Η Ταπισερί της Μπαγιέ βρίσκεται πλέον σε βρετανικό έδαφος, σχεδόν χίλια χρόνια μετά τα γεγονότα που αφηγείται.
Το μεσαιωνικό έργο έφτασε τα ξημερώματα της Παρασκευής στο Βρετανικό Μουσείο, έπειτα από μια έντεκαωρη, αυστηρά φυλασσόμενη επιχείρηση μεταφοράς από τη Γαλλία, οι λεπτομέρειες της οποίας παρέμεναν μυστικές για λόγους ασφαλείας.
Η ταπισερί, μήκους 70 μέτρων, διπλώθηκε σαν ακορντεόν μέσα σε ειδικά κατασκευασμένη κλιματιζόμενη θήκη. Η θήκη τοποθετήθηκε πάνω σε αντικραδασμική βάση και στη συνέχεια σε φορτηγό, το οποίο πέρασε τη Μάγχη μέσω της σιδηροδρομικής σήραγγας, συνοδευόμενο από την αστυνομία.
Μετά από διαδρομή περίπου 560 χιλιομέτρων, το φορτηγό μπήκε αργά στον χώρο παραλαβής του μουσείου. Οι εργαζόμενοι κατέβασαν προσεκτικά το κιβώτιο, μεγέθους μικρού αυτοκινήτου, ενώ μέλη του προσωπικού και βρετανοί και γάλλοι διπλωμάτες παρακολουθούσαν σχεδόν σιωπηλοί. Όταν η διαδικασία ολοκληρώθηκε, ξέσπασαν σε χειροκροτήματα.
«Είναι εκπληκτικό που, έπειτα από τόση δουλειά, σχεδιασμό και φροντίδα, συμβαίνει επιτέλους», δήλωσε ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου Νίκολας Κάλιναν, περιμένοντας την άφιξη του έργου.
Η Ταπισερί θα παραμείνει για αρκετές ημέρες κλεισμένη στη θήκη της, ώστε να προσαρμοστεί σταδιακά στις συνθήκες του μουσείου. Στη συνέχεια θα ξεκινήσει η εξαιρετικά λεπτή διαδικασία της αποσυσκευασίας και του ξεδιπλώματός της.
Θα εκτεθεί στο Λονδίνο από τις 10 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 11 Ιουλίου 2027, σε μια διοργάνωση που το Βρετανικό Μουσείο αναμένει ότι θα είναι από τις δημοφιλέστερες στην ιστορία του. Περίπου 100.000 εισιτήρια πουλήθηκαν την πρώτη ημέρα που τέθηκαν σε κυκλοφορία.
«Ήταν σαν να προσπαθούσες να βρεις εισιτήρια για το Γκλάστονμπερι», είπε ο Κάλιναν. «Δεν θεωρώ δεδομένο ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται τόσο πολύ για ένα κέντημα ηλικίας χιλίων ετών. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό».
Παρότι έχει καθιερωθεί ως «ταπισερί», το έργο είναι στην πραγματικότητα ένα κέντημα με μάλλινες κλωστές πάνω σε λινό ύφασμα. Σε 58 σκηνές, με 627 ανθρώπινες μορφές και 737 ζώα, αφηγείται τα γεγονότα που οδήγησαν στη μάχη του Χέιστινγκς τον Οκτώβριο του 1066, όταν ο Γουλιέλμος, δούκας της Νορμανδίας, νίκησε τον αγγλοσαξονικό στρατό του βασιλιά Χάρολντ.
Η κατάκτηση τερμάτισε την αγγλοσαξονική κυριαρχία και έκανε τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή πρώτο νορμανδό βασιλιά της Αγγλίας.
Οι ιστορικοί θεωρούν ότι το έργο παραγγέλθηκε πιθανότατα από τον Όντο, επίσκοπο της Μπαγιέ και ετεροθαλή αδελφό του Γουλιέλμου, και ότι κεντήθηκε στην Αγγλία, ενδεχομένως από γυναίκες σε μοναστήρι, προτού μεταφερθεί στη Νορμανδία.
Έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του στην πόλη Μπαγιέ της βορειοδυτικής Γαλλίας, με εξαίρεση δύο σύντομες περιόδους κατά τις οποίες παρουσιάστηκε στο Λούβρο.
Ο δανεισμός της στο Βρετανικό Μουσείο ανακοινώθηκε κατά την επίσημη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Ιούλιο του 2025 και συμπίπτει με τις εργασίες ανακαίνισης του μουσείου της Μπαγιέ.
Σε αντάλλαγμα, το Βρετανικό Μουσείο θα στείλει σε μουσεία της Νορμανδίας αντικείμενα από τον θησαυρό του Σάτον Χου, τα οποία ανακαλύφθηκαν σε αγγλοσαξονική ταφή πλοίου του 7ου αιώνα, καθώς και άλλα έργα από τις συλλογές του.
Η μεταφορά της Ταπισερί είχε προκαλέσει αντιδράσεις στη Γαλλία, με ιστορικούς και προσωπικότητες του πολιτισμού να υποστηρίζουν ότι η μετακίνησή της ήταν υπερβολικά επικίνδυνη. Πριν από το πραγματικό ταξίδι πραγματοποιήθηκαν δύο δοκιμαστικές διαδρομές, ώστε να μετρηθούν οι κραδασμοί και η καταπόνηση που θα μπορούσε να υποστεί το εύθραυστο ύφασμα.
Το γεγονός ότι το έργο έχει επιβιώσει επί δέκα αιώνες από σκόρους, ποντίκια, μούχλα, υγρασία και φωτιά θεωρείται από τους ειδικούς σχεδόν θαύμα. Η αντοχή του ίσως οφείλεται εν μέρει και στα ταπεινά υλικά του: δεν περιέχει χρυσό ή ασήμι, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον τεμαχισμό και την επαναχρησιμοποίησή του.
«Δεν είναι το ίδιο με το να διαβάζεις ένα κείμενο», δήλωσε η επιμελήτρια της έκθεσης Μίλι Χόρτον-Ινς. «Κοιτάζεις κάτι που άγγιξαν άνθρωποι οι οποίοι έζησαν κοντά σε αυτά τα γεγονότα και αισθάνθηκαν την ανάγκη να τα καταγράψουν με αυτόν τον τρόπο».
Τώρα, έπειτα από ένα ταξίδι που έμοιαζε περισσότερο με μυστική επιχείρηση παρά με συνηθισμένο μουσειακό δανεισμό, το έργο επιστρέφει προσωρινά στη χώρα όπου πιθανότατα δημιουργήθηκε — και όπου η ιστορία που αφηγείται άλλαξε τα πάντα.
με στοιχεία από AP
