Το νέο diss track του Shabjdeed δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρεξήγησης. Στο SLV, ο Παλαιστίνιος ράπερ κατονομάζει ξανά και ξανά τον Saint Levant και βάζει στο στόχαστρο έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους Παλαιστίνιους μουσικούς διεθνώς. Αυτό που ξεκινά ως rap επίθεση, όμως, ανοίγει γρήγορα κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα συμβατικό beef.
Στο κέντρο της σύγκρουσης βρίσκεται ένα ερώτημα που ξεπερνά τους δύο καλλιτέχνες: τι είδους Παλαιστίνιος επιτρέπεται να γίνει ορατός στο διεθνές κοινό; Και τι ζητείται από έναν Παλαιστίνιο μουσικό όταν το ίδιο κοινό αρχίζει να τον αντιμετωπίζει όχι απλώς ως καλλιτέχνη, αλλά ως εκπρόσωπο ενός ολόκληρου λαού;
Ο Shabjdeed, κατά κόσμον Oday Abbas, γεννήθηκε το 1995 και μεγάλωσε στο Kafr Aqab, παλαιστινιακή συνοικία της Ιερουσαλήμ που έχει αποκοπεί από την υπόλοιπη πόλη από το ισραηλινό φράγμα διαχωρισμού. Αναδείχθηκε μέσα από τη rap σκηνή της Ραμάλα, το συλλογικό σχήμα BLTNM και τις συνεργασίες του με τον παραγωγό Al Nather.
Η μουσική του πατά σε πυκνά, τοπικά παλαιστινιακά αραβικά και κουβαλά τον ήχο μιας γενιάς που μεγάλωσε με checkpoints, περιορισμένη μετακίνηση και στρατιωτική κατοχή.
Ο Saint Levant, από την άλλη, φέρνει μια διαφορετική παλαιστινιακή εμπειρία. Κατά κόσμον Marwan Abdelhamid, γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ το 2000, πέρασε μεγάλο μέρος της παιδικής του ηλικίας στη Γάζα και το 2007 μετακινήθηκε με την οικογένειά του στην Ιορδανία. Αργότερα εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ και έχτισε διεθνές κοινό με μουσική που περνά από τα αραβικά στα αγγλικά και τα γαλλικά.
Το Very Few Friends, το τραγούδι του 2022 που τον έκανε viral, διαμόρφωσε την εικόνα του ως στιλιζαρισμένου, ερωτικού «lover boy» της παλαιστινιακής διασποράς. Από τότε έχει εμφανιστεί στο Coachella, έχει υπογράψει με τη Universal Arabic Music, έχει περιοδεύσει διεθνώς και έχει συνεργαστεί με τη Λιβανέζα pop star Haifa Wehbe.
Η Παλαιστίνη, ωστόσο, δεν βρίσκεται απλώς στο φόντο της εικόνας του. Το EP του 2023 είχε τίτλο From Gaza, With Love, ενώ το πρώτο του άλμπουμ, Deira, πήρε το όνομά του από το ξενοδοχείο al-Deira στη Γάζα, που ανήκε στην οικογένειά του και καταστράφηκε σε ισραηλινή αεροπορική επίθεση τον Ιανουάριο του 2024. Ο ίδιος έχει μιλήσει πολλές φορές για την παιδική του ηλικία στη Γάζα, τον εκτοπισμό και την παλαιστινιακή απελευθέρωση, ενώ το 2023 ίδρυσε το 2048 Foundation, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που χρηματοδοτεί και στηρίζει Παλαιστίνιους καλλιτέχνες και κοινοτικά δημιουργικά projects.
Ακριβώς αυτή η συνύπαρξη πολιτικής ορατότητας και εμπορικής επιτυχίας βρίσκεται στον πυρήνα της επίθεσης του Shabjdeed. Στο SLV παρουσιάζει τον Saint Levant ως αντίφαση: έναν καλλιτέχνη που βάζει δημόσια την Παλαιστίνη στην ταυτότητά του, αλλά χτίζει μεγάλο μέρος της μουσικής και της εικόνας του γύρω από τον έρωτα, τις γυναίκες, το σεξ, τη μόδα και τη διασημότητα. Η κριτική γίνεται και προσωπική, αγγίζοντας το όνομά του, τον τρόπο ζωής του και το οικογενειακό του υπόβαθρο.
Το ζήτημα δεν είναι απλώς αν ένας rapper δικαιούται να επιτεθεί σε έναν πιο εμπορικό καλλιτέχνη. Είναι αν ένας Παλαιστίνιος pop star μπορεί να υπάρξει ως σέξι, στιλιζαρισμένη, διεθνής φιγούρα χωρίς να κατηγορηθεί ότι απομακρύνεται από τον πόνο που υποτίθεται ότι οφείλει να εκπροσωπεί.
Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη επειδή και οι δύο καλλιτέχνες εκπροσωπούν πραγματικές, αλλά διαφορετικές, παλαιστινιακές διαδρομές. Ο ένας κουβαλά το τοπικό βάρος της Ραμάλα, του Kafr Aqab, των checkpoints και της καθημερινότητας υπό κατοχή. Ο άλλος κουβαλά τη Γάζα, την Ιερουσαλήμ, το Αμμάν, τη διασπορά, την πολυγλωσσία και την παγκόσμια βιομηχανία της pop.
Η αντιπαράθεση αγγίζει και ένα παλιό δίλημμα της παλαιστινιακής κουλτούρας: πρέπει ένας Παλαιστίνιος καλλιτέχνης να μιλά διαρκώς για τη Νάκμπα, την κατοχή, τη Γάζα ή την 7η Οκτωβρίου; Ή μπορεί να μιλά και για έρωτα, σώμα, χρήμα, σεξ, στιλ, νύχτα και φιλοδοξία χωρίς να θεωρείται ότι εγκαταλείπει την πολιτική του ταυτότητα;
Τον Ιούνιο, η Prada ανακοίνωσε τον Saint Levant ως παγκόσμιο πρεσβευτή για την ανδρική συλλογή Άνοιξη/Καλοκαίρι 2027. Στην καμπάνια φορούσε ένα ασημένιο μενταγιόν στο σχήμα του χάρτη της ιστορικής Παλαιστίνης, μια εικόνα που χαιρετίστηκε από πολλούς Παλαιστίνιους, αλλά προκάλεσε και αντιδράσεις από φιλοϊσραηλινές πλευρές. Για τους υποστηρικτές του, ήταν μια σπάνια στιγμή παλαιστινιακής ορατότητας στη βιομηχανία της πολυτέλειας. Για τους επικριτές του, ήταν ακόμη ένα παράδειγμα του πώς η Παλαιστίνη μπορεί να ενσωματωθεί στη μόδα, τη διασημότητα και την κατανάλωση χωρίς να απειλεί πραγματικά το σύστημα που την προβάλλει.
Εκεί βρίσκεται και η πιο αιχμηρή πλευρά του SLV. Δεν επιτίθεται μόνο στον Saint Levant ως πρόσωπο, αλλά σε ένα μοντέλο «ασφαλούς αλληλεγγύης»: μια μορφή πολιτικής ορατότητας που μπορεί να χωρέσει σε εξώφυλλα, καμπάνιες, διεθνή φεστιβάλ και οίκους πολυτελείας. Το ερώτημα, όμως, επιστρέφει και προς τον Shabjdeed: μπορεί κανείς να κατηγορεί έναν άλλον καλλιτέχνη για εμπορική κατασκευή όταν και η δική του rap περσόνα βασίζεται στην πρόκληση, στη βωμολοχία και στην ωμότητα;
Η διαμάχη αποκτά πρόσθετο βάρος μετά την 7η Οκτωβρίου, καθώς οι Παλαιστίνιοι καλλιτέχνες και κοινότητες συζητούν ξανά, μέσα σε ασφυκτικές συνθήκες, αν, πώς και πότε μπορεί να συνεχιστεί η πολιτιστική ζωή μέσα σε συνθήκες μαζικού θανάτου, εκτοπισμού και βίας στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.
Ίσως γι’ αυτό το SLV έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από ένα απλό rap feud. Δεν ζητά μόνο να κριθεί ο Saint Levant.
Αναγκάζει το κοινό να κοιτάξει τη δική του απαίτηση από τους Παλαιστίνιους καλλιτέχνες: να είναι πάντα σύμβολα, πάντα φορείς τραύματος, πάντα πολιτικά χρήσιμοι, ή να μπορούν, όπως όλοι, να είναι αντιφατικοί, εμπορικοί, σέξι, θυμωμένοι, τοπικοί, διεθνείς, λαϊκοί και άβολα ζωντανοί.
Με στοιχεία από Haaretz
