Σειρά αυτοψιών σε μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους του Αμυνταίου και της Φλώρινας πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στο πλαίσιο της περιοδείας της στην Περιφερειακή Ενότητα Φλώρινας, δρομολογώντας ένα ευρύ πρόγραμμα παρεμβάσεων συνολικού ύψους άνω των 15 εκατ. ευρώ.
Το σχέδιο αφορά την προστασία, αποκατάσταση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, από την αρχαιότητα μέχρι τη νεότερη εποχή. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ρωμαϊκή έπαυλη και το νέο Διαχρονικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αμυνταίου, αλλά και σημαντικά νεότερα και οθωμανικά μνημεία της Φλώρινας.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν την αποκατάσταση μνημείων, τη δημιουργία σύγχρονων μουσειακών υποδομών και νέων πολιτιστικών και ερευνητικών χώρων, με στόχο η πολιτιστική κληρονομιά να συνδεθεί περισσότερο με την τοπική κοινωνία, την εκπαίδευση και την τουριστική ανάπτυξη.
Η Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι η Φλώρινα και το Αμύνταιο διαθέτουν «ένα εξαιρετικά πλούσιο και πολυστρωματικό πολιτιστικό απόθεμα», το οποίο εκτείνεται από την προϊστορική και τη ρωμαϊκή αρχαιότητα έως την οθωμανική και τη νεότερη περίοδο.
Όπως ανέφερε, βασικός στόχος είναι η προστασία και ανάδειξη αυτού του πλούτου, ώστε να αποτελέσει παράγοντα γνώσης και πολιτιστικής ανάπτυξης για την περιοχή.
Η ρωμαϊκή έπαυλη στο Αμύνταιο
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη ρωμαϊκή έπαυλη του Αμυνταίου, ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα της περιοχής, η οποία αποκαλύφθηκε το 2017.
Πρόκειται για ένα μεγάλο και σύνθετο συγκρότημα, έκτασης περίπου 5.100 τ.μ., που χρονολογείται από τον 2ο έως τον 5ο αιώνα μ.Χ. Η έπαυλη βρίσκεται κοντά στην Εγνατία Οδό και αναπτύσσεται σε πέντε πτέρυγες γύρω από αυλές, περιλαμβάνοντας περίπου 175 χώρους. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολυτελείς αίθουσες, λουτρικά συγκροτήματα, εργαστήρια και αποθηκευτικοί χώροι.
Ο πλούσιος διάκοσμος του συγκροτήματος, με περίπου 610 τ.μ. ψηφιδωτών και τοιχογραφιών, καταδεικνύει την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική αξία του μνημείου, το οποίο συνδεόταν με την οικονομική και παραγωγική δραστηριότητα της ευρύτερης περιοχής.
Για την προστασία και ανάδειξή του προωθείται έργο με εκτιμώμενο προϋπολογισμό περίπου 12 εκατ. ευρώ, το οποίο προτείνεται να χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης.
Το έργο προβλέπει στερεώσεις, αναστηλώσεις και εργασίες συντήρησης των αρχιτεκτονικών καταλοίπων, καθώς και την κατασκευή σύγχρονου κλειστού προστατευτικού κελύφους. Το κέλυφος θα έχει σαφή γεωμετρική και αρχιτεκτονική σχέση με το αρχαίο μνημείο και θα δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες προστασίας του από τις περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις.
Παράλληλα, θα διαμορφωθούν διαδρομές περιήγησης, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να γνωρίσει το συγκρότημα και να κατανοήσει την αρχιτεκτονική και ιστορική του σημασία.
Σε μικρή απόσταση από τη ρωμαϊκή έπαυλη προβλέπεται επίσης η δημιουργία μουσειακής εγκατάστασης περίπου 2.200 τ.μ., η οποία θα στεγάσει το Διαχρονικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αμυνταίου και τους απαραίτητους χώρους υποστηρικτικών λειτουργιών.
Το μουσείο θα φιλοξενεί αρχαιολογικά ευρήματα από την ευρύτερη περιοχή, καλύπτοντας ένα μεγάλο χρονικό εύρος, από την προϊστορική και νεολιθική περίοδο έως τους ρωμαϊκούς χρόνους.
Νέος πυρήνας έρευνας και συντήρησης στον Άγιο Παντελεήμονα
Στον Άγιο Παντελεήμονα, η υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φλώρινας, όπου λειτουργούν εργαστήρια μελέτης και συντήρησης, καθώς και αποθηκευτικοί χώροι που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της συνεργασίας με τη ΔΕΗ για τις σωστικές ανασκαφές στην περιοχή.
Στόχος είναι η συγκέντρωση των διάσπαρτων αποθηκευτικών χώρων και η δημιουργία ενός ενιαίου οργανωμένου πυρήνα αρχαιολογικής έρευνας, συντήρησης και φύλαξης.
Παράλληλα, προβλέπεται η αξιοποίηση μέρους των εγκαταστάσεων ως επισκέψιμου χώρου για σχολεία, ερευνητές και το ευρύτερο κοινό, ώστε η αρχαιολογική έρευνα και εργασία να αποκτήσουν μεγαλύτερη εξωστρέφεια.
Στο επίκεντρο το ιστορικό ξενοδοχείο «Διεθνές»
Στη Φλώρινα, ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο ιστορικό ξενοδοχείο «Διεθνές», στο κέντρο της πόλης, το οποίο ανεγέρθηκε την περίοδο 1924-1927 και έχει χαρακτηριστεί μνημείο.
Το κτήριο έχει ιδιαίτερη πολιτιστική σημασία, καθώς το ομώνυμο καφενείο συνδέεται με τον σκηνοθέτη Θεόδωρο Αγγελόπουλο και τις κινηματογραφικές παραγωγές που γυρίστηκαν στην περιοχή.
Κατά την αυτοψία αποφασίστηκε να προχωρήσει η διαδικασία για την απαλλοτρίωση ή την απευθείας αγορά του ακινήτου, με προοπτική την αποκατάσταση του κτηρίου και την αξιοποίησή του ως πολιτιστικού πόλου.
Παρεμβάσεις στα οθωμανικά μνημεία της Φλώρινας
Η υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε επίσης τα τρία σωζόμενα οθωμανικά μνημεία στο ιστορικό κέντρο της Φλώρινας, δρομολογώντας τις απαιτούμενες ενέργειες για την προστασία, αποκατάσταση και ανάδειξή τους.
Για το σωζόμενο τμήμα του Κουλέ, μετά την ολοκλήρωση της διερεύνησης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, αναμένεται να προχωρήσουν οι απαραίτητες μελέτες και οι εργασίες αποκατάστασης.
Σε ό,τι αφορά τον σωζόμενο μιναρέ του Ταρσί Τζαμιού, ο οποίος βρίσκεται σε ακίνητο ιδιοκτησίας των ΕΛΤΑ, θα επιδιωχθεί η παραχώρηση του ακινήτου στο υπουργείο Πολιτισμού. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή η αποκατάσταση και η επιστημονική διερεύνηση τόσο του μνημείου όσο και των παλαιότερων οικοδομικών φάσεων του χώρου, όπου έχει τεκμηριωθεί η ύπαρξη χριστιανικού ναού.
Άμεσα δρομολογείται και η ένταξη του έργου αποκατάστασης του οθωμανικού λουτρού στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Πολιτισμού. Πρόκειται για μνημείο της πρώιμης οθωμανικής περιόδου, που χρονολογείται στον 14ο αιώνα και παρουσιάζει εκτεταμένες βλάβες. Στόχος είναι οι εργασίες να ξεκινήσουν εντός του 2026.
Η Λίνα Μενδώνη ολοκλήρωσε την επίσκεψή της στη Φλώρινα με συνάντηση με τον δήμαρχο Βασίλη Γιαννάκη. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης τον ενημέρωσε για τα έργα που έχουν ήδη δρομολογηθεί, ενώ συζητήθηκαν οι δυνατότητες περαιτέρω συνεργασίας και συντονισμού σε θέματα πολιτισμού.
Στην περιοδεία της υπουργού Πολιτισμού στη Φλώρινα και το Αμύνταιο συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, η γενική γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, ο βουλευτής Δυτικής Μακεδονίας Σταύρος Παπασωτηρίου, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Αναστασία Γκαδόλου, ο δήμαρχος Αμυνταίου Ιωάννης Λιάσης, ο διευθυντής Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θεμιστοκλής Βλαχούλης, η διευθύντρια Συντήρησης Μαρία Μερτζάνη, η έφορος Αρχαιοτήτων Φλώρινας Χριστίνα Ζιώτα και κλιμάκιο υπηρεσιακών παραγόντων.
