Το Βερολίνο έχει συχνά παρουσιαστεί ως κουίρ παράδεισος: πόλη των κλαμπ, των σωμάτων, της ελευθερίας, των νυχτερινών κοινοτήτων που μοιάζουν να χωρούν σχεδόν τα πάντα. Το Hijamat, η νέα ταινία του Nader Saeivar, κοιτάζει ένα άλλο Βερολίνο: εκεί όπου η κουίρ ζωή δεν είναι απλώς φως νέον και χορός, αλλά οικογένεια, θρησκεία, μετανάστευση, ντροπή και φόβος.
Η ταινία εκτυλίσσεται μέσα σε μια τουρκική μουσουλμανική οικογένεια στη γερμανική πρωτεύουσα. Μια οικογενειακή γιορτή διακόπτεται όταν φτάνει η είδηση ότι ο νεότερος γιος, ο Kerem, δέχθηκε επίθεση επειδή τον είδαν να φιλά έναν Γερμανό άνδρα. Από εκείνη τη στιγμή, η αποκάλυψη δεν αφορά μόνο τον ίδιο. Απλώνεται σαν ρήγμα σε όλη την οικογένεια.
Ο πατέρας, Ibrahim, ένας αυστηρός άνδρας με κοινωνική θέση και εστιατόρια, βλέπει την ομοφυλοφιλία του γιου του ως απειλή για την τιμή, τη θρησκεία και τη δημόσια εικόνα της οικογένειας. Ο μεγαλύτερος αδελφός, Murad, προσπαθεί να προστατεύσει τον Kerem, αλλά παγιδεύεται ανάμεσα στην αγάπη, την πίεση του πατέρα, την κοινότητα και τα δικά του κρυμμένα μυστικά.
Το ενδιαφέρον του Hijamat είναι ότι δεν μένει στην απλή σύγκρουση «παραδοσιακή οικογένεια εναντίον γκέι γιου». Η αποκάλυψη του Kerem αναγκάζει και τους άλλους να δουν τι έχουν κρύψει, τι έχουν καταπιεί και τι έχουν μάθει να ονομάζουν αμαρτία. Ο Murad, που αρχικά μοιάζει να κρατά τον ρόλο του μεσολαβητή, κουβαλά κι εκείνος μια έλξη προς τους άνδρες, ένα δεύτερο μυστικό που αρχίζει να πιέζει την επιφάνεια.
Η θρησκευτική διάσταση κάνει το δράμα ακόμη πιο σκοτεινό. Από φόβο μήπως χάσει την οικογένειά του, ο Kerem δέχεται να πάει στο τοπικό τζαμί, όπου ο ιμάμης τον γεμίζει ντροπή για την επιθυμία του και τον απειλεί με μια μορφή «θεραπείας μεταστροφής» μέσω τελετουργίας εξορκισμού. Η ταινία αγγίζει έτσι ένα από τα πιο βίαια σημεία της κουίρ εμπειρίας: τη στιγμή που η οικογένεια και η πίστη, αντί να λειτουργήσουν ως καταφύγιο, γίνονται μηχανισμός διόρθωσης.
Ο τίτλος της ταινίας αναφέρεται στη hijamat, μια θεραπευτική πρακτική με βεντούζες και αφαίμαξη, που συνδέεται με μουσουλμανικές παραδόσεις. Στην ταινία, ο Murad αναζητά ανακούφιση σε έναν Γερμανό εναλλακτικό θεραπευτή, τον οποίο υποδύεται ο Moritz Bleibtreu. Η hijamat λειτουργεί έτσι όχι μόνο ως πρακτική του σώματος, αλλά και ως σύμβολο: κάτι πρέπει να βγει από μέσα, κάτι πρέπει να καθαριστεί, κάτι που έχει μείνει κρυφό έχει αρχίσει να πονά.
Ο Saeivar, Ιρανός σκηνοθέτης που ζει και εργάζεται στη Γερμανία, χρησιμοποιεί το Βερολίνο όχι ως εύκολο σκηνικό ελευθερίας, αλλά ως πόλη αντιφάσεων. Από τη μία, είναι μια ευρωπαϊκή μητρόπολη που έχει ταυτιστεί με τη σεξουαλική ελευθερία. Από την άλλη, είναι και τόπος διασποράς, οικογενειακών κωδίκων, θρησκευτικών κοινοτήτων και μεταναστευτικών τραυμάτων που δεν εξαφανίζονται επειδή έξω από το σπίτι υπάρχει μια πιο ανοιχτή κοινωνία.
Η τουρκική κοινότητα του Βερολίνου είναι μία από τις μεγαλύτερες εκτός Τουρκίας, και η ταινία δείχνει αυτόν τον κόσμο από μέσα: όχι σαν κοινωνιολογικό παράδειγμα, αλλά σαν πεδίο καθημερινών εντάσεων. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μια οικογένεια μπορεί να δεχτεί έναν γκέι γιο. Είναι αν μπορεί να αντέξει την ιδέα ότι η επιθυμία δεν υπακούει πάντα στη θρησκεία, στην πατριαρχία, στην κοινότητα ή στην εικόνα που έχει χτίσει για τον εαυτό της.
Το Hijamat έχει και ισχυρό φεστιβαλικό βάρος. Έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο Karlovy Vary, στο διαγωνιστικό τμήμα για την Κρυστάλλινη Σφαίρα, ενώ πίσω του βρίσκεται ο Jafar Panahi, ένας από τους σημαντικότερους Ιρανούς δημιουργούς του σύγχρονου σινεμά, ως παραγωγός και μοντέρ. Η παρουσία του Panahi δεν είναι απλώς ένα δυνατό όνομα στο υλικό προώθησης της ταινίας. Φέρνει μαζί της μια ολόκληρη ιστορία κινηματογράφου που κοιτάζει την εξουσία, την απαγόρευση, την οικογένεια και την ελευθερία μέσα από προσωπικά, συχνά ασφυκτικά δράματα.
Στο καστ βρίσκονται επίσης γνωστά πρόσωπα του γερμανικού και ευρωπαϊκού σινεμά, όπως ο Kida Khodr Ramadan, η Nicolette Krebitz, ο Moritz Bleibtreu και η Nastassja Kinski. Αυτό δίνει στην ταινία ένα προφίλ που μπορεί να ταξιδέψει πέρα από το καθαρά κουίρ φεστιβαλικό κύκλωμα, ειδικά καθώς το θέμα της αγγίζει ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή μετανάστευση, τη θρησκεία και την οικογενειακή καταστολή.
Το τρέιλερ δείχνει μια ταινία που δεν ενδιαφέρεται να κάνει την κουίρ αποκάλυψη «μάθημα αποδοχής» με εύκολη λύση. Το φιλί του Kerem δεν ανοίγει απλώς μια πόρτα. Σπάει κάτι που ήδη υπήρχε ραγισμένο: την οικογενειακή σιωπή, τη σχέση των δύο αδελφών, την εξουσία του πατέρα, την πίστη ως σύστημα ελέγχου, αλλά και την ιδέα ότι η μετανάστευση οδηγεί αυτόματα σε ελευθερία.
Γι’ αυτό το Hijamat μοιάζει ιδιαίτερα επίκαιρο. Σε μια Ευρώπη όπου η συζήτηση για τη μετανάστευση γίνεται όλο και πιο σκληρή, και όπου οι κουίρ μουσουλμανικές ζωές συχνά χρησιμοποιούνται είτε ως άλλοθι ισλαμοφοβίας είτε ως αόρατες λεπτομέρειες μέσα στις ίδιες τις κοινότητές τους, η ταινία επιμένει σε κάτι πιο δύσκολο: να κοιτάξει τους ανθρώπους που βρίσκονται ανάμεσα σε κόσμους, χωρίς να τους κάνει σύμβολα.
Δεν είναι τυχαίο ότι το πιο δυνατό σημείο της ιστορίας δεν είναι μόνο η αποκάλυψη του Kerem, αλλά η αλυσιδωτή αντίδραση που προκαλεί. Ένα φιλί φέρνει στην επιφάνεια όσα η οικογένεια είχε μάθει να θάβει.
Και στο Hijamat, αυτό που θάβεται δεν μένει ποτέ ήσυχο. Επιστρέφει ως ντροπή, ως επιθυμία, ως σώμα, ως τελετουργία, ως ανάγκη να ειπωθεί επιτέλους η αλήθεια.
με στοιχεία από Variety
