Τμήματα της Δήλου που σήμερα είναι επισκέψιμα και φιλοξενούν μνημεία υψηλής πολιτιστικής αξίας, ενδέχεται να βρεθούν κάτω από τη θάλασσα τις επόμενες δεκαετίες.
Αυτό προέκυψε βάσει των πρώτων συμπερασμάτων του Κλιματικού Παρατηρητηρίου Δήλου, ενός νέου συστήματος παρακολούθησης που δημιουργήθηκε για να καταγράφει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο νησί και στα μνημεία του.
Τα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου παρουσιάστηκαν στην Ακαδημία Αθηνών, στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης του προγράμματος «Ανάπτυξη και Εγκατάσταση Ολοκληρωμένου Συστήματος Παρακολούθησης των Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής στη Δήλο και στα Μνημεία της», το οποίο υλοποιήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων.
Δήλος: Τι προέκυψε από την έρευνα και οι προτάσεις
Κεντρικό εύρημα της έρευνας αποτελεί η διαπίστωση ότι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας συνιστά τη σοβαρότερη μακροπρόθεσμη απειλή για τον αρχαιολογικό χώρο της Δήλου.
Όπως εξήγησε ο ακαδημαϊκός και καθηγητής Φυσικών Καταστροφών, Κώστας Συνολάκης, η άνοδος της στάθμης των θαλασσών είναι άμεση συνέπεια της υπερθέρμανσης του πλανήτη, εξαιτίας της θερμικής διαστολής των ωκεανών και της τήξης παγετώνων και παγοκαλυμμάτων.
Οι ερευνητές επισήμαναν ότι η εξέλιξη αυτή δεν θα επηρεάσει ομοιόμορφα όλες τις περιοχές του Αιγαίου. Για τον λόγο αυτό εγκαταστάθηκαν στη Δήλο και τη Μύκονο παλιρροιογράφοι, καθώς και δορυφορικός γεωδαιτικός σταθμός υψηλής ακρίβειας (GNSS), προκειμένου να παρακολουθούνται συνεχώς οι μεταβολές της στάθμης της θάλασσας και οι κινήσεις του εδάφους.
Δήλος: Τα κλιματικά μοντέλα που προβλέπουν την ένταση των καιρικών φαινομένων
Τα δεδομένα αυτά θα χρησιμοποιηθούν για την εκτίμηση του κινδύνου παράκτιων πλημμυρών και διάβρωσης που απειλούν τα μνημεία του νησιού.
Παράλληλα, το Κλιματικό Παρατηρητήριο περιλαμβάνει επτά μετεωρολογικούς σταθμούς, αισθητήρες ατμοσφαιρικών ρύπων και συστήματα δορυφορικής παρακολούθησης. Ήδη έχουν καταγραφεί επεισόδια μεταφοράς ρύπων προς τη Δήλο, όπως εκείνα που προκλήθηκαν από τις πυρκαγιές στη Χίο το καλοκαίρι του 2025 και από πρόσφατες εκρήξεις της Αίτνας.
Οι επιστήμονες παρουσίασαν επίσης κλιματικά μοντέλα υψηλής ανάλυσης, τα οποία δείχνουν ότι τις επόμενες δεκαετίες αναμένεται αύξηση τόσο της συχνότητας όσο και της έντασης των ακραίων καιρικών φαινομένων στην περιοχή. Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα εντείνει τις πιέσεις που ήδη δέχονται τα μνημεία και το φυσικό περιβάλλον της Δήλου.
Στο πλαίσιο του έργου εγκαταστάθηκε επίσης νέος σεισμολογικός σταθμός στη Δήλο και συμπληρωματικός σταθμός στη Μύκονο. Οι δύο υποδομές έχουν ενταχθεί στο Ελληνικό Ενιαίο Σεισμογραφικό Δίκτυο και καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο τη σεισμική δραστηριότητα της περιοχής, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος μετά τη σεισμική ακολουθία που καταγράφηκε στις Κυκλάδες το 2025.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το έργο λειτουργεί ως πιλοτικό μοντέλο προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς απέναντι στην κλιματική κρίση και θα μπορούσε να εφαρμοστεί στο μέλλον και σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας και της Μεσογείου.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης υπογράφηκε επίσης μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Ακαδημίας Αθηνών και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, με στόχο τη συνέχιση της λειτουργίας του Κλιματικού Παρατηρητηρίου και μετά την ολοκλήρωση του ερευνητικού προγράμματος.
