Πάνω από 140 χρόνια πριν, εργαζόμενοι στη Βρετανία έκαναν μια ανακάλυψη που θα χρειαζόταν γενιές για να εξηγηθεί: 23 ανθρώπινα κρανία θαμμένα δίπλα στα λείψανα προϊστορικών ζώων.
Η εκπληκτική αυτή ανακάλυψη περιελάμβανε πάνω από 60 ζεύγη κέρατων κόκκινου ελαφιού και δύο κανό, αποκαλύπτοντας ότι η περιοχή αποτελούσε τόπο ανθρώπινης δραστηριότητας για χιλιάδες χρόνια.
Όταν η αποβάθρα «Albert Edward Dock» άνοιξε στο Πρέστον το 1892, ήταν η μεγαλύτερη μεμονωμένη αποβάθρα στην Αγγλία.
Όμως, κάτω από το βικτωριανό αυτό κτίσμα κρυβόταν μια πολύ παλαιότερη ιστορία — μια ιστορία που αφορούσε προϊστορικές κοινότητες, μια γυναίκα που βρήκε βίαιο θάνατο και ένα μυστήριο σχετικά με το πώς τόσα πολλά ανθρώπινα κρανία κατέληξαν να βρίσκονται στον ίδιο τόπο.
Ο εντοπισμός των ανθρώπινων κρανίων στη Βρετανία
Οι βικτωριανοί ερευνητές υπέθεσαν ότι τα 23 ανθρώπινα κρανία ανήκαν σε ανθρώπους της Εποχής του Χαλκού που είχαν ζήσει δίπλα στον ποταμό Ριμπλ, αλλά μεταγενέστερες έρευνες έδειξαν ότι τα λείψανα προέρχονταν από μια πολύ ευρύτερη χρονική περίοδο.
Μια μελέτη που χρησιμοποίησε τη μέθοδο της ραδιοχρονολόγησης διαπίστωσε ότι τα κρανία προέρχονταν από διαφορετικές περιόδους, από τη Νεολιθική εποχή έως τις αρχές του Μεσαίωνα.
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα κρανία ενδέχεται να είχαν πέσει στον ποταμό Ριμπλ σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, προτού παρασυρθούν προς τα κάτω και καταλήξουν εκεί όπου η ροή του νερού επιβραδυνόταν.
Για δεκαετίες, λίγα ήταν γνωστά σχετικά με το σε ποιον ανήκαν τα κρανία ή πότε είχαν ζήσει οι άνθρωποι.
Πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου του Λάνκασαϊρ και του Πανεπιστημίου John Moores του Λίβερπουλ, με τη χρήση της μεθόδου της ραδιοχρονολόγησης, αποκάλυψε ότι τα λείψανα χρονολογούνται από την περίοδο που εκτείνεται από το 3800 π.Χ. έως το 1000 μ.Χ.
«Ήθελα να μάθω περισσότερα γι’ αυτά», δήλωσε η Έμμα Χέσλγουντ, η οποία διετέλεσε επιμελήτρια του μουσείου «The Harris» μεταξύ του 2000 και του 2014.
Το παλαιότερο ανδρικό εύρημα ήταν ένα κρανίο που χρονολογείται μεταξύ 3520-3330 π.Χ. Ο άνδρας θα ήταν περίπου 40 ετών όταν πέθανε.
Ένα άλλο κρανίο, που ανήκε σε γυναίκα, χρονολογήθηκε στο 3820–3640 π.Χ.
Η χρονολόγηση με άνθρακα
Η χρονολόγηση με άνθρακα είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της ηλικίας οργανικού υλικού, όπως ξύλο, οστά και κάρβουνο.
Αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και λειτουργεί με τη μέτρηση της ποσότητας του ραδιενεργού άνθρακα-14 που παραμένει σε ένα δείγμα.
Οι ζωντανοί οργανισμοί ανταλλάσσουν συνεχώς άνθρακα με το περιβάλλον τους. Όταν πεθαίνουν, αυτή η διαδικασία σταματά και ο άνθρακας-14 αποσυντίθεται σταδιακά.
Επειδή ο άνθρακας-14 αποσυντίθεται με γνωστό ρυθμό, με χρόνο ημιζωής περίπου 5.730 ετών, οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν πόσος χρόνος έχει περάσει από τον θάνατο ενός οργανισμού.
Στη συνέχεια, τα αποτελέσματα της ραδιοχρονολόγησης βαθμονομούνται ώστε να ληφθούν υπόψη οι διακυμάνσεις στα επίπεδα του άνθρακα-14 στην ατμόσφαιρα με την πάροδο του χρόνου.
Οι ανακαλύψεις
Η χρονολόγηση με άνθρακα των κρανίων έδειξε ότι προέρχονταν από ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα περιόδων, που εκτείνονταν σε διάστημα άνω των 6.000 ετών.
«Το παλαιότερο εύρημα χρονολογείται από τη Νεολιθική περίοδο», δήλωσε η Έμμα Χέσλγουντ.
«Βρέθηκε όμως και το ανθρώπινο κρανίο μιας γυναίκας. Αυτό που ήταν ακόμη πιο αξιοσημείωτο ήταν ότι το κρανίο έφερε ενδείξεις βίαιου θανάτου. Αυτή η γυναίκα πέθανε ως αποτέλεσμα ενός χτυπήματος στο πίσω μέρος του κεφαλιού και μιας μαχαιριάς που διέσχισε το πρόσωπό της και κατέληξε στην κόγχη του ματιού της».
«Θα πρέπει να έζησε κάποια στιγμή μεταξύ του 400 και του 700 μ.Χ.».
Η αρχαιολογική έρευνα χρονολογεί το κρανίο της γυναίκας σε μεταγενέστερη περίοδο, περίπου μεταξύ 680 και 890 μ.Χ., και εντοπίζει μια βαθιά τομή πάνω από το μάτι, η οποία πιθανότατα προκλήθηκε από χτύπημα με σπαθί, καθώς και μια άλλη βαθιά τομή κατά μήκος της κορυφής του κρανίου.
Τα κρανία εντοπίστηκαν στην ίδια περιοχή
Οι ανακαλύψεις έθεσαν ένα προφανές ερώτημα: γιατί βρέθηκαν τόσα πολλά ανθρώπινα κρανία μαζί;
Προηγούμενες θεωρίες υποδείκνυαν ότι τα λείψανα θα μπορούσαν να αποτελούν στοιχεία μαζικής σφαγής ή μαζικής ταφής. Πιο πρόσφατες έρευνες προσέφεραν μια διαφορετική εξήγηση.
Κατά τη διάρκεια της κατασκευής της αποβάθρας, η ροή του ποταμού Ριμπλ εκτρέπεται και η περιοχή ανασκάφηκε.
«Ένα από τα ερωτήματα που είχαμε ήταν πώς κατέληξαν τόσα πολλά κρανία στο ίδιο μέρος;», δήλωσε η Χέσλγουντ.
Οι ερευνητές που μελετούν τα λείψανα θεωρούν ότι τα κρανία ενδέχεται να εισήλθαν στον ποταμό σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και τοποθεσίες, προτού παρασυρθούν και καταλήξουν εκεί όπου η ροή του νερού επιβραδύνθηκε.
Εκτός από τα ανθρώπινα λείψανα, οι αρχαιολόγοι βρήκαν λείψανα κόκκινου ελαφιού, συμπεριλαμβανομένων δεκάδων κέρατων.
«Τα άγρια ελάφια είναι γνωστό ότι μεταναστεύουν σε μεγάλους αριθμούς, οπότε ίσως προσπάθησαν να διασχίσουν τον ποταμό και πιθανώς παγιδεύτηκαν», είπε η Χέσλγουντ.
Υπήρχαν επίσης δύο κανό, κατασκευασμένα από κοίλους κορμούς δέντρων. Τα σκάφη αυτά εκτιμάται ότι χρονολογούνται από την προϊστορική εποχή, αν και τουλάχιστον ένα από αυτά ενδέχεται να παρέμεινε σε χρήση μέχρι και τη μεσαιωνική περίοδο.
Τα ευρήματα συντηρήθηκαν και πολλά από αυτά φυλάσσονται πλέον στο «The Harris», το οποίο διαθέτει στη συλλογή του περισσότερα από 1.000 αντικείμενα που σχετίζονται με την αποβάθρα του Πρέστον.
Παρά το γεγονός ότι τα ευρήματα αποκαλύφθηκαν πριν από περισσότερα από 140 χρόνια, η έρευνα συνεχίζεται.
Με πληροφορίες από BBC
