Oι αληθινές μητέρες του σκύλου
Ελληνίδες σεξεργάτριες με Ιταλούς και Γερμανούς στρατιώτες στην Κατοχή
Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ είναι πρόσωπο μυθιστορηματικό. Του Παύλου Μάτεσι. Αλλά όχι και τόσο. Είναι και ένα από τα κορυφαία ταμπού της Ελληνικής ιστορίας ― μια μεγάλη αποσιώπηση. Οι Ελληνίδες που έκαναν σεξ με τον εχθρό. Είτε από ανάγκη είτε από ευχαρίστηση.
Στο ομώνυμο συγκλονιστικό βιβλίο του Μάτεσι (γράφω σπανίως τη λέξη αυτή κι εν προκειμένω την εννοώ απολύτως) η μητέρα της ηρωίδας στα χρόνια της Κατοχής, σχετίζεται σεξουαλικά με έναν Ιταλό διοικητή για να επιζήσουν τα παιδιά της, και στη γενικευμένη αγριότητα της εποχής, η σχέση τους ξωκείλει προς μια παράξενη τρυφερότητα ―το χάδι είναι πάντα ένα χάδι― από στεγνή πορνεία γίνεται κάτι σαν δεσμός, θα μπορούσες να το πεις κι αγάπη. Με την Απελευθέρωση, οι συγχωριανοί κουρεύουν τη γυναίκα και την διαπομπεύουν σε ολόκληρη την πόλη. Συντετριμμένη κλείνεται στο σπίτι της, αποκόβεται από όλους, βυθίζεται στη σιωπή και την τρέλα. Σαν ο «Θίασος» να είχε γυριστεί από τον Δαμιανό.
Με αφορμή το βιβλίο, αρκετές φορές είχα προσπαθήσει να βρω στοιχεία γι' αυτούς τους ανομολόγητους, ανίερους δεσμούς με τον κατακτητή. Στάθηκε αδύνατο. Το θέμα των «κολαμπό» (που αποτελεί ακόμη εθνική ντροπή για τη Γαλλία) είναι γενικώς ταμπού βαθύ. Και καίει βαθύτερα τα ανώριμα και ανασφαλή έθνη, που ακόμη δεν έχουν γράψει μια Εθνική Ιστορία αποδεκτή από όλους, αλλά κάτω από το δέρμα τους τρέχει ακόμη η φλόγα της διχόνοιας και του διχασμού. Δείτε πόσο εύκολα οι τοξικοί ερασιτέχνες του ΣΥΡΙΖΑ έβαλαν το 2015 τις οικογένειες να σπαράσσονται μεταξύ τους, λες κι οι φασαίοι που τους στήριζαν τότε κραδαίνανε ακόμη το ντουφέκι της Βάρκιζας.
Βρίσκω το θέμα τρομερά ενδιαφέρον. Αφορά μια οριακή συμπεριφορά ― γυναίκες που «προδίδουν» το έθνος τους μέσω του σεξ. Στη Ζάκυνθο, μια γυναίκα, συνομίληκη της μάνας μου, ήρθε στην κουβέντα της τις προάλλες, στράβωσε λίγο το στόμα, σα να είχε το στίγμα, με τα πολλά ειπώθηκε: «Ε, η Ρουμπίνα, είχε κάνει λάθη. Τα είχε φτιάξει με έναν Ιταλό, την πήρε μαζί του, δεν της μίλαγε κανείς στο τέλος». Στενό δεσμό με τον πατέρα μου είχαν και οι τρεις γιοί ενός Ιταλού φαντάρου που μετά τον πόλεμο έμεινε στο νησί, παντρεύτηκε μια ντόπια κι έκανε περιουσία μεγάλη και μια οικογένεια χαριτωμένη και γλεντζέδικη― με την ωραία, αφελή και κάπως μελοδραματική λοξότητα που έχουν οι Ιταλοί.
Αλλά ο βασικός λόγος που ανακινώ το θέμα είναι οι φωτογραφίες που δημοσιεύω σήμερα. Τις είχα δει σε μια έκδοση του Άλκη Ξανθάκη, για το γυμνό στην ελληνική φωτογραφία (2004, εκδόσεις Κοχλίας) ― και είχα καταπιεί τη γλώσσα μου. Εξακολουθούν να με εκπλήσσουν τα μάλα. Ο Ξανθάκης τις είχε βρει στο αρχείο ενός Αθηναίου φωτογράφου, ο οποίος εμφάνιζε και τύπωνε τα φιλμ Ιταλών και Γερμανών στρατιωτών. Μερικές, τις διπλοτύπωνε, ως φαίνεται. Δείχνουν Ελληνίδες, είτε πόρνες είτε όχι, αγκαλιά με μέλη του στρατού κατοχής. Χαριεντίζονται, ημίγυμνες ή γυμνές, μια εκδηλώνει το ερωτικό της πάθος με τον μαλλιαρό λυρισμό της εποχής ― σοκ! Πού είναι ο λιμός της Αθήνας, το Μπλόκο, τα πτώματα στην Πλάκα;
Βρίσκω τόσο ριψοκίνδυνες αυτές τις φωτογραφίες· σχεδόν διαλύουν κάθε σύνορο. Αυτοί οι τύποι που μοιάζουν αγαθοί οικογενειάρχες ή παιδάρια, να σπάνε πλάκα, να λιγώνουν σ΄ένα φιλί, με τα σώβρακα, ίσως είναι οι ίδιοι που πάτησαν την σκανδάλη στις φωτογραφίες της Καισαριανής ― πάμε μπουρδέλο μετά την εκτέλεση. Αυτές οι γυναίκες αγκαλιάζουν χαμογελώντας άντρες που ενδεχομένως πριν σκότωσαν κάποιο γνωστό τους. Το σεξ τούς έχει απογυμνώσει, κυριολεκτικά, δεν βλέπεις πάνω τους γαλόνια ή εθνικότητες, πόρνες ή τα θηρία της Γκεστάπο, αλλά πιτσουνάκια παραδομένα το ένα στο άλλο, εξανθρωπισμένα τρόπον τινά.
Αυτό όμως που κυρίως μπερδεύει, είναι τα κορίτσια. Είναι ελεεινές τύπισσες, αμοράλ, προδότριες, τυχοδιώκτριες (όπως έχει ειπωθεί επίσης για τη νεαρή Κάλλας και τη Μελίνα Μερκούρη στην Κατοχή), ή το πράγμα είναι πιο σύνθετο, όπως τόσο λεπτοφυώς κατέδειξε ο Μάτεσις;
Δεν ξέρω να απαντήσω. Ήδη είναι λάθος να κρίνεις μια εποχή με τα μέτρα μιας άλλης.
