Σε μια βάρκα στην Μπανγκόκ, ο Ντέιβιντ Μπόουι έχει ξαπλώσει στην πλώρη και κοιμάται κάτω από τον ήλιο. Ο Denis O’Regan στέκεται από πάνω του, με ένα πόδι σε κάθε πλευρά του σώματός του, και στρέφει τη φωτογραφική μηχανή προς τα κάτω. Η εικόνα δεν έχει σκηνικά φώτα, κοστούμι ή κοινό: μόνο έναν εξαντλημένο μουσικό, έναν φωτογράφο που προσπαθεί να χωρέσει το σώμα του στο κάδρο και το νερό γύρω τους. Είναι ένα από τα στιγμιότυπα που εμφανίζονται στο Bowie: Unseen | Unheard, το έργο που παρουσιάζεται έως τις 12 Σεπτεμβρίου στο Venice Immersive του Φεστιβάλ Βενετίας.
Η εγκατάσταση απλώνεται σε οκτώ οθόνες, ενώ 84 κρυμμένα ηχεία κατευθύνουν τον ήχο από διαφορετικά σημεία του χώρου. Στη διάρκεια των 25 λεπτών προβάλλονται περίπου 800 γνωστές, σπάνιες και ανέκδοτες φωτογραφίες από δύο δεκαετίες της καριέρας του Μπόουι. Τις συνοδεύουν 12 τραγούδια του, η αφήγηση του O’Regan και πρωτότυπη μουσική του Mike Garson, του πιανίστα με τον οποίο συνεργάστηκε επί δεκαετίες. Πίσω από τον σχεδιασμό βρίσκονται επίσης οι Nick Ryan και Joe Crossley, ενώ το έργο δημιουργήθηκε με τη συνεργασία του Bowie Estate.
Ο O’Regan δεν συνάντησε αρχικά τον Μπόουι πίσω από μια επαγγελματική φωτογραφική μηχανή, αλλά από την πλατεία ενός θεάτρου. Το 1973 παρακολούθησε την τελευταία συναυλία του Ziggy Stardust στο Hammersmith Odeon και λίγο αργότερα εγκατέλειψε τη δουλειά του ως ασφαλιστής για να ασχοληθεί με τη φωτογραφία. Δέκα χρόνια μετά βρισκόταν μαζί με τον Μπόουι στην παγκόσμια περιοδεία Serious Moonlight, αυτή τη φορά ως επίσημος φωτογράφος του. Τον ακολούθησε ξανά στις περιοδείες του 1987 και του 1990, καταγράφοντας συνολικά περίπου 200 συναυλίες.
Το πλήρες αρχείο του ξεπερνά τις 10.000 λήψεις. Περιλαμβάνει τις μεγάλες σκηνές και τα καμαρίνια, αλλά και έναν Μπόουι έξω από τον προσεκτικά οργανωμένο δημόσιο εαυτό του: να περπατά σε εμπορικό κέντρο της Σιγκαπούρης, να στέκεται κοντά στο Τείχος του Βερολίνου ή να κοιμάται στην πλώρη μιας βάρκας. Αυτές οι εικόνες δίνουν στο έργο την κίνησή του. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται απλώς στο ότι κάποιες δεν είχαν παρουσιαστεί ξανά, αλλά στην απόσταση ανάμεσα στον σταρ που γεμίζει μια αρένα και στον άνθρωπο που περιμένει να συνεχιστεί το ταξίδι.
Ο O’Regan πιστεύει ότι ο Μπόουι «θα το λάτρευε». Η εκτίμησή του δεν στηρίζεται μόνο στη γνωστή όρεξη του τραγουδιστή για κάθε καινούργια τεχνολογία. Ο Μπόουι πειραματίστηκε με το διαδίκτυο μέσω του BowieNet, χρησιμοποίησε τον κατάλογό του για τα λεγόμενα Bowie Bonds και πέρασε χωρίς ιδιαίτερη προειδοποίηση από τη μουσική στην παντομίμα, το θέατρο, τη μόδα, το βίντεο και τον κινηματογράφο. Τα τραγούδια του δεν αποχωρίζονταν ποτέ εντελώς τα σώματα, τα κοστούμια και τα πρόσωπα που είχε επινοήσει για να τα ερμηνεύσει. Το νέο έργο, επομένως, δεν χρειάζεται να τον εκσυγχρονίσει εκ των υστέρων· χρησιμοποιεί ήχο και εικόνα με τον τρόπο που εκείνος τα κρατούσε πάντοτε μαζί.
Η παρουσίασή του συμπίπτει με τη δέκατη διοργάνωση του Venice Immersive, του τμήματος που στεγάζεται στη μικρή νησίδα Lazzaretto Vecchio, απέναντι από το Λίντο. Στο φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνονται 69 έργα XR: ντοκιμαντέρ για τις πυρκαγιές του Λος Άντζελες και την κλιματική κρίση στα Νησιά του Σολομώντα, μια εικονική διαδρομή στο απομονωμένο νησί Έλσμιρ του Καναδά με πρωταγωνιστές λύκους και μια εγκατάσταση που τοποθετεί τον θεατή μέσα στη γέννηση ενός άστρου. Το τμήμα έχει ήδη αποκτήσει συγγενικές διοργανώσεις στις Κάννες, στη Γενεύη και στο Τορόντο.
Στα πρώτα του χρόνια, μεγάλο μέρος αυτής της παραγωγής περιοριζόταν σε τεχνικές δοκιμές ή σε μικρές ψηφιακές προεκτάσεις μεγαλύτερων ταινιών. Πλέον εμφανίζονται αυτοτελή έργα που έχουν σχεδιαστεί για να ταξιδέψουν και μετά το φεστιβάλ. Το Bowie: Unseen | Unheard ανήκει ακριβώς σε αυτή την κατηγορία: δεν είναι μια σειρά φωτογραφιών κρεμασμένων στον τοίχο ούτε μια γραμμική βιογραφία με αρχή και τέλος. Για 25 λεπτά, οι διαστάσεις αλλάζουν —από τη σιωπή ενός καμαρινιού στον όγκο μιας αρένας και από ένα πρόσωπο σε ολόκληρο τον φωτογραφικό ορίζοντα που το περιβάλλει.
Δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του Μπόουι, η εγκατάσταση δεν προσπαθεί να τον παρουσιάσει ως ψηφιακά αναστημένο είδωλο. Τον κρατά εκεί όπου τον βρήκε ο O’Regan: πάνω στη σκηνή, ανάμεσα σε δύο εμφανίσεις, μέσα σε ένα εμπορικό κέντρο ή κοιμισμένο στον ήλιο. Η τεχνολογία αλλάζει την κλίμακα των εικόνων, δεν χρειάζεται να επινοήσει ξανά τον άνθρωπο που βρίσκεται μέσα τους.
με στοιχεία από Guardian
