Η μετανάστευση ενός απειλούμενου είδους πτηνού πάνω από την Ισπανία, η μάχη των κοραλλιών απέναντι στην κλιματική αλλαγή και ένα κουνούπι που φωσφορίζει κάτω από υπεριώδες φως είναι μερικές από τις εικόνες που διακρίθηκαν στον φετινό διαγωνισμό φωτογραφίας #ScientistAtWork του επιστημονικού περιοδικού Nature.
Ο διαγωνισμός αναδεικνύει κάθε χρόνο την καθημερινότητα των επιστημόνων πίσω από τα εργαστήρια, τα ερευνητικά κέντρα και τις επιστημονικές δημοσιεύσεις, παρουσιάζοντας στιγμές από αποστολές πεδίου, πειράματα και δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος σε όλο τον κόσμο.
Στη φετινή διοργάνωση υποβλήθηκαν περισσότερες από 220 φωτογραφίες από ερευνητές και φοιτητές δεκάδων χωρών. Οι νικητές θα λάβουν χρηματικό έπαθλο και οι εικόνες τους θα δημοσιευθούν στις σελίδες του Nature.
Το πρώτο βραβείο κατέκτησε ο Γκούναρ Χάρτμαν, φοιτητής του Πανεπιστημίου του Κόμπλεντς στη Γερμανία, με μια φωτογραφία που αποτυπώνει ένα από τα πιο ασυνήθιστα προγράμματα διατήρησης άγριας ζωής στην Ευρώπη.
Η νικήτρια φωτογραφία: Το ταξίδι των ιβίδων
Η εικόνα δείχνει ένα σμήνος βόρειων φαλακρών ιβίδων να πετά δίπλα σε ένα υπερελαφρύ αεροσκάφος πάνω από τους ελαιώνες της Ανδαλουσίας.
Πίσω από τη φωτογραφία βρίσκεται το έργο της αυστριακής ομάδας Waldrappteam, η οποία εδώ και δύο δεκαετίες προσπαθεί να επανεισαγάγει το είδος στην Ευρώπη. Οι ίβιδες ζούσαν κάποτε στις βόρειες παρυφές των Άλπεων, όμως εξαφανίστηκαν από την περιοχή πριν από περίπου 400 χρόνια.
Τα πουλιά εκτρέφονται από ανθρώπους από πολύ νεαρή ηλικία και αναπτύσσουν ισχυρό δεσμό με τους φροντιστές τους. Όταν έρθει η ώρα της μετανάστευσης, ακολουθούν το αεροσκάφος στο οποίο επιβαίνουν οι «θετοί γονείς» τους.
Ο Χάρτμαν συμμετείχε ως εθελοντής στην αποστολή του 2024, η οποία διήρκεσε 50 ημέρες και κάλυψε περίπου 2.800 χιλιόμετρα, από τη νοτιοανατολική Γερμανία έως τη νοτιοδυτική Ισπανία.
Κοράλλια στην Ερυθρά Θάλασσα
Σε μια εντελώς διαφορετική γωνιά του πλανήτη, μία ακόμη βραβευμένη φωτογραφία μεταφέρει τον θεατή στα νερά της Ερυθράς Θάλασσας, ανοιχτά των ακτών της Σαουδικής Αραβίας.
Η εικόνα, που τράβηξε ο θαλάσσιος βιολόγος και φωτογράφος Ούλι Κουντς, δείχνει δύο δύτες να εργάζονται γύρω από έναν διαφανή θάλαμο τοποθετημένο πάνω σε κοραλλιογενή ύφαλο.
Οι ερευνητές συμμετέχουν σε πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Επιστήμης και Τεχνολογίας King Abdullah, το οποίο μελετά τον τρόπο με τον οποίο τα κοράλλια προσαρμόζονται στις ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες των θαλασσών λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Οι ειδικοί θάλαμοι που τοποθετούνται στον βυθό λειτουργούν σαν μικροσκοπικά εργαστήρια. Επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρακολουθούν την παραγωγή και την κατανάλωση οξυγόνου μέσα στο οικοσύστημα του υφάλου και να κατανοήσουν καλύτερα τη σχέση των κοραλλιών με τους μικροσκοπικούς οργανισμούς που ζουν στους ιστούς τους.
Η έρευνα επικεντρώνεται σε είδη κοραλλιών που φαίνεται να παρουσιάζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις μεταβολές της θερμοκρασίας, ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα περισσότερο τους επιστήμονες καθώς οι θαλάσσιοι καύσωνες γίνονται συχνότεροι σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Παρά τον τεχνικό χαρακτήρα του εγχειρήματος, η φωτογραφία αποτυπώνει μια ήρεμη στιγμή κάτω από το νερό.
Όπως εξήγησε ο Κουντς, στόχος του δεν ήταν μόνο να καταγράψει τους δύτες εν ώρα εργασίας, αλλά και να αναδείξει μια σπάνια στιγμή περισυλλογής μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η επιστημονική έρευνα συχνά απαιτεί γρήγορες κινήσεις και συνεχή προσοχή.
Δείγματα από τον μεγαλύτερο ψάρι του κόσμου
Μια ακόμη φωτογραφία που ξεχώρισε στον διαγωνισμό καταγράφηκε στα νερά του υφάλου Νινγκάλου, στα ανοιχτά της Δυτικής Αυστραλίας.
Η εικόνα δείχνει τον θαλάσσιο βιολόγο Μάικλ Ντόουν να καταδύεται κρατώντας την αναπνοή του, καθώς πλησιάζει έναν φαλαινοκαρχαρία για να συλλέξει δείγμα από το δέρμα του. Με τη βοήθεια μιας σύριγγας, αφαιρεί μικρή ποσότητα μικροοργανισμών που ζουν στην επιφάνεια του σώματος του γιγάντιου ψαριού.
Ο φαλαινοκαρχαρίας θεωρείται το μεγαλύτερο ψάρι του πλανήτη και μπορεί να ξεπεράσει τα 12 μέτρα σε μήκος. Παρά το μέγεθός του, τρέφεται κυρίως με πλαγκτόν και θεωρείται ακίνδυνος για τον άνθρωπο.
Τη φωτογραφία τράβηξε ο Ρομπ Χάρκορτ, θαλάσσιος οικολόγος στο Πανεπιστήμιο Macquarie του Σίδνεϊ, ο οποίος συμμετείχε στην αποστολή καταγράφοντας την έρευνα.
Η σκηνή αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον χάρη σε μια απρόσμενη λεπτομέρεια. Στο φόντο εμφανίζεται ένας καρχαρίας, ο οποίος πλησιάζει διακριτικά την ομάδα των δυτών.
Όπως θυμάται ο Χάρκορτ, η παρουσία του καρχαρία προκάλεσε ανησυχία στους περισσότερους ερευνητές που βρίσκονταν στο νερό εκείνη τη στιγμή. Ο μόνος που δεν φάνηκε να αποσπάται ήταν ο Ντόουν, ο οποίος παρέμεινε απόλυτα συγκεντρωμένος στη συλλογή των δειγμάτων.
Για τους επιστήμονες, οι μικροοργανισμοί που ζουν στο δέρμα των φαλαινοκαρχαριών αποτελούν ένα σχετικά ανεξερεύνητο πεδίο έρευνας. Η μελέτη τους μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την υγεία των ζώων, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν με το θαλάσσιο περιβάλλον.
Η λίμνη που μοιάζει με έργο τέχνης από ψηλά
Εκ πρώτης όψεως, η επόμενη βραβευμένη φωτογραφία θυμίζει αφηρημένο πίνακα ζωγραφικής. Πράσινα σχήματα και κυματισμοί απλώνονται στην επιφάνεια μιας λίμνης, σχηματίζοντας ένα εντυπωσιακό μοτίβο που φαίνεται σχεδόν εξωπραγματικό.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ λιγότερο ειδυλλιακή.
Η εικόνα τραβήχτηκε στη λίμνη Dog, στην επαρχία Οντάριο του Καναδά, και καταγράφει μια εκτεταμένη άνθηση φυκών, ένα φαινόμενο που επαναλαμβάνεται κάθε καλοκαίρι και προκαλεί σοβαρά προβλήματα στο τοπικό οικοσύστημα.
Στο κέντρο της φωτογραφίας διακρίνεται μια μικρή βάρκα με ερευνητές που συλλέγουν δείγματα νερού. Η λήψη έγινε από τον Χάολουν «Άλεν» Τιαν, υποψήφιο διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο Queen's, ο οποίος μελετά τις επιπτώσεις των φυκών στη βιοποικιλότητα της λίμνης.
Όπως εξηγεί ο ίδιος, τα συγκεκριμένα είδη φυκών σχηματίζουν ένα παχύ στρώμα στην επιφάνεια του νερού, το οποίο μπορεί να γίνει τοξικό, να μειώσει τα επίπεδα οξυγόνου και να επηρεάσει σημαντικά την επιβίωση ψαριών και άλλων οργανισμών.
Η ερευνητική ομάδα συλλέγει δείγματα νερού και στη συνέχεια αναλύει περιβαλλοντικό DNA, γνωστό ως eDNA. Η τεχνική αυτή επιτρέπει στους επιστήμονες να εντοπίζουν ίχνη γενετικού υλικού που αφήνουν οι οργανισμοί στο περιβάλλον τους, χωρίς να χρειάζεται να τους παρατηρήσουν ή να τους συλλέξουν άμεσα.
Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να χαρτογραφήσουν ποια είδη ζουν στη λίμνη και να μελετήσουν πώς επηρεάζονται από την εξάπλωση των φυκών.
Tο κουνούπι που φωσφορίζει στο σκοτάδι
Η τελευταία από τις βραβευμένες εικόνες μεταφέρει τον θεατή από τα ανοιχτά της θάλασσας και τις λίμνες του Καναδά σε ένα σκοτεινό εργαστήριο του Πανεπιστημίου Νοτρ Νταμ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο κέντρο της φωτογραφίας βρίσκεται ένα κουνούπι του είδους «Aedes aegypti», γνωστό για τη μετάδοση ασθενειών όπως ο κίτρινος πυρετός και ο δάγκειος πυρετός. Κάτω από υπεριώδες φως, το έντομο μοιάζει να φωσφορίζει, δημιουργώντας μια εικόνα που θυμίζει περισσότερο έργο τέχνης παρά επιστημονικό πείραμα.
Η φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Σαγιάντα Τσόουντχουρι, υποψήφιο διδάκτορα Χημείας, ο οποίος απαθανάτισε τη συνάδελφό του Λι Χέινς την ώρα που εξέταζε το δείγμα στο μικροσκόπιο.
Το φωτεινό αποτέλεσμα δεν είναι τυχαίο. Το κουνούπι είχε τραφεί με διάλυμα ζάχαρης που περιείχε ειδική φθορίζουσα χρωστική ουσία, καθώς και μια φαρμακευτική ουσία την οποία οι ερευνητές εξετάζουν ως πιθανό μέσο καταπολέμησης εντόμων που τρέφονται με αίμα.
Στόχος της μελέτης είναι να διαπιστωθεί κατά πόσο η συγκεκριμένη ουσία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον περιορισμό πληθυσμών κουνουπιών που μεταδίδουν επικίνδυνες ασθένειες σε εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Ο ίδιος ο φωτογράφος δεν εργάζεται στη βιολογία αλλά στη χημεία, με αντικείμενο τη μελέτη μορίων και νανοσωματιδίων. Όπως ανέφερε, πάντοτε τον γοήτευε η αισθητική που κρύβεται μέσα σε μικροσκοπικούς οργανισμούς και βιολογικά δείγματα όταν παρατηρούνται μέσα από τους φακούς ενός μικροσκοπίου.
Με πληροφορίες από Nature Magazine
