Το «RuPaul’s Drag Race UK» δεν εξαφανίζεται από τον τηλεοπτικό χάρτη. Χάνει όμως κάτι που είχε μεγάλη σημασία για τη βρετανική queer κουλτούρα: τη θέση του στο BBC.
Ο τρέχων, όγδοος κύκλος της βασικής βρετανικής εκδοχής θα είναι ο τελευταίος που θα προβληθεί από το BBC Three και το BBC iPlayer. Οι επόμενες εκδοχές του franchise θα μεταφερθούν στο WOW Presents Plus, τη συνδρομητική πλατφόρμα της World of Wonder, της εταιρείας παραγωγής πίσω από το «Drag Race». Η ίδια πλατφόρμα έχει ήδη ανακοινώσει και το πρώτο «RuPaul’s Drag Race UK: All Stars», με πρεμιέρα το φθινόπωρο του 2027.
Το BBC αποδίδει την απόφαση στις «σημαντικές οικονομικές πιέσεις» που αντιμετωπίζει και στις περικοπές που πρέπει να κάνει. Ο δημόσιος φορέας σημειώνει ότι παραμένει περήφανος για τους έντεκα κύκλους του προγράμματος που φιλοξένησε συνολικά στις πλατφόρμες του, συνυπολογίζοντας τη βασική σειρά και το «RuPaul’s Drag Race UK vs The World». Όμως η αποχώρηση από το BBC αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο θα υπάρχει πλέον το πρόγραμμα στη Βρετανία.
Δεν πρόκειται απλώς για μια σειρά που μετακομίζει από τη μία πλατφόρμα στην άλλη. Πρόκειται για ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα queer τηλεοπτικά προϊόντα της Βρετανίας, που φεύγει από το οικοσύστημα της δημόσιας τηλεόρασης και περνά σε μια πιο εξειδικευμένη συνδρομητική υπηρεσία. Το «Drag Race UK» θα συνεχίσει να υπάρχει, αλλά δεν θα βρίσκεται πια στο ίδιο σημείο όπου μπορούσε να το συναντήσει και ένας θεατής που δεν το αναζητούσε ήδη.
Η βρετανική εκδοχή ξεκίνησε το 2019 και έγινε γρήγορα κάτι περισσότερο από local version ενός αμερικανικού reality. Με τη RuPaul, τη Michelle Visage, τον Graham Norton και τον Alan Carr στο κέντρο του τηλεοπτικού του μηχανισμού, το σόου ένωσε την camp υπερβολή, το lip sync, τη runway φαντασμαγορία, τη βρετανική drag παράδοση και τη γλώσσα του ballroom σε ένα πρόγραμμα που χωρούσε στο BBC Three και στο iPlayer. Αυτό, από μόνο του, είχε πολιτιστικό βάρος.
Το «RuPaul’s Drag Race» γεννήθηκε στις ΗΠΑ το 2009, αλλά η επίδρασή του ξεπέρασε πολύ γρήγορα τα όρια ενός talent show. Έφερε στο mainstream μια ολόκληρη γλώσσα, μια σκηνή και μια ιστορία που είχαν διαμορφωθεί πολύ πριν από την τηλεοπτική του επιτυχία. Η ballroom κουλτούρα της Νέας Υόρκης, οι οίκοι, το vogueing, η κληρονομιά του «Paris Is Burning», οι φράσεις και οι χειρονομίες που πέρασαν αργότερα στην pop καθημερινότητα — όλα αυτά βρήκαν μέσα από το franchise μια δεύτερη, μαζική ζωή.
Η βρετανική εκδοχή λειτούργησε αλλιώς, γιατί δεν εισήγαγε απλώς αυτή τη γλώσσα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τη συνάντησε με μια δική του, μακρά και συχνά βρόμικα αστεία drag παράδοση, από το club και το cabaret μέχρι την τηλεοπτική camp κωμωδία. Γι’ αυτό και το «Drag Race UK» απέκτησε γρήγορα δική του θερμοκρασία. Δεν ήταν μόνο καθρέφτης του αμερικανικού format· ήταν ένας χώρος όπου η βρετανική queer σκηνή μπορούσε να εμφανιστεί με τις δικές της ειρωνείες, τις δικές της ταξικές εντάσεις, τις δικές της αισθητικές υπερβολές.
Μέσα από τη σειρά, πρόσωπα που διαφορετικά θα έμεναν γνωστά κυρίως σε clubs, τοπικές σκηνές και queer κοινότητες πέρασαν σε εθνική ή και διεθνή αναγνωρισιμότητα. Η The Vivienne, νικήτρια του πρώτου κύκλου, έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες drag μορφές της Βρετανίας. Η Baga Chipz, ο Danny Beard, η Tia Kofi, η La Voix και άλλες queens πέρασαν από το format σε τηλεόραση, μουσική, θέατρο, live εμφανίσεις και mainstream entertainment. Το ίδιο συνέβη και διεθνώς με πρόσωπα όπως η Jinkx Monsoon, που από το «Drag Race» έφτασε στη σκηνή του West End.
Το σημαντικό, όμως, δεν ήταν μόνο η καριέρα που μπορούσε να ανοίξει μετά. Ήταν ότι τέτοια πρόσωπα έμπαιναν κάθε εβδομάδα σε ένα δημόσιο τηλεοπτικό περιβάλλον. Η A’Whora μπορούσε να φέρει high-fashion bitchiness και βρόμικη κωμωδία μπροστά σε ένα κοινό πολύ ευρύτερο από το club. Η Cheddar Gorgeous μπορούσε να μεταφέρει ιστορική γνώση και πολιτική μνήμη μέσα από το drag, ακόμη και με αναφορές στο ACT UP. Η Nyongbella μπορούσε να εμφανιστεί στην οθόνη του BBC κουβαλώντας μια προσωπική ιστορία που ξεπερνούσε κατά πολύ το format ενός reality competition.
Αυτή ήταν η ιδιαίτερη δύναμη του προγράμματος: κάτω από τα wigs, τα jokes, τα runway looks και τις ατάκες υπήρχε μια σπάνια τηλεοπτική πλατφόρμα όπου queer και trans πρόσωπα, non-binary εμπειρίες, ιστορίες οικογενειακής απόρριψης, αυτοαποδοχής, HIV, φόβου, επιβίωσης και επιθυμίας μπορούσαν να εμφανιστούν χωρίς να μετατραπούν αμέσως σε κοινωνικό δράμα. Το «Drag Race UK» δεν ζητούσε από το queer σώμα να σταθεί στην οθόνη μόνο ως τραύμα. Του επέτρεπε να σταθεί και ως υπερβολή, ως βωμολοχία, ως ταλέντο, ως αστείο, ως φιλοδοξία, ως πρόσωπο που θέλει να κερδίσει.
Δεν ήταν ποτέ ένα πρόγραμμα πέρα από κριτική. Μέσα στην ίδια την queer κοινότητα υπήρξαν συζητήσεις για το κατά πόσο το franchise εμπορευματοποιεί το drag, για το ποια σώματα ευνοεί, ποια είδη performance επιβραβεύει και τι χάνεται όταν μια underground κουλτούρα γίνεται τηλεοπτικό προϊόν. Το «The Sound of the Underground» του Travis Alabanza, για παράδειγμα, άσκησε ακριβώς αυτού του τύπου την κριτική. Όμως η κριτική αυτή δεν ακυρώνει τη σημασία της παρουσίας του σόου στο BBC· μάλλον την επιβεβαιώνει. Γιατί ένα πρόγραμμα που προκαλεί τέτοια συζήτηση δεν είναι filler. Είναι κομμάτι του πολιτιστικού πεδίου.
Γι’ αυτό η αποχώρησή του αποκτά μεγαλύτερο βάρος από ένα συνηθισμένο τηλεοπτικό cancellation. Το «Drag Race UK» δεν είχε καταρρεύσει εμπορικά. Τα πρόσφατα ρεπορτάζ κάνουν λόγο για περίπου ένα εκατομμύριο θεατές την εβδομάδα, χαμηλότερα από προηγούμενα υψηλότερα νούμερα, αλλά μακριά από την εικόνα μιας σειράς που δεν έβρισκε πια κοινό. Η μετακίνησή του, λοιπόν, μοιάζει περισσότερο με σημάδι μιας νέας ιεράρχησης μέσα στο BBC: τι θεωρείται απαραίτητο, τι θεωρείται πολυτέλεια και ποια προγράμματα μπορούν να θυσιαστούν όταν αρχίζουν οι περικοπές.
Η απόφαση έρχεται επίσης μετά την ακύρωση των «I Kissed a Boy» και «I Kissed a Girl», των δύο LGBTQ+ dating formats που είχαν παρουσιαστεί ως σημαντικά βήματα για τη γκέι, λεσβιακή και bisexual ορατότητα στη βρετανική τηλεόραση. Μετά και την αποχώρηση του «Drag Race UK», η εικόνα γίνεται πιο ανησυχητική. Δεν μιλάμε για την εξαφάνιση της queer κουλτούρας από τις οθόνες — αυτό θα ήταν υπερβολή. Μιλάμε όμως για τη σταδιακή απομάκρυνσή της από το πιο κεντρικό, δημόσιο τηλεοπτικό περιβάλλον.
Το WOW Presents Plus είναι το φυσικό σπίτι του franchise ως brand. Εκεί βρίσκονται ήδη πολλοί κύκλοι και διεθνείς εκδοχές του «Drag Race», εκεί βρίσκεται το πιο αφοσιωμένο κοινό, εκεί θα συνεχιστεί η παραγωγή. Αλλά η μετακίνηση σε μια πλατφόρμα που απευθύνεται κυρίως σε όσους ξέρουν ήδη τι ψάχνουν αλλάζει τη δημόσια λειτουργία του προγράμματος. Άλλο να ανοίγεις το iPlayer και να πέφτεις πάνω σε drag queens που μιλούν για τη ζωή, το σώμα, την οικογένεια, το φύλο και την επιθυμία τους, και άλλο να πληρώνεις μια ειδική πλατφόρμα επειδή είσαι ήδη μέσα σε αυτόν τον κόσμο.
Εκεί βρίσκεται και η απώλεια. Το «RuPaul’s Drag Race UK» δεν ήταν απλώς ένα διασκεδαστικό queer show με φανατικό κοινό. Ήταν μία από τις λίγες στιγμές όπου το drag μπορούσε να υπάρξει στη βρετανική δημόσια τηλεόραση όχι ως εξωτικό θέμα, όχι ως πρόβλημα, όχι ως αντικείμενο εξήγησης, αλλά ως κανονική τηλεοπτική απόλαυση. Με χιούμορ, χυδαιότητα, ευφυΐα, υπερβολή, ντροπή, λάμψη και πολιτιστική μνήμη μαζί.
Το franchise δεν φεύγει από τη ζωή. Φεύγει όμως από ένα σημείο όπου είχε γίνει ορατό με τρόπο που μετρούσε. Και σε μια εποχή όπου η queer ορατότητα βρίσκεται ξανά υπό πίεση διεθνώς, η διαφορά ανάμεσα στο «υπάρχει κάπου online» και στο «υπάρχει μέσα στη δημόσια τηλεόραση» δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτιστική.
Με στοιχεία από Guardian
