Μια εξέγερση δεν χτίζεται μόνο με συνθήματα. Χρειάζεται σκηνές, κουζίνες, ξύλινους πύργους, χάρτες, συνελεύσεις, ανθρώπους που μαγειρεύουν, ανθρώπους που κρατούν βάρδιες, ανθρώπους που κοιμούνται λίγο και ξυπνούν πριν από την αστυνομία.
Το Silent Springs των Μικέλε Μπορτσόνι (Michele Borzoni) και Ρόκο Ροραντέλι (Rocco Rorandelli) κοιτάζει την κλιματική ανυπακοή όχι μόνο ως στιγμή σύγκρουσης, αλλά ως προσωρινή αρχιτεκτονική. Το φωτογραφικό βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Loose Joints, ακολουθεί από το 2021 έως το 2024 νεανικά κινήματα σε όλη την Ευρώπη: κατειλημμένα ανθρακωρυχεία, οδοφράγματα, αυτοσχέδιους καταυλισμούς, μαζικές συνελεύσεις, εργαστήρια, σημεία περίθαλψης και συγκρούσεις με την αστυνομία.
Στις εικόνες εμφανίζονται κινήματα όπως τα Extinction Rebellion, Ende Gelände, Code Rouge, Last Generation, End Fossil και Soulèvements de la Terre. Όμως οι φωτογραφίες δεν μένουν μόνο στη θεαματική πλευρά της διαμαρτυρίας. Δεν σταματούν στη στιγμή που ένα σώμα κάθεται μπροστά σε έναν δρόμο ή που μια αλυσίδα ανθρώπων μπλοκάρει ένα εργοτάξιο. Κοιτούν όσα προηγούνται και όσα μένουν γύρω από την πράξη: την οργάνωση, την κούραση, τη φροντίδα, την υποδομή.
Εκεί βρίσκεται και η δύναμη του βιβλίου. Η κλιματική εξέγερση εμφανίζεται σαν πόλη που στήνεται βιαστικά, με υλικά που μπορούν να λυθούν, να μεταφερθούν και να ξαναστηθούν αλλού. Σκηνές μέσα σε δάση, πάγκοι φαγητού, πρόχειρα ιατρεία, ξύλινες κατασκευές, πανό, εργαλεία, συνελεύσεις στο χώμα. Η πολιτική δεν παρουσιάζεται μόνο ως λόγος, αλλά ως κάτι που αποκτά όγκο, βάρος και θερμοκρασία.
Οι Μπορτσόνι και Ροραντέλι δεν φωτογραφίζουν μια γενική «νεολαία που διαμαρτύρεται». Φωτογραφίζουν μια γενιά που μαθαίνει να οργανώνει τη ζωή της γύρω από την απειλή της καταστροφής. Οι εικόνες τους δείχνουν νέους ανθρώπους που δεν αντιμετωπίζουν την κλιματική κρίση ως μελλοντικό φόβο, αλλά ως παρόν που απαιτεί δράση, πειθαρχία, συλλογική φαντασία και σωματική αντοχή.
Αυτό κάνει το Silent Springs κάτι περισσότερο από φωτογραφικό χρονικό ακτιβισμού. Είναι μια μελέτη της διαμαρτυρίας ως μορφής κατοίκησης. Ποιος στήνει την κουζίνα; Ποιος φυλάει τη νύχτα; Ποιος φτιάχνει τον πύργο; Ποιος κρατάει σημειώσεις στη συνέλευση; Ποιος περιθάλπει τον τραυματισμένο; Ποιος μένει όταν η κάμερα έχει φύγει;
Το βιβλίο καταγράφει και την άλλη πλευρά αυτής της αρχιτεκτονικής: την καταστολή. Οι φωτογραφίες ακολουθούν κινήματα που τα τελευταία χρόνια βρίσκονται αντιμέτωπα με ολοένα πιο σκληρή αντιμετώπιση από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ορισμένες μορφές κλιματικής ανυπακοής δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως πολιτική διαμαρτυρία, αλλά μπαίνουν σε νομικά πλαίσια που θυμίζουν οργανωμένο έγκλημα ή τρομοκρατία.
Έτσι, η προσωρινή πόλη της διαμαρτυρίας συναντά το μόνιμο κράτος της επιτήρησης. Από τη μία πλευρά, σώματα που στήνουν καταυλισμούς για να μπλοκάρουν εξορύξεις, αγωγούς, εργοτάξια και δρόμους. Από την άλλη, αστυνομικές δυνάμεις, δικαστικές απειλές, πολιτική πίεση και δημόσιος λόγος που μετατρέπει τον ακτιβιστή σε εσωτερικό εχθρό.
Οι φωτογραφίες δεν χρειάζεται να φωνάξουν για να δείξουν αυτή τη σύγκρουση. Συχνά, η ένταση βρίσκεται στις μικρές σκηνές: σε ένα πρόσωπο μετά από πολύωρη αναμονή, σε ένα σώμα τυλιγμένο με κουβέρτα, σε μια ομάδα που κοιτάζει προς την ίδια κατεύθυνση, σε μια κατασκευή που ξέρεις ότι μπορεί να διαλυθεί σε λίγες ώρες.
Ο τίτλος Silent Springs κουβαλά αναπόφευκτα την ηχώ της Ρέιτσελ Κάρσον (Rachel Carson) και της Σιωπηλής Άνοιξης (Silent Spring). Εδώ, όμως, η σιωπή δεν είναι μόνο οικολογική προειδοποίηση. Είναι και η σιωπή που απειλεί να πέσει πάνω στις επόμενες γενιές αν η κρίση συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως τεχνικό πρόβλημα και όχι ως πολιτική σύγκρουση για το ποιος έχει δικαίωμα στο μέλλον.
Το έργο παρουσιάζεται και σε έκθεση στο MAD Murate Art District στη Φλωρεντία, από τις 22 Ιουλίου έως τις 30 Αυγούστου. Το βιβλίο δεν μένει μόνο ως έντυπο αντικείμενο, αλλά μεταφέρεται σε έναν δημόσιο χώρο όπου η εικόνα της διαμαρτυρίας μπορεί να ειδωθεί ξανά, όχι ως είδηση που πέρασε, αλλά ως συνεχές τοπίο.
Στο τέλος, το Silent Springs δεν ρωτά μόνο τι ζητούν οι ακτιβιστές. Ρωτά πώς ζουν όσο το ζητούν. Πώς φτιάχνουν κοινότητα σε λάσπη, κρύο, φόβο και εξάντληση. Πώς η αντίσταση αποκτά κουζίνα, ξύλο, ύφασμα, φωνές, σώματα και ρυθμό.
Γιατί μια κλιματική εξέγερση, πριν γίνει εικόνα σύγκρουσης, πρέπει πρώτα να χτιστεί.
με στοιχεία από Loose Joints
