Μια τοιχογραφία του Κιθ Χάρινγκ στη Νότια Φιλαδέλφεια μπορεί τις επόμενες εβδομάδες να ανοίξει νέο δρόμο για την προστασία της δημόσιας τέχνης στην πόλη. Το We The Youth, έργο του 1987, εξετάζεται για ένταξη στο Μητρώο Ιστορικών Τόπων της Φιλαδέλφειας, μια απόφαση που, αν προχωρήσει, θα το κάνει την πρώτη υπαίθρια τοιχογραφία της πόλης με τέτοιο καθεστώς προστασίας.
Το έργο βρίσκεται στη γειτονιά Point Breeze, μια περιοχή ιστορικά συνδεδεμένη με τη μαύρη κοινότητα της Φιλαδέλφειας, που τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί στο κέντρο έντονων συζητήσεων για τον αστικό εξευγενισμό. Ο Χάρινγκ δεν διάλεξε τότε κάποιο πολυσύχναστο ή προφανές σημείο. Προτίμησε έναν τοίχο σε κατοικημένη περιοχή και δούλεψε μαζί με 14 μαθητές λυκείου, με τη βοήθεια των καλλιτεχνών Clarence Wood, Gilberto Wilson και Jose Seabourne. Ο ίδιος σχεδίασε τις χαρακτηριστικές μαύρες φιγούρες του και οι μαθητές τις γέμισαν με χρώματα και μοτίβα.
Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες αργότερα, το We The Youth παραμένει στη θέση του. Έχει αποκατασταθεί δύο φορές και θεωρείται η μόνη συνεργατική τοιχογραφία του Χάρινγκ που σώζεται ακόμη στην αρχική της τοποθεσία. Αυτό κάνει την υπόθεση μεγαλύτερη από ένα απλό αίτημα συντήρησης. Δεν προστατεύεται μόνο μια εικόνα, αλλά η σχέση της με τον τοίχο, τη γειτονιά, τους μαθητές που συμμετείχαν και την ίδια την ιδέα της δημόσιας τέχνης ως ζωντανού αστικού τεκμηρίου.
Στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ιστορική Επιτροπή της Φιλαδέλφειας θα δεχτεί δημόσια σχόλια και θα εξετάσει αν θα εισηγηθεί την ένταξη του έργου στο μητρώο της πόλης. Η τελική ψηφοφορία έχει οριστεί για τις 9 Οκτωβρίου. Το αποτέλεσμα θα έχει σημασία όχι μόνο για τον Χάρινγκ, αλλά και για το πώς μια πόλη με περισσότερες από 4.000 τοιχογραφίες αποφασίζει ποια έργα δημόσιας τέχνης αξίζουν θεσμική προστασία.
Το θέμα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο επειδή ο τοίχος δεν είναι ουδέτερος. Ανήκει από κοινού στο Neighborhood Gardens Trust, έναν οργανισμό που προστατεύει κοινοτικούς κήπους στη Φιλαδέλφεια, και στην OCF Realty, εταιρεία ακινήτων που έχει δεχθεί έντονη κριτική για τον ρόλο της στον γρήγορο εξευγενισμό του Point Breeze. Ο κήπος μπροστά από την τοιχογραφία προστατεύεται μόνιμα, κάτι που διασφαλίζει τη φυσική και οπτική πρόσβαση στο έργο. Το ίδιο το κτίριο, όμως, παραμένει μέρος μιας πραγματικής σύγκρουσης ανάμεσα στη δημόσια μνήμη και την ιδιωτική ιδιοκτησία.
Αυτό είναι και το πιο ενδιαφέρον σημείο της υπόθεσης. Το We The Youth δεν κρέμεται σε μουσείο, δεν βρίσκεται σε αποθήκη συλλέκτη και δεν μπορεί να μετακινηθεί χωρίς να χάσει μεγάλο μέρος του νοήματός του. Υπάρχει πάνω σε έναν τοίχο, μπροστά σε έναν κήπο, μέσα σε έναν αστικό ιστό που αλλάζει. Αν η τοιχογραφία προστατευθεί, η πόλη θα αναγνωρίσει ότι η δημόσια τέχνη δεν είναι απλώς διακόσμηση πάνω σε ιδιωτική επιφάνεια, αλλά μπορεί να αποτελεί ιστορικό τεκμήριο.
Ο Χάρινγκ ζωγράφισε το έργο έναν χρόνο μετά το θρυλικό Crack is Wack στη Νέα Υόρκη και τρία χρόνια πριν πεθάνει από επιπλοκές που σχετίζονταν με το AIDS. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, η τέχνη του ήταν ήδη αναγνωρίσιμη σε όλο τον κόσμο, αλλά εκείνος συνέχιζε να επιμένει στον δρόμο, στα παιδιά, στην άμεση εικόνα, στη χειρονομία που μπορούσε να καταλάβει κάποιος χωρίς να έχει περάσει πρώτα από μουσείο. Το We The Youth ανήκει ακριβώς σε αυτή τη λογική: δημόσιο, συνεργατικό, απλό στην πρώτη ματιά, πολύπλοκο στη σχέση του με τον τόπο.
Η σύνδεση του Χάρινγκ με την Πενσιλβάνια προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο. Ο ίδιος μεγάλωσε στο Kutztown και η παρουσία ενός έργου του στη Φιλαδέλφεια δεν είναι απλώς περαστικό επεισόδιο της διεθνούς καριέρας του. Το We The Youth δένει την ποπ γλώσσα του με μια συγκεκριμένη πόλη, μια συγκεκριμένη γειτονιά και μια συγκεκριμένη στιγμή όπου η δημόσια τέχνη μπορούσε ακόμη να μοιάζει με μάθημα, γιορτή και πολιτική πράξη ταυτόχρονα.
Γι’ αυτό και η πιθανή προστασία του έργου δεν αφορά μόνο τους ειδικούς της συντήρησης ή τους θαυμαστές του Χάρινγκ. Αφορά το ερώτημα ποιος φροντίζει μια τοιχογραφία όταν το κτίριο αλλάζει χέρια, όταν η γειτονιά αλλάζει κοινωνική σύνθεση, όταν η αγορά ακινήτων βλέπει έναν τοίχο εκεί όπου η κοινότητα βλέπει μνήμη. Η τέχνη του δρόμου γεννήθηκε συχνά έξω από τους θεσμούς· τώρα οι θεσμοί καλούνται να αποφασίσουν αν μπορούν να την προστατεύσουν χωρίς να τη νεκρώσουν.
Το We The Youth έχει ήδη επιβιώσει 39 χρόνια πάνω στον ίδιο τοίχο. Αν τελικά ενταχθεί στο Μητρώο Ιστορικών Τόπων της Φιλαδέλφειας, δεν θα σωθεί μόνο ένα έργο του Κιθ Χάρινγκ. Θα δημιουργηθεί προηγούμενο για το πώς μια πόλη μπορεί να αντιμετωπίζει τη δημόσια τέχνη της: όχι ως προσωρινή εικόνα που μένει μέχρι να έρθει η επόμενη ανάπτυξη, αλλά ως κομμάτι της ιστορίας της.
Με στοιχεία από Hyperallergic
