Παλέρμο
Τουριστικές εντυπώσεις
Orto Botanico
Αυγουστιάτικη νυχτερινή εξερεύνηση στον Βοτανικό Κήπο (πραγματοποιείται μόνο τέσσερις φορές το χρόνο, όλες μέσα στον ίδιο αυτό μήνα). Εξαιρείται από την επίσκεψη το Θερμοκήπιο με τα 150 πολύ ευαίσθητα είδη τροπικών ορχιδέων.
Ο Βοτανικός Κήπος του Παλέρμο: οι τροπικοί στην καρδιά της Μεσογείου
Ο Βοτανικός Κήπος του Παλέρμο έχει περισσότερους από δύο αιώνες ιστορίας, περισσότερα από διακόσια χρόνια ζωής κατά τη διάρκεια των οποίων έχει προσελκύσει μελετητές, φυσιοδίφες, ταξιδιώτες και περίεργους που αναζητούν εξωτικά φυτά. Όλα αυτά τα χρόνια έχει εμπνεύσει καλλιτέχνες, έχει ενώσει λάτρεις της φυσικής βιολογίας και έχει προωθήσει τη διάδοση στην Σικελία, στην υπόλοιπη Ιταλία, ακόμη και στην Ευρώπη, φυτικών ειδών που προέρχονται ακόμα και από τις υποτροπικές και τροπικές περιοχές.
Ο πρώτος Βοτανικός Κήπος του Παλέρμο χρονολογείται από το 1779, έτος κατά το οποίο ιδρύθηκε στην πόλη η Βασιλική Ακαδημία Σπουδών, το σημερινό Πανεπιστήμιο. Η Σύγκλητος της πόλης παραχώρησε στο νέο ίδρυμα ένα μικρό κομμάτι γης, κοντά στην Porta Carini, για την καλλιέργεια φυτών χρήσιμων για τη διδασκαλία. Πολύ σύντομα, όμως, ο χώρος αποδείχθηκε ανεπαρκής και έτσι, από το 1789, μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση. Εδώ όλα σχεδιάστηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι λειτουργικά για τους εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς σκοπούς, χωρίς ωστόσο να στερούνται κομψότητας.
Το έργο ανατέθηκε στους πιο διάσημους αρχιτέκτονες της εποχής, μεταξύ των οποίων και ο Γάλλος Léon Dufourny, ο οποίος βρισκόταν εκείνη την περίοδο στη Σικελία για να μελετήσει τα ελληνικά μνημεία. Σε αυτόν οφείλεται η διαμόρφωση του πρώτου πυρήνα του κήπου, που αντιστοιχεί στην περιοχή που διασχίζουν η Κεντρική Αλέα και η Αλέα των Φοινίκων, καθώς και τα περισσότερα από τα μνημειώδη κτίρια, συμπεριλαμβανομένου του Gymnasium και των δύο πλευρικών περιπτέρων, του Tepidarium και του Calidarium. Αυτές οι δομές εξωραίστηκαν αργότερα με διακοσμητικά στοιχεία που φιλοτεχνήθηκαν από διάφορους καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων ο ζωγράφος Giuseppe Velasco, οι γλύπτες Gaspare Ferriolo και Vitale Tuccio και ο διακοσμητής γύψινων στοιχείων Domenico Dané.
Ο αρχικός πυρήνας του Κήπου, ο οποίος φυτεύτηκε από τον φραγκισκανό Bernardino d'Ucria σύμφωνα με το σύστημα του Λινναίου, περιλάμβανε επίσης το Aquarium που βρίσκεται στο τέλος της Κεντρικής Αλέας, μια μεγάλη δεξαμενή χωρισμένη σε 24 τμήματα διαφορετικού βάθους.
Με τα εγκαίνια, τα οποία πραγματοποιήθηκαν στις 9 Δεκεμβρίου 1795, ξεκίνησε μια μακρά συλλογή φυτών από τα πιο διαφορετικά μέρη του κόσμου, κυρίως από την Αφρική, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αυστραλία, τα οποία μεταμόρφωσαν γρήγορα τη δομή σε σημείο αναφοράς για τους βοτανικούς κήπους της Ιταλίας και της Ευρώπης. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν την ίδρυσή του Κήπου, υλοποιήθηκαν διάφορα νέα έργα επέκτασης μέχρι να φτάσει, το 1906, στη σημερινή του έκταση των περίπου 10 εκταρίων.
Σήμερα, ο Βοτανικός Κήπος του Παλέρμο είναι ο πλουσιότερος στην Ιταλία και μεταξύ των κορυφαίων στην Ευρώπη. Στο εσωτερικό του, εκτός από μια εξαιρετική επιστημονική συλλογή που αποτελείται από περισσότερα από 12.000 φυτά, υπάρχουν φυτικά είδη που λόγω του μνημειώδους μεγέθους τους καταφέρνουν να τραβήξουν την προσοχή ακόμη και των "μη ειδικών". Πρόκειται για φυτά που, χάρη στο ευνοϊκό κλίμα, έχουν φτάσει σε διαστάσεις που δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα φυτά των τόπων καταγωγής τους, όπως το γιγαντιαίο δείγμα Ficus magnolioides, με τα μεγάλα κλαδιά του να απλώνονται για πολλά μέτρα σε οριζόντια κατεύθυνση, στηριζόμενα από εναέριες ρίζες που κατεβαίνουν και καρφώνονται στο έδαφος, παίρνοντας τη μορφή κορμών.
Στα αξιοπερίεργα ανήκει το δέντρο-μπουκάλι (Chorisia speciosa), γνωστό και ως ψεύτικο καπόκ, το οποίο εκπροσωπείται από πολυάριθμα δείγματα που πλαισιώνουν μια όμορφη αλέα· πρόκειται για ένα φυτό που διαδόθηκε για διακοσμητικούς σκοπούς στη Μεσόγειο ακριβώς μέσα από τον Βοτανικό Κήπο του Παλέρμο. Επίσης, το σαπουνόδεντρο (Sapindus mukorossi), το οποίο ονομάζεται έτσι επειδή οι καρποί του περιέχουν σαπωνίνη και, ως εκ τούτου, χρησιμοποιούνται ως απορρυπαντικό στις χώρες προέλευσής του —την Ανατολική Ασία και τα Ιμαλάια.
Στο Aquarium ευδοκιμούν υδρόβια φυτά, μεταξύ των οποίων διάφορα είδη νούφαρων και ο χαρακτηριστικός λωτός (Nelumbo nucifera). Σε πολύ κοντινή απόσταση βρίσκεται επίσης μια πυκνή συστάδα μπαμπού, μια μικρή λίμνη με παπύρους (Cyperus papyrus), καθώς και ένα μνημειώδες δείγμα του δέντρου "αίμα του δράκου" (Dracaena draco).
Σημαντική είναι η συλλογή των κυκαδοειδών, πραγματικών ζωντανών απολιθωμάτων που προέρχονται από την Αυστραλία και όχι μόνο. Η Cycas revoluta, η οποία σήμερα είναι πολύ διαδεδομένη και στις βίλες και στους κήπους της Σικελίας, φυτεύτηκε στην Ευρώπη για πρώτη φορά σε ανοιχτό έδαφος ακριβώς στον Κήπο του Παλέρμο.
Φυτά που προέρχονται από θερμά και υγρά τροπικά και ισημερινά κλίματα βρίσκονται στο εσωτερικό του λεγόμενου Θερμοκηπίου della Regione. Στο Θερμοκήπιο Carolina, δώρο της βασίλισσας Μαρίας Καρολίνας της Βουρβόνης, το οποίο ονομάζεται επίσης χειμερινός κήπος επειδή εδώ μεταφέρονται ορισμένα από τα φυτά που καλλιεργούνται σε γλάστρες κατά τους ψυχρότερους μήνες, ευδοκιμούν φυτά όπως ο καφές (Coffea arabica), η μιμόζα η ευαίσθητη (Mimosa spegazzinii) και διάφορες βουκαμβίλιες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το θερμοκήπιο των παχυφύτων με μια πλούσια συλλογή από Cactaceae και Euphorbiaceae.
Ο Κήπος του Παλέρμο είναι ένας τόπος όπου η επιστήμη, η τέχνη και η ιστορία έχουν επιτύχει μια ευτυχή ένωση και όπου σήμερα κανείς πηγαίνει για να πραγματοποιήσει μελέτες και έρευνες, αλλά και για να θαυμάσει τις ομορφιές των δημιουργημάτων του ανθρώπου και να απολαύσει τα θαύματα των δημιουργημάτων της φύσης. Ένας τόπος που αποτελεί μια σύνθεση των φυσικών περιβαλλόντων διαφόρων περιοχών του κόσμου.
Vincenzo Anselmo - aSpassoPerLaSicilia (2013)
