδομών αναμένεται να φτάσει τις 115 TWh, ποσότητα που αρκεί για να ηλεκτροδοτήσει περίπου 32,9 εκατομμύρια ευρωπαϊκά νοικοκυριά για έναν ολόκληρο χρόνο.
Μακρύς ο δρόμος μπροστά
Παρ' όλα αυτά, στο Δουβλίνο αναγνωρίζουν ότι η κατασκευή συμβατικών πυρηνικών σταθμών απαιτεί χρόνια. Συνεπώς, δεν αποτελεί μια γρήγορη λύση για τις ανάγκες των data centers που θα προκύψουν στο άμεσο μέλλον.
Επιπλέον, μια τέτοια επένδυση θα απαιτούσε από την Ιρλανδία να δημιουργήσει από το μηδέν ένα ολόκληρο ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο θα καλύπτει τα πάντα: από την κατασκευή και τη λειτουργία μέχρι την αποσυναρμολόγηση και τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων.
Όπως σημείωσε ο κυβερνητικός αξιωματούχος, «η πυρηνική ενέργεια δεν θα μπορούσε πρακτικά να ενταχθεί στο ηλεκτρικό μας σύστημα πριν από τη δεκαετία του 2040». Παρά ταύτα, η ιρλανδική κυβέρνηση δείχνει όλο και πιο καθαρά ότι δεν θέλει να αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο για το μέλλον.
Εκπρόσωπος της κυβέρνησης ανέφερε επίσης ότι βρίσκεται σε εξέλιξη τεχνική μελέτη που εξετάζει 30 τεχνολογίες ικανές να συμβάλουν στην απολιγνιτοποίηση του ηλεκτρικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής.
Η αξιολόγηση θα συγκρίνει τις τεχνολογίες με βάση το κόστος, την ωριμότητα, τους χρόνους υλοποίησης και την αποδοχή από την κοινωνία. Παράλληλα, η τελική απόφαση θα μπορούσε να βοηθήσει την Ιρλανδία να μειώσει τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, οι οποίες παραμένουν οι υψηλότερες στην ΕΕ, με την Κύπρο να ακολουθεί.
Το νομικό αγκάθι
Το μεγαλύτερο άμεσο εμπόδιο για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στην Ιρλανδία παραμένει το νομικό πλαίσιο. Ωστόσο, τον Μάιο, ο βουλευτής του Φιάνα Φέιλ, Τζέιμς Ο'Κόνορ, κατέθεσε νομοσχέδιο για τη νομιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας, ανοίγοντας εκ νέου τη σχετική συζήτηση. Στις 2 Ιουνίου, ο Υπουργός Επιχειρήσεων, Τουρισμού και Απασχόλησης, Πίτερ Μπερκ από το Φίνε Γκέλ, παρουσίασε οικονομική μελέτη.
Τα στοιχεία έδειξαν ότι ο κλάδος των data centers στην Ιρλανδία παράγει οικονομική δραστηριότητα ύψους 2,2 δισ. ευρώ ετησίως και υποστηρίζει 19.500 θέσεις εργασίας. Η ιρλανδική κυβέρνηση συνασπισμού υποδέχτηκε την έκθεση ως απόδειξη ότι ο τομέας διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην ενίσχυση της οικονομίας της χώρας.
«Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η περαιτέρω ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τους οικονομικούς, ενεργειακούς και κλιματικούς στόχους της Ιρλανδίας», δήλωσε ο Μπερκ. «Μέσω του νέου μας σχεδίου για τους Μεγάλους Καταναλωτές Ενέργειας, όλα τα νέα data centers θα πρέπει να εξασφαλίζουν δική τους παραγωγή ενέργειας στις εγκαταστάσεις τους ή κοντά σε αυτές, με το 80% να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές».
Ο Τομ Πάρλον, πρόεδρος της Ιρλανδικής Συμμαχίας Προμηθευτών Data Center, χαιρέτισε τη μελέτη, τονίζοντας ότι προσφέρει «ξεκάθαρες αποδείξεις» για το μέγεθος της οικονομικής δραστηριότητας που προσφέρει ο κλάδος.«Ακούμε συχνά ισχυρισμούς ότι τα data centers δεν δημιουργούν θέσεις εργασίας και προσφέρουν ελάχιστα στην ιρλανδική οικονομία. Αυτή η έκθεση αποδεικνύει ότι τέτοιοι ισχυρισμοί απέχουν παρασάγγας από την πραγματικότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οικονομική ευημερία εναντίον περιβαλλοντικής υποβάθμισης
Ωστόσο, η κοινή γνώμη δεν βλέπει τα κέντρα δεδομένων με τόσο θετικό μάτι. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι καταναλώνουν όσο ολόκληρες πόλεις και απαιτούν εκατομμύρια λίτρα νερού καθημερινά μόνο και μόνο για την ψύξη τους. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, το νερό αντλείται απευθείας από τοπικούς πόρους, σε περιοχές που ήδη δοκιμάζονται από την ξηρασία.
Την ίδια ώρα, λομπίστες των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας προσβάλλουν νέο νόμο της ΕΕ. Ο νόμος αυτός θα υποχρέωνε τα data centers να αποκαλύπτουν το πραγματικό τους ενεργειακό κόστος και θα τα πίεζε να περιορίσουν τις εκπομπές ρύπων. Εφόσον δεν ανατραπεί, το νέο σύστημα αξιολόγησης αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τις 15 Αυγούστου 2027, οπότε και θα εκδοθούν τα πρώτα σήματα βιωσιμότητας.
Ανησυχώντας για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οικολογικές οργανώσεις πιέζουν τον Επίτροπο Ενέργειας Νταν Γιώργκενσεν να φράξει τον δρόμο στην ταχεία επέκταση των data centers, ενόψει της τελικής απόφασης των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων που αναμένεται έως το τέλος του έτους.
Σχολιάζοντας την έντονη συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο κατασκευής πυρηνικού σταθμού στην Ιρλανδία, ο Όισιν Κόγκλαν, σύμβουλος πολιτικής του Ιρλανδικού Περιβαλλοντικού Δικτύου, χαρακτήρισε τις πρόσφατες αναφορές του Ιρλανδού πρωθυπουργού ως «επίδειξη προθυμίας».
«Από τα ταξίδια του στις ΗΠΑ για την ημέρα του Αγίου Πατρικίου, γνωρίζει πολύ καλά ότι η κυβέρνηση Τραμπ ποντάρει πολλά στην τεχνητή νοημοσύνη», δήλωσε ο Κόγκλαν στο Euronews. «Ο πρωθυπουργός Μάικλ Μάρτιν καθιστά σαφές ότι η κυβέρνησή του θα κάνει ό,τι χρειαστεί για να τροφοδοτήσει τα data centers των αμερικανικών κολοσσών τεχνολογίας όχι μόνο με τις "ανεμογεννήτριες" που μισεί ο Τραμπ, αλλά και με "σκληρή" πυρηνική ενέργεια. Ακόμη κι αν αυτό απαιτήσει υπερβολικό χρόνο, τεράστιο κόστος και στην πραγματικότητα δεν χρειάζεται».
Από την πλευρά του, ο Σκοτ Λέιν , ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Speeki, μιας ανεξάρτητης εταιρείας πιστοποίησης περιβαλλοντικών και εταιρικών προτύπων (ESG), σημείωσε ότι παρά τους περιβαλλοντικούς κινδύνους, τα data centers αποτελούν «αναγκαιότητα» για το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας, παρά το «τεράστιο αποτύπωμά» τους και τις αμφιβολίες για το πού μπορούν να ανεγερθούν με δίκαιο τρόπο.
«Αντί να μαχόμαστε ενάντια σε μια προδιαγεγραμμένη εξέλιξη, η ευθύνη πέφτει τώρα στους φορείς χάραξης πολιτικής και τους επικεφαλής βιωσιμότητας να περιορίσουν τις επιπτώσεις και, όπου είναι εφικτό, να τις μετατρέψουν σε θετικό αποτύπωμα», ανέφερε ο Λέιν στο Euronews.
«Αυτό μπορεί να γίνει μέσω αυστηρότερων ελέγχων στους παρόχους για το πώς αλληλεπιδρούν με τις τοπικές κοινωνίες, ή με την ταχεία προώθηση λύσεων ανανεώσιμης ενέργειας και υπεύθυνων συστημάτων ψύξης νερού. Αν οι εταιρείες των data centers δεν αποδείξουν ότι σημειώνουν πρόοδο σε αυτά τα μέτωπα, τότε οι επιχειρήσεις και οι υπεύθυνοι βιωσιμότητάς τους οφείλουν απλώς να αποχωρήσουν».
Με πληροφορίες από Euronews
