Η έκθεση του Πιερ-Ογκίστ Ρενουάρ στη National Gallery του Λονδίνου δεν έχει ακόμη ανοίξει, αλλά έχει ήδη σπάσει ρεκόρ. Μέσα σε έξι εβδομάδες έχουν πουληθεί περισσότερα από 22.000 εισιτήρια για το Renoir and Love, αριθμός που αποτελεί τη μεγαλύτερη προπώληση έκθεσης στην ιστορία του μουσείου.
Η σύγκριση έχει βάρος, γιατί το προηγούμενο ρεκόρ ανήκε σε έναν από τους ασφαλέστερους «μαγνήτες» επισκεπτών στον κόσμο της τέχνης: τον Βίνσεντ βαν Γκογκ. Το Van Gogh: Poets and Lovers είχε πουλήσει 15.654 εισιτήρια στο αντίστοιχο διάστημα πριν από το άνοιγμά του το 2024. Ο Ρενουάρ έχει ήδη ξεπεράσει εκείνον τον αριθμό κατά περισσότερα από 6.000 εισιτήρια.
Η έκθεση ανοίγει στις 3 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει έως τις 31 Ιανουαρίου 2027. Είναι η πρώτη έκθεση της National Gallery αφιερωμένη αποκλειστικά στον Ρενουάρ από το 2007 και η σημαντικότερη παρουσίαση του έργου του στη Βρετανία εδώ και περίπου δύο δεκαετίες. Συγκεντρώνει 45 έργα από τα μέσα της δεκαετίας του 1860 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1880, την περίοδο κατά την οποία ο ζωγράφος βρισκόταν στην καρδιά της διαμόρφωσης του Ιμπρεσιονισμού.
Στον πυρήνα βρίσκεται ο Χορός στο Μουλέν ντε λα Γκαλέτ του 1876, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα όχι μόνο του Ρενουάρ αλλά ολόκληρου του Ιμπρεσιονισμού. Ο 35χρονος τότε ζωγράφος μετατρέπει ένα κυριακάτικο απόγευμα στη Μονμάρτρη φίλους, ζευγάρια, ανθρώπους που χορεύουν και συζητούν κάτω από το φως που περνά μέσα από τα δέντρα σε έναν τεράστιο καμβά διαστάσεων που μέχρι τότε προορίζονταν κυρίως για ιστορικές, μυθολογικές ή θρησκευτικές σκηνές.
Ακριβώς αυτό το στοιχείο της σύγχρονης ζωής βρίσκεται στην καρδιά του Renoir and Love. Η έκθεση δεν αντιμετωπίζει τον έρωτα σαν ένα μόνο θέμα μέσα στη ζωγραφική του, αλλά σαν τρόπο να παρακολουθήσει πώς ο Ρενουάρ κοίταζε τους ανθρώπους: φλερτ, φιλίες, παρέες σε καφέ, ζευγάρια στους δρόμους και στους χορούς, οικογένειες και παιδιά. Περισσότερο από το ένα τρίτο των έργων που ζωγράφισε στις δύο δεκαετίες που εξετάζει η έκθεση αφορά σκηνές έρωτα και κοινωνικής συναναστροφής.
Αυτές οι σκηνές δεν εκτυλίσσονται τυχαία στους νέους δημόσιους χώρους του Παρισιού. Θέατρα, καφέ, εστιατόρια, λεωφόροι, κήποι και υπαίθριες αίθουσες χορού γίνονται για τον Ρενουάρ χώροι όπου διαφορετικές κοινωνικές τάξεις συναντιούνται και οι νέοι τρόποι ζωής μιας πόλης που αλλάζει αποκτούν εικόνα. Το Μουσείο Ορσέ τον τοποθετεί έτσι δίπλα στον Μανέ, τον Ντεγκά, τον Μονέ και τον Καγιεμπότ ως έναν από τους μεγάλους «ζωγράφους της σύγχρονης ζωής» του 19ου αιώνα.
Και εδώ βρίσκεται ίσως μια από τις πιο ενδιαφέρουσες φιλοδοξίες της έκθεσης. Η τεράστια δημοτικότητα του Ρενουάρ έχει λειτουργήσει μερικές φορές εις βάρος του. Οι αμέτρητες αναπαραγωγές των έργων του, οι χαμογελαστές μορφές, τα φωτεινά χρώματα και οι σκηνές τρυφερότητας έχουν κάνει τη ζωγραφική του να φαίνεται σε μεταγενέστερους θεατές υπερβολικά γλυκιά ή ακόμη και συναισθηματική, κρύβοντας πόσο ριζοσπαστικό ήταν κάποτε να ανεβάζει την καθημερινή κοινωνική ζωή στην κλίμακα της «μεγάλης ζωγραφικής». Αυτό ακριβώς επιχειρεί να ξαναδεί το Renoir and Love.
Η ίδια η διαδρομή της έκθεσης ακολουθεί αυτές τις διαφορετικές μορφές σχέσης. Από τα πρώτα έργα και τις σκηνές στους δρόμους και στα καφέ περνά στη ζωή στα περίχωρα του Παρισιού —με έργα όπως το Dance in the Country, το Dance at Bougival και το Oarsmen at Chatou— και καταλήγει σε εικόνες οικογενειακής ζωής και παιδιών.
Ανάμεσα στα 45 έργα βρίσκονται επίσης το The Promenade από το J. Paul Getty Museum, το Leaving the Conservatory από τη Barnes Foundation, το Lunch at Restaurant Fournaise από το Art Institute of Chicago και έργα από το Clark Art Institute, τη National Gallery of Art της Ουάσινγκτον και το Nationalmuseum της Στοκχόλμης. Για μια έκθεση που αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις, το ίδιο το εγχείρημα στηρίζεται σε ένα ασυνήθιστα μεγάλο δίκτυο διεθνών δανεισμών.
Το Renoir and Love οργανώθηκε από κοινού από το Μουσείο Ορσέ, τη National Gallery και το Museum of Fine Arts της Βοστώνης. Παρουσιάστηκε πρώτα στο Παρίσι, από τον Μάρτιο έως τον Ιούλιο, και σύμφωνα με τους διοργανωτές ήταν μία από τις δημοφιλέστερες εκθέσεις του Ορσέ. Μετά το Λονδίνο θα ταξιδέψει στη Βοστώνη, όπου θα παρουσιαστεί από τις 20 Φεβρουαρίου έως τις 13 Ιουνίου 2027.
Το ερώτημα τώρα είναι αν η εντυπωσιακή προπώληση μπορεί να μετατραπεί και σε νέο ρεκόρ επισκεψιμότητας. Το μέτρο σύγκρισης παραμένει ο Βαν Γκογκ: το Poets and Lovers έκλεισε με 334.589 επισκέπτες, αφού η National Gallery έφτασε στο σημείο να λειτουργήσει επί 24 ώρες το τελευταίο Σαββατοκύριακο για να ανταποκριθεί στη ζήτηση.
Η περίπτωση του Ρενουάρ έχει και μια ακόμη ειρωνεία. Ελάχιστοι ζωγράφοι με τόσο μεγάλη δημοτικότητα στο ευρύ κοινό έχουν προκαλέσει ταυτόχρονα τέτοια δυσφορία σε τμήμα της σύγχρονης κριτικής. Το 2015, η ομάδα Renoir Sucks at Painting είχε οργανώσει διαμαρτυρία έξω από το Museum of Fine Arts της Βοστώνης, ζητώντας μισοσοβαρά, μισοειρωνικά από το μουσείο να απομακρύνει τους πίνακές του.
Έντεκα χρόνια αργότερα, το κοινό φαίνεται να δίνει τη δική του απάντηση.
Πριν ανοίξουν οι πόρτες της Sainsbury Wing, μια έκθεση που επιχειρεί να ξαναδεί τον Ρενουάρ μέσα από τον έρωτα, τη φιλία και τη σύγχρονη ζωή έχει ήδη ξεπεράσει στις προπωλήσεις τον μεγαλύτερο blockbuster ζωγράφο των τελευταίων ετών.
Με στοιχεία από The Art Newspaper, National Gallery, Musée d’Orsay
