Στην καρδιά του Χάμσαϊρ, το Άλρεσφορντ είναι μια γραφική πόλη, γνωστή για τον πολύχρωμο κεντρικό δρόμο της, τον ιστορικό ατμοκίνητο σιδηρόδρομο και τους περιπάτους δίπλα στο ποτάμι.
Ωστόσο, αν δεν υπήρχε μια μικρή αναμνηστική πλάκα στον τοίχο ενός δημόσιου χώρου τουαλετών, λίγοι από όσους περνούν από εκεί σήμερα θα γνώριζαν τον ρόλο που διαδραμάτισε το κτίριο σε έναν κύκλο σοβιετικών κατασκόπων κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Η επιγραφή αναφέρει: «Μυστικές πληροφορίες που ήταν κρυμμένες σε αυτή την τουαλέτα συλλέγονταν περιοδικά από τον Χάρι Χούτον. Το 1961 καταδικάστηκε σε 15 χρόνια φυλάκισης για τη συμμετοχή του στο δίκτυο κατασκοπείας του Πόρτλαντ».
Η Έλενορ Γουέιτ του Radio Solent ερεύνησε αυτό το ασυνήθιστο κομμάτι της ιστορίας της πόλης.
Η δημόσια τουαλέτα και ο ρόλος της στον Ψυχρό Πόλεμο
«Στο Άλρεσφορντ τους αρέσει να ξεχωρίζουν», είπε ο τοπικός ιστορικός Γκλεν Γκίλμπερτσον. «Ενώ θα περίμενε κανείς αυτή η [πλακέτα] να είναι αφιερωμένη σε έναν τοπικό ή εθνικό ήρωα, όχι, είναι αφιερωμένη σε έναν εθνικό προδότη, τον Χάρι Χούτον».
Το κτίριο χρησιμοποιούνταν από τον κύκλο κατασκόπων ως σημείο παράδοσης κλεμμένων άκρως απόρρητων εγγράφων, είπε, προσθέτοντας: «Αυτό ήταν σημαντικό, επειδή μόλις εισάγαμε πυρηνικά υποβρύχια στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου».
Δημιουργήθηκε ένα τρίγωνο ανθρώπων στο οποίο συμμετείχαν ο Γκόρντον Λόνσντεϊλ, ο οποίος ήταν γνωστός στον κλάδο των παλαιών βιβλίων, το αμερικανικό ζευγάρι Κρόγκερ, που είχε ένα βιβλιοπωλείο με παλαιά βιβλία, και ο Χούτον, είπε ο Γκίλμπερτσον.
«Είχαν στρατολογηθεί τη δεκαετία του 1930 και διέθεταν τον εξοπλισμό για να φωτογραφίζουν απόρρητα έγγραφα, να δημιουργούν μικρές φωτογραφίες και να τις τοποθετούν σε παλιά βιβλία, τα οποία στη συνέχεια θα παραλαμβάνονταν», είπε.
«Έτσι, τώρα έχουμε ένα τρίγωνο, όπου κάθε κομμάτι μπορεί να έχει τον δικό του λόγο για τον οποίο συμβαίνει αυτό».
Πώς δρούσαν
Στα απομνημονεύματά του, ο Χούτον περιέγραψε πώς πραγματοποιούσε τις μυστικές ανταλλαγές.
Έγραψε: «Έπρεπε να πάω στην τουαλέτα ανδρών στο Νιου Άλρεσφορντ κατά την επόμενη επίσκεψή μου στο Λονδίνο, ακριβώς στις 2 μ.μ. Υπήρχαν δύο τουαλέτες μέσα σε αυτό το δημόσιο αποχωρητήριο».
«Μπαίνοντας ακριβώς στις 2 μ.μ., έπρεπε να μπω σε εκείνη που βρισκόταν στα αριστερά μου για να πάρω ένα πακέτο, το οποίο θα έβρισκα πίσω από την πόρτα, να το βάλω στην τσέπη μου και να προχωρήσω προς το Λονδίνο».
«Όποιος επέλεξε αυτό το σημείο παραλαβής, το έκανε αγνοώντας εντελώς τη νευρικότητά μου. Η τουαλέτα βρισκόταν σε ένα αδιέξοδο, ακριβώς απέναντι από το αστυνομικό τμήμα του Νιου Άλρεσφορντ».
Στη συνέχεια, ο Χούτον θα κατευθυνόταν προς το βιβλιοπωλείο των Κρόγκερ, στο πλαίσιο της συμφωνίας που προέβλεπε τη διαβίβαση εξαιρετικά ευαίσθητων πληροφοριών ακριβώς κάτω από τη «μύτη» του κόσμου.
«Αυτό συνεχίστηκε για τουλάχιστον δύο χρόνια, προς μεγάλη ανησυχία της τοπικής αστυνομίας, η οποία δεν γνώριζε τίποτα για το θέμα», δήλωσε ο Γκίλμπερτσον.
Συνέχισε: «Οι Σοβιετικοί έδειχναν μεγάλο ενδιαφέρον για οτιδήποτε μπορούσε να κάνει τα υποβρύχια λιγότερο ανιχνεύσιμα. Αυτά ήταν μυστικά και υπονόμευαν συνολικά την ικανότητα του ΝΑΤΟ να ανιχνεύει σοβιετικά υποβρύχια, τα οποία δραστηριοποιούνταν στον Ατλαντικό».
Τι απέγινε ο κύκλος κατασκόπων;
«Ένας Πολωνός πράκτορας που συνελήφθη αποκάλυψε ότι υπήρχαν τουλάχιστον δύο κατάσκοποι στο Βασιλικό Ναυτικό, που παρέδιδαν τα μυστικά και ήταν βέβαιος ότι τουλάχιστον ένας από αυτούς εργαζόταν στο Πόρτλαντ», είπε ο Γκίλμπερτσον. «Συνελήφθησαν όλοι και τους επιβλήθηκαν μακροχρόνιες ποινές».
Ο Χούτον αφέθηκε ελεύθερος μετά από εννέα χρόνια.
«Στη συνέχεια, φαίνεται να υιοθέτησε μια νέα ταυτότητα και απλώς εξαφανίστηκε», είπε ο ιστορικός.
«Οι Κρόγκερ και ο Λόνσντεϊλ καταδικάστηκαν σε μακροχρόνιες ποινές, αλλά ανταλλάχθηκαν στο πλαίσιο ορισμένων ανταλλαγών κατασκόπων», πρόσθεσε.
Η συναρπαστική σύνδεση του Άλρεσφορντ με την κατασκοπεία, την παραπλάνηση και τις ίντριγκες του Ψυχρού Πολέμου αποδεικνύει ότι μερικές φορές οι πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες είναι αυτές που κρύβονται μπροστά στα μάτια μας.
Με πληροφορίες από BBC