Επιστροφή στην Τεχεράνη
"Τέσσερις μήνες μετά την έναρξη του πολέμου και μια εβδομάδα πριν από την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών στις 17 Ιουνίου 2026, ο συνεργάτης μας Shervin Ahmadi επέστρεψε στην Τεχεράνη, την πρωτεύουσα που είχε εγκαταλείψει όταν βομβαρδιζόταν. Το Orient XXI δημοσιεύει το ταξιδιωτικό του ημερολόγιο".
-Orient XXI
Shervin Ahmadi
Orient XXI - 2 Ιουλίου 2026
Υπεύθυνος της έκδοσης της εφημερίδας Monde diplomatique στα περσικά.
Από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο του 2026, δεν υπάρχουν πλέον απευθείας πτήσεις μεταξύ Παρισιού και Τεχεράνης. Μια στάση στην Τουρκία είναι απαραίτητη. Στο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης, γύρω μου, αρκετές οικογένειες περιμένουν το άνοιγμα των γκισέ των ιρανικών αεροπορικών εταιρειών για να αγοράσουν εισιτήρια που δεν διατίθενται στο διαδίκτυο. Τα παιδιά ανυπομονούν, η νύχτα είναι ατελείωτη. Όλες οι πτήσεις προς την Τεχεράνη πρέπει να πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας, επομένως το τελευταίο αεροπλάνο απογειώνεται στις 2 μετά το μεσημέρι. Πολλοί, όπως εγώ, έφτασαν μέσα στη νύχτα και πρέπει να περιμένουν ώρες για να πάρουν την κάρτα επιβίβασής τους. Η πτήση μου έχει καθυστέρηση. Φαίνεται ότι μια στρατιωτική συμπλοκή μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών έλαβε χώρα το πρωί, γεγονός που αρχικά οδήγησε στην αναστολή της, προτού τελικά εγκριθεί. Η αναμονή παρατείνεται.
Στην Τεχεράνη, ένα πολύ ήσυχο αεροδρόμιο
Αν και εγώ κατάφερα να πάρω αεροπλάνο, οι περισσότεροι άνθρωποι που επιθυμούν να επιστρέψουν επιλέγουν πιο περίπλοκες διαδρομές. Μόνο οι ιρανικές εταιρείες έχουν διατηρήσει συνδέσεις με τις γειτονικές χώρες και οι ναύλοι είναι υψηλοί για πολλούς ταξιδιώτες. Επομένως, οι επιβάτες αναγκάζονται συχνά να επιλέξουν την οδική οδό. Έτσι, από την Κωνσταντινούπολη φτάνει κανείς στην πόλη Βαν της Τουρκίας, η οποία απέχει 750 χιλιόμετρα και βρίσκεται κοντά στα ιρανικά σύνορα, και στη συνέχεια επιβιβάζεται σε λεωφορείο ή ταξί. Μαζί με τους ελέγχους των διαβατηρίων, το ταξίδι διαρκεί περίπου 24 ώρες. Μέσω του Ερεβάν στην Αρμενία, μπορεί επίσης κανείς να φτάσει με λεωφορείο στις μεγάλες ιρανικές πόλεις, την Τεχεράνη ή την Ταμπρίζ· σε αυτή την περίπτωση, απαιτείται συχνά περισσότερο από μία ημέρα.
Κατά την άφιξή μου στο Ιράν, το αεροδρόμιο της Τεχεράνης είναι σχεδόν έρημο και δεν υπάρχει αναμονή στον έλεγχο των διαβατηρίων. Το ταξί είναι ο μόνος τρόπος για να φτάσει κανείς στην πόλη, εκτός από το Snapp, το ιρανικό αντίστοιχο της Uber. Στη διαδρομή, ο οδηγός παραπονιέται για τις δύσκολες συνθήκες και την αύξηση των τιμών. Ο αριθμός των πτήσεων έχει μειωθεί κατακόρυφα και, κατά συνέπεια, οι πελάτες είναι σπάνιοι. Αυτή τη φορά περίμενε τέσσερις ημέρες στην ουρά των ταξί προτού έρθει η σειρά του. Η διαδρομή μου κοστίζει 2 εκατομμύρια τομάν, δηλαδή περίπου 13 ευρώ. Μου εξηγεί ότι, τη στιγμή που ένα πακέτο τυρί 200 γραμμαρίων κοστίζει 700.000 τομάν (περίπου 4 ευρώ), με ένα τέτοιο εξευτελιστικό εισόδημα τού είναι αδύνατον να συνεχίσει να εργάζεται.
Σε όλη τη διαδρομή, φωτογραφίες των μαρτύρων του πολέμου είναι ορατές σε κάθε γωνιά του δρόμου. Ο οδηγός δεν τρέφει συμπάθεια για το καθεστώς, αλλά λέει ότι χαίρεται που το Ιράν μπόρεσε να αντισταθεί. Μια αντίφαση που συναντά κανείς σε πολλούς Ιρανούς.
Καλπάζων πληθωρισμός
Την επομένη της άφιξής μου, κάνω τα ψώνια μου στην αγορά της γειτονιάς μου. Η πλειονότητα των κατοίκων της Τεχεράνης πραγματοποιεί εκεί τις αγορές της. Υπάρχουν τέτοιες αγορές παντού και οι τιμές είναι χαμηλότερες από ό,τι στα καταστήματα. Συγκρίνω, λοιπόν, με τις τιμές πριν από την έναρξη του πολέμου. Τα λαχανικά έχουν αυξηθεί κατά περίπου 25%. Το κοτόπουλο, από την άλλη, ανέβηκε από τα 180.000 τομάν (περίπου 1 ευρώ) το κιλό στα 310.000 τομάν (περίπου 1,80 ευρώ), δηλαδή σημείωσε αύξηση 72%. Αυτή είναι η φθηνότερη πηγή πρωτεΐνης που καταναλώνουν τα ιρανικά νοικοκυριά, ακολουθούμενη από το ψάρι. Το κόκκινο κρέας είναι απλησίαστο, και ένα μεγάλο μέρος της μεσαίας τάξης το καταναλώνει σπάνια εδώ και χρόνια.
Ένα κουτί με 30 αυγά κόστιζε 250.000 τομάν πριν από τον πόλεμο (περίπου 1,5 ευρώ)· πλέον κοστίζει 400.000 (περίπου 2 ευρώ), δηλαδή σημείωσε αύξηση 60%. Ο πωλητής μού εκμυστηρεύεται ότι η τιμή είχε μάλιστα φτάσει μέχρι και τα 500.000 τομάν (περίπου 2,50 ευρώ) λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Αστειεύεται λέγοντάς μου ότι είναι η πρώτη φορά που η τιμή ενός προϊόντος μειώνεται στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Η διφορούμενη στάση του Ανώτατου Ηγέτη
Η είδηση για την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών γίνεται γνωστή το πρωί της 18ης Ιουνίου 2026. Η ισοτιμία του δολαρίου πέφτει γρήγορα, ένα ευχάριστο νέο για τους Ιρανούς που ελπίζουν σε μείωση των τιμών.
Πηγαίνω σε ένα "Meydan" (δημόσια πλατεία), όνομα που δίνεται στις συγκεντρώσεις στο δρόμο των υποστηρικτών του καθεστώτος. Αυτές πραγματοποιούνται κάθε νύχτα από την έναρξη του πολέμου σε πολλές γειτονιές, ακόμη και υπό τους βομβαρδισμούς. Στόχος τους είναι να καταλάβουν τον αστικό χώρο και ενδεχομένως να εμποδίσουν τους αντιφρονούντες να εκδηλώσουν την υποστήριξή τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Διακρίνω μερικά πανό που αντιτίθενται στη συμφωνία, χαρακτηρίζοντας το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ως προδοσία απέναντι στο αίμα των μαρτύρων. Όμως, ένας ομιλητής διαβεβαιώνει το πλήθος ότι οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν με την έγκριση και υπό την επίβλεψη του νέου ανώτατου ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Ξαφνικά, τα εχθρικά πανό εξαφανίζονται.
Ωστόσο, οι σκληροπυρηνικοί δεν καταθέτουν τα όπλα. Κατά τη διάρκεια μιας άλλης διαδήλωσης, ένας ομιλητής απείλησε με θάνατο τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, χαρακτηρίζοντας την υπογραφή της συμφωνίας από μέρους του ως πράξη προδοσίας. Όμως, τέτοιες διαμαρτυρίες καταδικάζονται αμέσως από όλες τις πλευρές, ακόμη κι από μέλη των ισχυρών πολιτικο-θρησκευτικών αρχών, όπως ο αγιατολάχ Αλάμ Αλ-Χόντα, εκπρόσωπος του ανώτατου ηγέτη στη Μασχάντ [1]. Εντούτοις, σε ένα μήνυμά του, ο νέος Ανώτατος Ηγέτης διευκρίνισε: "Είχα διαφορετική γνώμη, αλλά επέτρεψα αυτή την υπογραφή μετά τη δέσμευση που ανέλαβαν απέναντί μου ο πρόεδρος Πεζεσκιάν και άλλα μέλη του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Άμυνας σχετικά με τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ιρανικού έθνους και του μετώπου της αντίστασης. Δέχτηκαν να φέρουν την ευθύνη, και τότε εγώ ενέκρινα αυτή την απόφαση". Ο πατέρας του, Αλί Χαμενεΐ, είχε υιοθετήσει παρόμοια στάση κατά τη διάρκεια των προηγούμενων συμφωνιών μεταξύ του Ιράν και της Δύσης. Μια τέτοια αμφίσημη θέση τού επέτρεπε, σε περίπτωση αποτυχίας, να προβάλει τη διορατικότητά του απέναντι στη συμπεριφορά των Δυτικών.
Ανάμεσα σε γυναίκες χωρίς μαντίλα
Η ανακοίνωση της υπογραφής της συμφωνίας δεν γίνεται δεκτή με εκδηλώσεις χαράς και κορναρίσματα στους δρόμους. Στην πραγματικότητα, ο πληθυσμός δεν ελπίζει σε άμεσα αποτελέσματα. Η αύξηση των τιμών και η οικονομική πίεση είναι εξουθενωτικές. Η Σαρίνα και ο Μαχιάρ, δύο μηχανικοί που έχασαν τη δουλειά τους όταν άρχισε ο πολέμος, αντικρίζουν το μέλλον με ανησυχία και ζουν από τις τελευταίες τους οικονομίες. Η Φαριμπά, υπάλληλος σε φαρμακευτική εταιρεία που δεν έχει χάσει ακόμα τη δουλειά της, είναι πεπεισμένη ότι το Ισραήλ δεν θα δεχτεί αυτή τη συμφωνία και ότι ο πόλεμος θα ξαναρχίσει. Ο Αχμάντ, ένας συνταξιούχος που στα 70 του αναγκάζεται να εργάζεται ως οδηγός για τη Snapp με το αυτοκίνητο του γιου του, δηλώνει ότι τα χρήματα δεν θα φτάσουν στο πιάτο του κόσμου και θα τα ιδιοποιηθούν οι ολιγάρχες.
Οι συγκεντρώσεις "Meydan" παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Από την αρχή τους, η κυβέρνηση καταβάλλει προσπάθειες να αναδείξει την παρουσία γυναικών χωρίς μαντίλα ως σύμβολο εθνικής ενότητας. Ακόμη και τα εθνικά μέσα ενημέρωσης δείχνουν όλο και περισσότερο γυναίκες χωρίς μαντίλα. Αν και το ζήτημα αυτό έχει σε μεγάλο βαθμό επιλυθεί μέσα στην κοινωνία —οι περισσότερες νεαρές γυναίκες στην Τεχεράνη κυκλοφορούν με ακάλυπτο κεφάλι και είναι ντυμένες με δυτικά ρούχα—, το γεγονός ότι το καθεστώς επιμένει να προβάλλει τη συμμετοχή τους στην άμυνα της χώρας προσέδωσε νομιμότητα στην εμφάνιση χωρίς μαντίλα, ακόμη και στους παραδοσιακούς κύκλους.
Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της σιιτικής τελετής της λεγόμενης Ασούρα, εθεάθησαν για πρώτη φορά γυναίκες χωρίς μαντίλα στις κουζίνες όπου προετοιμάζονταν οι αναθηματικές προσφορές (nazri) και στα περίπτερα διανομής τσαγιού. Η νέα γενιά των υποστηρικτών του καθεστώτος μεγάλωσε σε μια εποχή κοινωνικών μεταβολών και συζητήσεων μέσα στις οικογένειες. Πολλοί από τους ίδιους τους απογόνους ανώτατων αξιωματούχων δεν σέβονται πλέον τις παραδόσεις και τις εντολές που επέβαλλαν οι γονείς τους. Μπορεί κανείς τώρα να είναι σιίτης, να αγαπά τον ιμάμη Χουσεΐν, να υπερασπίζεται το Ιράν απέναντι στις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις και, ταυτόχρονα, να μην φοράει την ισλαμική μαντίλα. Αυτή είναι μια αξιοσημείωτη αλλαγή η οποία, αν και είχε προηγηθεί του πολέμου, κανονικοποιήθηκε από αυτόν, στο όνομα της ενότητας του λαού.
Ο επόμενος πόλεμος, η οικονομία
Κατά τη διάρκεια μιας άλλης συγκέντρωσης "Meydan" σε μια βόρεια συνοικία της Τεχεράνης, συναντώ έναν νεαρό που είναι μέλος της περιφρούρησης. Η συζήτησή μας ξεκινά με διεθνή ζητήματα· οι απόψεις μας είναι παραπλήσιες σε πολλά θέματα. Αναφερόμενος σε μια ομιλία που εκφωνήθηκε από το βήμα, η οποία πραγματευόταν τα θέματα του σεβασμού των παραδόσεων, εκφράζει τη δυσαρέσκειά του. Για εκείνον, αυτές οι συζητήσεις είναι εκτός πραγματικότητας. Μου εκμυστηρεύεται ότι η σύζυγός του κυκλοφορούσε χωρίς μαντίλα και ότι, εξαιτίας του υπερβολικά παραδοσιακού χαρακτήρα αυτής της συγκέντρωσης, εκείνη προτιμούσε να διαδηλώνει στο κέντρο της πόλης. Αναφέρεται σε αυτό το θέμα χωρίς καμία αμηχανία. Εδώ, μόνο τρεις γυναίκες δεν φοράνε μαντίλα, αλλά είναι καλοδεχούμενες.
Παρά τις 90 ημέρες βομβαρδισμών, η Τεχεράνη δεν έχει την αναμενόμενη όψη μιας πόλης σε πόλεμο. Τα καφέ και οι δρόμοι είναι γεμάτοι από νεαρά ζευγάρια. Από την άλλη πλευρά, παρά την κραυγαλέα φτώχεια, ο πλούτος επιδεικνύεται σε ορισμένα εμπορικά κέντρα και καταστήματα πώλησης πολυτελών αυτοκινήτων.
Με δυσκολία, η ζωή συνεχίζεται, μεταξύ ανησυχία και την ελπίδας. Για πολλούς, η επόμενη αναμέτρηση θα αφορά την οικονομία και αυτός ο πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί με πυραύλους, drones, ή ακόμα και με συνθήματα. Απαιτούνται μεταρρυθμίσεις προς όφελος του πληθυσμού, ενάντια στον πληθωρισμό και τους κερδοσκόπους, ενάντια στην υπεξαίρεση του δημόσιου πλούτου.
[1] Η Μασχάντ, που απέχει 900 περίπου χιλιόμετρα από την Τεχεράνη, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας σε πληθυσμό και μία από τις σημαντικότερες ιερές πόλεις του σιισμού.
Δείτε ακόμα στο Αλμανάκ:
Ιράν: παραδοχή άγνοιας
Θυμήσου τη φυλακή Εβίν
Η αναπόφευκτη μετάβαση στο Ιράν
Θα χρειαστεί να εκκενωθεί η Τεχεράνη;
Και από τον ίδιο δημοσιογράφο:
Ιράν. Περιμένοντας την καταιγίδα.
Οι ισραηλινές ελπίδες για μια λαϊκή εξέγερση στο Ιράν
