Ο Κουβανός καλλιτέχνης και ακτιβιστής Λουίς Μανουέλ Οτέρο Αλκάνταρα αναμένεται να ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες τις επόμενες ημέρες, μετά την έκτιση ποινής πέντε ετών σε φυλακή κοντά στην Αβάνα.
Ο 38χρονος καλλιτέχνης, συνιδρυτής του αντικαθεστωτικού Κινήματος Σαν Ισίδρο, είχε συλληφθεί στις 11 Ιουλίου 2021, στη διάρκεια των μεγαλύτερων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων που είχε δει η Κούβα εδώ και δεκαετίες. Καταδικάστηκε για αδικήματα που περιλάμβαναν προσβολή εθνικών συμβόλων, ασέβεια προς τις αρχές και διατάραξη δημόσιας τάξης, και κρατούνταν στη φυλακή Γκουαναχάι, κοντά στην Αβάνα.
Σύμφωνα με μήνυμα που ανάρτησε η οικογένειά του στο Facebook, ο Οτέρο Αλκάνταρα πρόκειται να φύγει για τις ΗΠΑ μετά την αποφυλάκισή του. Αξιωματούχος της αμερικανικής πρεσβείας στην Αβάνα επιβεβαίωσε ότι του έχει χορηγηθεί ανθρωπιστική άδεια εισόδου και ότι η πρεσβεία εργάζεται ώστε το ταξίδι του να γίνει το συντομότερο δυνατό.
Η είδηση έχει ιδιαίτερο βάρος επειδή ο Οτέρο Αλκάνταρα είχε αρνηθεί επανειλημμένα στο παρελθόν την εξορία ως τίμημα της ελευθερίας του. Οι κουβανικές αρχές τού είχαν προσφέρει ξανά τη δυνατότητα να φύγει από τη χώρα με αντάλλαγμα την απελευθέρωσή του, όμως ο ίδιος απέρριπτε αυτή την επιλογή. Σε συνέντευξή του μέσα από τη φυλακή το 2024, είχε πει ότι δεν είχε σκεφτεί ποτέ να φύγει, αναγνωρίζοντας όμως ότι το καθεστώς παρουσίαζε την παρουσία του στους δρόμους της Κούβας ως κίνδυνο.
Η υπόθεσή του έγινε διεθνές σύμβολο της σύγκρουσης ανάμεσα στην καλλιτεχνική ελευθερία και την κρατική καταστολή στην Κούβα. Το Κίνημα Σαν Ισίδρο, που ιδρύθηκε από καλλιτέχνες, μουσικούς, ποιητές και ακτιβιστές, είχε βρεθεί στο επίκεντρο των αντιδράσεων απέναντι στους περιορισμούς της ελευθερίας της έκφρασης στο νησί.
Η φυλάκιση του Οτέρο Αλκάνταρα, όπως και του ράπερ Μέικελ Καστίγιο, γνωστού ως Osorbo, υπήρξε σταθερή πηγή έντασης ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Αβάνα. Ο Καστίγιο εκτίει ποινή οκτώ ετών, ενώ και οι δύο έχουν παρουσιαστεί από υποστηρικτές τους ως πολιτικοί κρατούμενοι. Η κουβανική κυβέρνηση επιμένει ότι όσοι φυλακίστηκαν μετά τις διαδηλώσεις της 11ης Ιουλίου 2021 δεν τιμωρήθηκαν για την πολιτική τους δράση, αλλά για ποινικά αδικήματα όπως εμπρησμός ή διατάραξη δημόσιας τάξης.
Λίγες ημέρες πριν γίνει γνωστή η επικείμενη αναχώρηση του καλλιτέχνη, υποστηρικτές του είχαν καταθέσει αίτημα habeas corpus σε δικαστήριο της Αβάνας. Η ακτιβίστρια Ανάμελι Ράμος, στενή φίλη του Οτέρο Αλκάνταρα που ζει στις ΗΠΑ, ανέφερε ότι ο καλλιτέχνης είχε περάσει αρκετές ημέρες σε άγνωστη τοποθεσία υπό κρατική επιτήρηση, αφού ολοκλήρωσε την ποινή του και έφυγε από τη φυλακή Γκουαναχάι.
Το 2021, μετά τη σύλληψή του, ο Οτέρο Αλκάνταρα είχε συμπεριληφθεί από το περιοδικό Time στη λίστα με τους 100 ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο. Πέντε χρόνια αργότερα, η αποφυλάκισή του δεν μοιάζει με απλή επιστροφή στην ελευθερία, αλλά με ένα πιο σκληρό αντάλλαγμα: να βγει από τη φυλακή εγκαταλείποντας τη χώρα για την οποία συγκρούστηκε με το κράτος.
Η διαδρομή του δείχνει το πιο επώδυνο σημείο αυτής της ιστορίας. Για έναν καλλιτέχνη που έκανε την Κούβα, τη σημαία της, τα σύμβολά της και τον δημόσιο χώρο της υλικό της δουλειάς του, η ελευθερία έρχεται τώρα μαζί με την απώλεια του ίδιου τόπου όπου αυτή η τέχνη είχε νόημα.
με στοιχεία από ArtNewspaper
