Το φως είχε μόλις επιστρέψει πάνω από την Ισλανδία όταν εμφανίστηκε η Μπιορκ. Για περίπου επτά λεπτά η μουσική είχε σταματήσει και χιλιάδες άνθρωποι στο Víðistaðatún, έξω από το Ρέικιαβικ, κοιτούσαν τον ήλιο να χάνεται πίσω από τη σελήνη. Ύστερα, μέσα στη βροχή και στον αέρα, η Μπιορκ βγήκε μπροστά στο πλήθος σχεδόν κρυμμένη μέσα σε ένα τεράστιο λευκό σύννεφο από μπαλόνια. Το πρώτο κομμάτι που έβαλε ήταν η μουσική από το 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος. Αργότερα θα χόρευε πίσω από την κονσόλα κρατώντας ένα ποτήρι ροζέ και θα έκλεινε το set της με remix του «Berghain» της Rosalía.
Για μια καλλιτέχνιδα που εδώ και τέσσερις δεκαετίες αντιμετωπίζει τα ρούχα ως μέρος του κόσμου που χτίζει γύρω από κάθε μουσική περίοδο, η εμφάνιση δεν ήταν απλώς ένα εντυπωσιακό κοστούμι για μια σπάνια ουράνια στιγμή. Το τεράστιο λευκό σύνολο ήταν ειδικά προσαρμοσμένη εκδοχή δημιουργίας υψηλής ραπτικής του Ρόμπερτ Γουν, από τη συλλογή του Φθινόπωρο/Χειμώνας 2026, που είχε παρουσιαστεί στο Παρίσι μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Η Μπιορκ και η ομάδα της το διάλεξαν αμέσως. Σύμφωνα με τον σχεδιαστή, δεύτερη επιλογή δεν μπήκε καν σοβαρά στο τραπέζι.
Και υπήρχε λόγος που το συγκεκριμένο ρούχο έμοιαζε σχεδόν προορισμένο για μια έκλειψη: δεν ήταν φτιαγμένο για να κρατήσει.Ο Γουν είχε δεχτεί εξαρχής ότι τα μπαλόνια μπορούσαν να σκάσουν. Η βροχή, ο αέρας, η κίνηση της Μπιορκ στη σκηνή, ακόμη και ο χρόνος δούλευαν εναντίον του ρούχου. Για τον ίδιο, όμως, αυτό δεν ήταν κατασκευαστικό πρόβλημα. Ήταν μέρος της ομορφιάς του. Αν κάποια μπαλόνια έσκαγαν την ώρα του set, η εμφάνιση απλώς θα άλλαζε μαζί με την παράσταση.
Για να κατασκευαστεί η ειδική εκδοχή χρειάστηκαν σχεδόν 700 λευκά μπαλόνια διαφορετικών μεγεθών, φουσκωμένα τόσο ώστε να γίνουν σχεδόν διάφανα. Είχαν βρεθεί από ειδικό προμηθευτή στην Ιταλία, ενώ δύο Βρετανίδες τεχνίτριες που ειδικεύονται σε κατασκευές με μπαλόνια ταξίδεψαν στο Ρέικιαβικ αρκετές ημέρες πριν από την έκλειψη, για να στήσουν το σύνολο και να το προσαρμόσουν στις κινήσεις της Μπιορκ.
Και φυσικά, λίγο πριν βγει στη σκηνή, ένα μπαλόνι έσκασε.Μέσα στο μισοσκόταδο της έκλειψης, οι δύο γυναίκες φούσκωσαν αμέσως ένα καινούργιο και το στερέωσαν πάνω στο ρούχο, ενώ η Μπιορκ περίμενε να εμφανιστεί. Η επί χρόνια στιλίστριά της, Edda Guðmundsdóttir, θα έλεγε την επόμενη ημέρα ότι δεν είχε φανταστεί ποτέ πόσο ιδιότροπα μπορούν να αποδειχθούν μερικές εκατοντάδες μπαλόνια. Η ίδια είχε δει στο σχέδιο κάτι πολύ απλούστερο: εκείνη την παιδική στιγμή που κοιτάζεις τα σύννεφα και αρχίζεις να βλέπεις μέσα τους σχήματα και πλάσματα. Αυτό το παιχνίδι της φαντασίας ήταν άλλωστε ήδη γραμμένο μέσα στο ρούχο πριν ακόμη το φορέσει η Μπιορκ.
Η συλλογή του Ρόμπερτ Γουν ονομαζόταν Childsplay και είχε γεννηθεί από την ανάγκη του σχεδιαστή να επιστρέψει για λίγο στην παιδική ηλικία. Ύστερα από δυόμισι χρόνια αδιάκοπης δουλειάς, είχε αρχίσει να σκέφτεται ξανά τα παραμύθια, τα παιχνίδια και εκείνον τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί μπορεί να πάρει απολύτως στα σοβαρά κάτι που για έναν ενήλικα φαίνεται γελοίο. Μια συνέντευξη του Χαγιάο Μιγιαζάκι τον έφερε στην ιδέα ότι οι ιστορίες που φτιάχνονται για παιδιά μπορούν να κουβαλούν μερικές από τις πιο δύσκολες αλήθειες για τον φόβο, τη βία, την ελπίδα και τον κόσμο που θέλουμε να τους παραδώσουμε.
Έτσι, στην πασαρέλα εμφανίστηκαν παιδικές ζωγραφιές, αρκουδάκια, η Σταχτοπούτα, η Κοκκινοσκουφίτσα, η μητέρα του Μπάμπι, ο Τζακ Σκέλινγκτον, η Μαλέφισεντ, αστροναύτες και τεράστια παιχνίδια. Όσο η συλλογή προχωρούσε, η αθωότητα άρχιζε να σκοτεινιάζει. Τα τελευταία ρούχα γέμισαν πραγματικά μπαλόνια, σαν εικόνα ενός παιδιού που αρνείται ακόμη να δεθεί στη γη.
Ο Γουν έχει περιγράψει τη δική του μέθοδο πολύ απλά: αντλεί έμπνευση από πράγματα που θεωρούνται ασήμαντα ή μη σοβαρά και τα κατασκευάζει με απόλυτη σοβαρότητα. Αντί για κεντήματα, πολύτιμα υφάσματα και τις παραδοσιακές τεχνικές που συνδέουμε με την υψηλή ραπτική, μπορεί να χρησιμοποιήσει λάστιχο και μπαλόνια. Η αξία βρίσκεται σε όσα καταφέρνει να κάνει με αυτά.
Ακριβώς εκεί συναντιέται με την Μπιορκ. Η Μπιορκ δεν υπήρξε ποτέ καλλιτέχνιδα που απλώς «φοράει» έναν σχεδιαστή. Από τις ιστορικές συνεργασίες της με τον Αλεξάντερ ΜακΚουίν μέχρι τις μάσκες του James T. Merry και τα γλυπτικά φορέματα της Iris van Herpen, η μόδα στη δουλειά της δεν έρχεται στο τέλος για να διακοσμήσει τη μουσική. Αλλάζει το ίδιο το σώμα της. Άλλοτε γίνεται πουλί, άλλοτε λουλούδι, έντομο, θαλάσσιο πλάσμα, εξωγήινο ον ή κάτι για το οποίο δεν υπάρχει ακόμη όνομα.
Η μεταμόρφωση βρίσκεται εδώ και χρόνια στον πυρήνα της εικόνας της. Οι άνθρωποι που δουλεύουν μαζί της περιγράφουν τη διαδικασία όχι ως μια απλή ακολουθία όπου πρώτα υπάρχει η μουσική και ύστερα επιλέγονται τα ρούχα, αλλά ως μια κοινή κίνηση: ήχος, σώμα, μάσκες, κοστούμια, σκηνή και εικόνα πρέπει να ανήκουν στον ίδιο κόσμο. Η εμφάνιση δεν πρέπει απλώς να είναι ωραία. Πρέπει να συνεχίζει αυτό που λέει η μουσική.
Γι’ αυτό τα σχεδόν 700 μπαλόνια δεν έμοιαζαν παράταιρα πάνω της. Ο όγκος τους σχεδόν κατάπινε το σώμα και το μετέτρεπε σε κάτι άλλο: σύννεφο, κάμπια, αυγό, πλάσμα που μόλις προσγειώθηκε στη γη. Μέσα στο βροχερό ισλανδικό τοπίο, λίγα λεπτά μετά την εξαφάνιση του ήλιου, έμοιαζαν λιγότερο με φόρεμα και περισσότερο με προσωρινή ανατομία.
Υπάρχει και μια ωραία κυκλικότητα στην ιστορία του Ρόμπερτ Γουν με την Μπιορκ. Από τις πρώτες εικόνες της που θυμάται ο σχεδιαστής, ήταν εκείνες από τις συνεργασίες της με τον Αλεξάντερ ΜακΚουίν. Η σχέση που είχαν χτίσει μουσική και μόδα ήταν για τον νεαρό τότε Γουν μία από τις αποδείξεις ότι αυτά τα δύο πεδία μπορούν μαζί να δημιουργήσουν κάτι εντελώς καινούργιο και ένας από τους λόγους που θέλησε να ασχοληθεί ο ίδιος με τη μόδα. Χρόνια αργότερα, η Μπιορκ διάλεξε ένα δικό του ρούχο για να εμφανιστεί κάτω από έναν ήλιο που εξαφανιζόταν.
Ο Γουν είναι πλέον ένα από τα πιο ιδιόμορφα ονόματα της νέας υψηλής ραπτικής. Υπήρξε ο πρώτος σχεδιαστής από το Χονγκ Κονγκ που μπήκε στο επίσημο πρόγραμμα της Εβδομάδας Υψηλής Ραπτικής του Παρισιού και έχει ντύσει από την Μπιγιονσέ και τη Lisa μέχρι τη Ναόμι Οσάκα. Ένα σημαντικό μέρος της δουλειάς του, μάλιστα, δεν αγοράζεται καν για να φορεθεί: περίπου το 35% με 40% των πωλήσεών του καταλήγει σε συλλέκτες που αντιμετωπίζουν τα ρούχα ως έργα τέχνης.
Κάποιοι άνθρωποι της μόδας είχαν κάποτε αποκαλέσει υποτιμητικά την υπερβολή του «clown couture». Ο Γουν, όμως, φαίνεται να βρήκε ακριβώς εκεί την ελευθερία του. Δεν έχει ιδιαίτερο λόγο να προσποιηθεί τη σοβαροφάνεια της παλιάς υψηλής ραπτικής και δεν φοβάται το κιτς, την κυριολεξία, το παραμύθι ή το θέαμα. Σε μια εποχή όπου μεγάλο μέρος της πολυτέλειας κινδυνεύει να γίνει μια εξαιρετικά ακριβή μορφή καλού γούστου, εκείνος επιμένει ακόμη στη χαρά του παραλόγου. Η Μπιορκ γνωρίζει καλά αυτή τη χαρά.
Η έκλειψη της 12ης Αυγούστου κράτησε λίγα λεπτά. Το φως χάθηκε και επέστρεψε. Το rave τελείωσε. Τα μπαλόνια κάποια στιγμή ξεφούσκωσαν ή έσκασαν, όπως ακριβώς ήξεραν όλοι ότι θα συνέβαινε. Το ρούχο δεν είχε φτιαχτεί για να γίνει μόνιμο.
Η εικόνα, όμως, πρόλαβε να μείνει: η Μπιορκ μέσα σε ένα τεράστιο λευκό σύννεφο, κάτω από τον ισλανδικό ουρανό, τη στιγμή που ο ήλιος επέστρεφε.
Ίσως γι’ αυτό να ήταν τελικά το σωστό φόρεμα για μια έκλειψη.
Με στοιχεία από Vogue, Dazed, WWD
