Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Ψαραντώνης: «Η φύση, παιδί μου, είναι ο Θεός μας. Ο παλμός, ο ρυθμός της, τα στολίζει όλα»

Ο Kρητικός μουσικός με το διαπεραστικό βλέμμα μιλάει λίγο και μόνο γι’ αυτά που ξέρει καλά. Για όσα τον κάνουν να νιώθει άνετα, για τη μουσική, για την ελληνική παράδοση, για την πολυαγαπημένη του λύρα, για την Κρήτη, για τον αδερφό του, τον Νίκο Ξυλούρη.
Σε όλα τα φεστιβάλ του εξωτερικού εμένα παίρνουν. Πήγα στη Συνάντηση των Πέντε Ηπείρων, ανέβηκα επάνω, έπαιξα ένα κομμάτι και γίνηκε βουή. Και λέει ο παρουσιαστής "αυτή είναι η τέχνη της αρχαίας Ελλάδας". Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Θα περίμενε κανείς μια διαφορετική, πιο πληθωρική ιδιοσυγκρασία από έναν άνθρωπο που προσκαλούν σε όλα τα μεγάλα φεστιβάλ του εξωτερικού και τον προλογίζουν ως την «κραυγή των θεών». «Τον Τζίμι Χέντριξ της ελληνικής λύρας» όπως τον περιγράφει το World Music Institute. Τον άνθρωπο που ο φίλος του Νικ Κέιβ καλεί να παίξει μαζί του και ισχυρίζεται ότι τον ακούει στο σπίτι του. Και όμως, ο ίδιος, όταν δεν βρίσκεται πίσω από το μικρόφωνο, μοιάζει περισσότερο με ψάρι έξω από το νερό. Τον συνάντησα στα πεταχτά σε ένα μουσικό στούντιο στην Αγία Παρασκευή ανάμεσα στις πρόβες για τη μεγάλη συναυλία που ετοιμάζεται να δώσει παρέα με τους φίλους του στο κλειστό του Tae Kwon Do, στο Φάληρο.


Στα διαλείμματα περπατά νευρικά πέρα-δώθε με τα χέρια στις τσέπες ή απλώς κάθεται, παίζει με το κομπολόι του και ακούει τους άλλους που ρυθμίζουν τις τελευταίες λεπτομέρειες της βραδιάς. Πετά πού και πού κάποια κουβέντα ή κάποιο αστείο, παινεύει τους μουσικούς για τη δεξιοτεχνία τους, μα την περισσότερη ώρα παραμένει σιωπηλός και το βλέμμα του χάνεται· κάπου ταξιδεύει. Όταν, όμως, τον φωνάζουν πίσω στο στούντιο για να προβάρει τα κομμάτια του, αυτή η ασκητική φιγούρα με τα μακριά γκρίζα μαλλιά και τα πυκνά γένια μεταμορφώνεται στο αγρίμι από την Κρήτη που μάθαμε από τις συναυλίες του. Είναι λες και τρέφεται από την ίδια τη μουσική. Στις πρώτες νότες παίρνει ζωή και όλα μοιάζουν να βγάζουν νόημα για κείνον. Κλείνει τα μάτια, στρέφει το κεφάλι στο πλάι και από κάπου βαθιά μέσα του αναδύεται αυτός ο τόσο ιδιαίτερος και σχεδόν πρωτόγονος λυγμός του, παλιός όσο κι ο κόσμος.

 

Όπου και αν πηγαίνει στο εξωτερικό, ο κόσμος σπεύδει να τον ακούσει κι ας μην καταλαβαίνει τι λένε οι στίχοι των τραγουδιών του, αν μιλούν για τον έρωτα, την αγάπη ή την ομορφιά της φύσης. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Όπου και αν πηγαίνει στο εξωτερικό, ο κόσμος σπεύδει να τον ακούσει κι ας μην καταλαβαίνει τι λένε οι στίχοι των τραγουδιών του, αν μιλούν για τον έρωτα, την αγάπη ή την ομορφιά της φύσης. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Σε όλα τα φεστιβάλ του εξωτερικού εμένα παίρνουν. Πήγα στη Συνάντηση των Πέντε Ηπείρων, ανέβηκα επάνω, έπαιξα ένα κομμάτι και γίνηκε βουή. Και λέει ο παρουσιαστής "αυτή είναι η τέχνη της αρχαίας Ελλάδας".

«Πού πάω όταν κλείνω τα μάτια;» επαναλαμβάνει σαν να μην άκουσε καλά την ερώτησή μου. «Πας εκεί που θες, σε μέρη». Και είναι μάλλον έτσι. Όταν τραγουδάει, χάνεται, κλείνεται σ' έναν δικό του κόσμο. Κανείς από τους μουσικούς που τον συνοδεύουν στην πρόβα δεν ρωτά πώς ακριβώς θέλει να πει το τραγούδι ή τι θα κάνει μετά. «Απλώς ακολουθούμε τον Ψαραντώνη» λέει ο μαέστρος και όλοι τους νεύουν καταφατικά το κεφάλι σαν να καταλαβαίνουν.


Ο μικρότερος αδερφός του Νίκου Ξυλούρη γεννήθηκε το 1942 στα Ανώγεια της Κρήτης και έμαθε να παίζει λύρα από πολύ μικρός. Σε ηλικία 13 ετών έπαιξε για πρώτη φορά σε γιορτή. «Στο χωριό παίζαμε τη λύρα. Κάποιος που ετοιμαζόταν να γίνει γαμπρός μάς είχε ακούσει, του άρεσε ο σκοπός και μου ζήτησε να πάω να παίξω στον γάμο του. Νόμιζα πως κάμει καλαμπούρι. Του απάντησα "άμα το λες αλήθεια, άμε να το πεις στον μπαμπά μου". Του το είπε, αυτός πείστηκε και πήγαμε. Παίζαμε όλη τη νύχτα. Εκεί ήταν μια παρέα από τις Κορφές και μας ζήτησε να πάμε σε μια βάφτιση. Και πήγαμε και εκεί. Και κάτσαμε μια βδομάδα και γλεντούσαμε κάθε βράδυ. Ωραία χρόνια, παιδί μου».

 

 Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO


Ο Ψαραντώνης έβγαλε το πρώτο του 45άρι το μακρινό 1964. Κι όμως, παρότι τραγουδάει και παίζει λύρα 60 χρόνια τώρα, είναι οι νέοι που τρέχουν να τον δουν όπου κι αν εμφανίζεται. Ο ίδιος έχει την εξήγηση γι' αυτό το παράδοξο φαινόμενο. «Τα νέα παιδιά με ακούν, προσανατολίζονται και μαθαίνουν από πού είναι. Μαθαίνουν την παράδοση που είναι πάντα παρούσα». Και αυτή είναι και η συμβουλή του προς τους νέους μουσικούς αλλά και τα εκατοντάδες παιδιά που, όπως λέει, παίζουν σήμερα λύρα. «Όταν με ρωτούν, τους λέω να αγαπούν την παράδοση γιατί εκεί είναι η τέχνη, η ρίζα του κάθε λαού. Μπορεί να τη χτυπούν, αλλά αυτή θα αντιστέκεται. Αυτά που μας φέρνουν απ' έξω δεν κρατούν πολύ καιρό. Η παράδοση κρατάει για πάντα. Χωρίς ρίζα, δεν υπάρχει ούτε φύλλο ούτε καρπός. Η παράδοση είναι η τέχνη του λαού, η πίστη του».

 

«Και σεις πού πιστεύετε;» τον ρωτάω αντανακλαστικά. «Στη φύση πιστεύω» μου απαντά με σιγουριά και προσθέτει: «Η φύση, παιδί μου, είναι ο Θεός μας. Ο παλμός, ο ρυθμός της, τα στολίζει όλα. Χωρίς παλμό και ρυθμό δεν υπάρχει μουσική. Ούτε δέντρο υπάρχει χωρίς την εργασία της φύσης. Παλμός κανονικός. Αυτό είναι η μουσική. Το κύμα, ο αέρας. Άμα δεν υπάρχει παλμός, δεν υπάρχει ούτε θάλασσα ούτε τίποτα. Όλα γίνονται με τον παλμό».

 

Κάποια στιγμή ήρθε στο στούντιο και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου για να κάνουν πρόβα τα κομμάτια που θα πουν μαζί. Ένα από αυτά είναι το «Ήτανε μια φορά» του Νίκου Ξυλούρη. Παρότι έχουν περάσει 37 χρόνια από τον θάνατό του, το πρόσωπο του Ψαραντώνη φωτίζεται κάθε φορά που μιλάει για τον αδερφό του. Αυτού του είδους τα τραύματα δεν επουλώνονται ποτέ. «Δεν ξεχνιέται ο Νίκος. Λείπει σε όλη την Ελλάδα. Δεν μπορώ να σου περιγράψω πόσο σωστός και ωραίος ήτανε. Αστείος, καλή παρέα. Αφού τον έλεγε η Καρέζη "αρχάγγελο". Ήταν και αρχάγγελος, δεν ήταν;».

 

 Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
 Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO


Άλλωστε, με τη λύρα του Νίκου έμαθε να πρωτοπαίζει. «Όταν ήταν στο δημοτικό σχολειό ήθελε λύρα και του πήρε ο πατέρας μου. Εγώ ήμουν πέντε χρονών. Σιγά-σιγά, ακούγοντας τους άλλους, τους μεγαλύτερους, μαθαίναμε κι εμείς. Κάποια στιγμή έπιασα τη λύρα του κι έπαιξα έναν σκοπό. Ήρθε ο Νίκος από πάνω, στο δωμάτιο, αλλά δεν με ενόχλησε. Στάθηκε πίσω από την πόρτα και με άκουγε. Κάποια στιγμή την άνοιξε σιγά-σιγά, εγώ πήγα ν' αφήσω τη λύρα στο κρεβάτι και ρώτησε "τι είναι αυτό που παίζεις; Ωραίο ήχο βγάνει". Έπειτα μου είπε: "Εδώ στο κρεβάτι θα κάθεσαι άμα πιάνεις τη λύρα, να μη μου κάνεις και ζημιά. Γιατί βγάζεις καλό ήχο"».


Όπου και αν πηγαίνει στο εξωτερικό, ο κόσμος σπεύδει να τον ακούσει κι ας μην καταλαβαίνει τι λένε οι στίχοι των τραγουδιών του, αν μιλούν για τον έρωτα, την αγάπη ή την ομορφιά της φύσης. «Δεν έχει σημασία που δεν ξέρουν τα λόγια. Ακούν τον ήχο. Βλέπουν την έκφραση, την ωραία εικόνα. Οι ξένοι μουσικοί με καλούν στο δωμάτιο να παίξουμε μαζί. Μπαίνει η λύρα και να δεις πώς κάνουν. Πήραν συνήθειο και μου τη φιλούν όταν παίζω. Του Θεού το όργανο».

 

Η ελληνική παράδοση και η ιστορία της Aρχαίας Ελλάδας μπλέκεται συχνά στα λόγια του Ψαραντώνη και αυτό είναι που φαίνεται να τον ενοχλεί περισσότερο, πως στην Ελλάδα δεν γνωρίζουμε καλά την Ιστορία μας. Τουλάχιστον όχι όσο οι ξένοι. «Σε όλα τα φεστιβάλ του εξωτερικού εμένα παίρνουν. Πήγα στη Συνάντηση των Πέντε Ηπείρων, ανέβηκα επάνω, έπαιξα ένα κομμάτι και γίνηκε βουή. Και λέει ο παρουσιαστής "αυτή είναι η τέχνη της Αρχαίας Ελλάδας". Αυτή είναι η κραυγή της Κρήτης, του νησιού των θεών που όλος ο κόσμος έχει να κάμει. Που από κει ξεκίνησαν όλα. Που η ανθρωπότητα πήγε σε καλύβες. Μινωίτες, Έλληνες είχαν στόλο, μουσική, θέατρο. Μόνο εμείς. Γιατί δεν τα λένε; Έφυγαν με τα καράβια τους από δω, από την Ελλάδα, γύρισαν τον κόσμο και μας έπαιξαν τη μουσική. Τη λύρα που έπαιζε ο Ορφέας, ο Απόλλωνας, τα τύμπανα των Κουρητών, τους αυλούς, και μας έδωσαν το φως του πολιτισμού. Όσοι λαοί επισκέφτηκαν αυτήν τη χώρα τη μικρή δεν είχαν να δώσουν, παίρνουν και μετά θάνατον. Πώς τα ξέρουν αυτοί; Δεν τα λένε εδώ αυτά τα πράγματα. Έξω ξέρουν την Ιστορία μας και παρόμοια πράγματα λένε παντού. Εδώ δεν μας τα διδάσκουν».


Όση ώρα μιλάει καθισμένος απέναντί μου στον δερμάτινο καναπέ, παρατηρώ τα μάτια του. Δεν ταιριάζουν καθόλου με το παρουσιαστικό του. Έχουν μέσα τους κάτι το παράταιρο, μια σπίθα σχεδόν εφηβική, παρότι ο ίδιος συνηθίζει να λέει σε όσους τον ρωτούν στις συνεντεύξεις ότι είναι σχεδόν 100 χρονών. Δεν είναι φυσικά, αλλά μου παραδέχεται ότι θα 'θελε να τα φτάσει. «Και μέχρι πότε θα τραγουδάτε δηλαδή;» τον ρωτάω χαμογελώντας. «Όσο ζω» μου απαντά, και ξέρω ότι λέει την αλήθεια.

 

 Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
 Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Info:

Η μεγάλη γιορτή του Ψαραντώνη και των καλών του φίλων έρχεται την Τετάρτη 11 Οκτωβρίου και ώρα 20:30 στο Κλειστό Γυμναστήριο Φαλήρου (Tae Kwon Do).

ΑΓΟΡΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ

 

Γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Γράφει στη LiFO από το 2011.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ψαραντώνης talks (a little)
O «Τζίμι Χέντριξ της ελληνικής λύρας» σε μια κουβέντα από καρδιάς με τη LIFO
Ο Ψαραντώνης μιλάει στην τηλεόραση.
Απ' το Η Ζωή Είναι Αλλού της Εύης Κυριακοπούλου (εκπομπή της ΕΤ1, του καναλιού που θεωρήθηκε άχρηστο και κλείνει), ο Ψαραντώνης σε μια σπάνια συνέντευξη.
Ψαραντώνης στο LiFO.gr: «Η λύρα είναι η καρδιά των ανθρώπων»
O βραχμάνας της παραδοσιακής μουσικής περιγράφει στο lifo.gr την αξία της λύρας και τη δύναμη της παράδοσης.
Το μήνυμα του Ψαραντώνη στον Νικ Κέιβ
Για το θάνατο του γιου του
Ψαραντώνης: Να 'χεν η θάλασσα βουνά
«Ένα δειλινό / μαύρο σκοτεινό / ήρθ' η μοναξιά / με τη λησμονιά / άκρη τ' ουρανού / ερημιά του νου / άνεμος οργής / η σιωπή τση γης / ανάσα που μιλείς / το λυγμό καλείς».

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δείτε πρώτοι το βίντεο με το κομμάτι από την «Μπαλάντα της Τρύπιας Καρδιάς» του Γιάννη Οικονομίδη
.Ο Μπάμπης Παπαδόπουλος έκανε surf punk το κομμάτι του Καραγκιόζη.
Τι είναι η «Panorila»; O Γιάννης Ιασωνίδης της δισκογραφικής Orila παρουσιάζει την επετειακή διοργάνωση
Το ελληνικό DIY label Orila Records μετρά πάνω από 10 χρόνια δράσης και επεκτείνει τις δημιουργικές του αναζητήσεις
Τι συνέβαινε στην Ελλάδα, στις τέχνες και τα γράμματα, τον ταραγμένο Νοέμβρη του 1973;
Θέατρο, κινηματογράφος, μουσική, βιβλίο, χορός, εικαστικά, διαλέξεις, αλλά και η λογοκρισία να δουλεύει...
Ο Alex Kostel κάνει βίντεο τις ραπ επιτυχίες
Ο Θεσσαλονικιός νεαρός σκηνοθέτης έχει φτιάξει μερικά από τα πιο ξεχωριστά βίντεο στο ελληνικό YouTube.
Μία εκπομπή με τον Saske να σχολιάζει ολόκληρο το άλμπουμ του Saskepticism Volume 1
Ο νεαρός ράπερ μιλάει για όλα στο M.Hulot’s Greek Rap Show.
O Κίμων Φραγκάκης και ο Pepper 96.6 επιλέγουν το soundtrack του Σαββατοκύριακου
7 τραγούδια με φθινοπωρινό spleen γι' αυτό τον Νοέμβρη.
Ο Γιάννης Νιάρρος σε ένα πρωτότυπο, χιουμοριστικό, μουσικό stand-up comedy show
Ο πολυτάλαντος και βραβευμένος ηθοποιός υποδύεται έναν εκκεντρικό, ψωνισμένο, ευαίσθητο και ξεκαρδιστικό μουσικό, κάθε Δευτέρα στο Γυάλινο Μουσικό Θέατρο
Φίλιππος Τσαλαχούρης: «Γράφω τη μουσική που θέλω να ακούω»
Ο πολυγραφότατος συνθέτης, που πρόσφατα ανέλαβε τη διεύθυνση των Μουσικών Σχολείων του Ωδείου Αθηνών, παρουσιάζει στο Μέγαρο Μουσικής το νέο του έργο «Ο Θάνατος του Λόρδου Βύρωνα»
Snik: «Δεν έχω πει σε κανέναν ούτε "πάρε ναρκωτικά" ούτε "πάρε ένα όπλο στο χέρι"»
Ο πρωτοπόρος της νέας ελληνικής ραπ σκηνής μιλά για την τεράστια επιτυχία που απολαμβάνει, εξηγεί πώς κατάφερε να φτάσει ως εδώ και δίνει τον δικό του ορισμό στην ευτυχία.
10+1 σημαντικοί ελληνικοί ροκ δίσκοι από την ανεξάρτητη B-Other Side Records
Μίμης Πλέσσας, Νικόλας Άσιμος, Stress, Παρθενογένεσις, αγόριαstonilio, Nurse of War και άλλες κυκλοφορίες της αθηναϊκής εταιρείας που καταγράφει το παρελθόν και το παρόν του ελληνικού ροκ με τον καλύτερο δυνατό τρόπο,
40 χρόνια London Calling: Οι φωτογραφίες που έκαναν τους Clash αιώνια είδωλα
Μια μεγάλη έκθεση στο Λονδίνο για τα 40χρονα του ιστορικού άλμπουμ παρουσιάζει τις φωτογραφίες που τους είχε τραβήξει στη θρυλική αμερικανική περιοδεία του 1979 η σπουδαία ροκ φωτογράφος Pennie Smith, ανάμεσά τους και εκείνη που κοσμεί το πιο εμβληματικό ίσως ροκ εξώφυλλο όλων των εποχών.
100 gecs: Ένα συγκρότημα με πραγματικά νέο ήχο, που δεν ξέρεις αν πρέπει να το πάρεις στα σοβαρά
Πειραματικό σκα ραπ ή η νέα queer ποπ;
Ο Τζoν Λένον και η Γιόκο Όνο στην Αθήνα, τέτοιες μέρες πριν από 50 χρόνια
Με κρουαζιέρα στον Αργοσαρωνικό, βόλτα στο κέντρο της πόλης, εμφάνιση στην τηλεόραση, μα και «συνομιλίες» με πνεύματα
Γιατί όλοι ακούνε ραπ σήμερα;
Ο διάσημος Έλληνας ράπερ FY, ο αναπληρωτής καθηγητής του ΑΠΘ, Βασίλης Βαμβακάς, και ο 17χρονος Σωτήρης Τζoβάρας προσεγγίζουν την απόλυτη κυριαρχία του μουσικού φαινομένου στην Ελλάδα.
Η Ματούλα Κουστένη και ο Pepper 96.6 επιλέγουν τραγούδια για την Πτώση του Τείχους
7 τραγούδια που αξίζει να ακούσετε
1 σχόλιο
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar Βεβαιως 13.10.2017 | 03:00
Η αξιοπιστια του υφους και η γνησιοτητα ειναι δυο ακρογωνιαιοι λιθοι στην τεχνη. Ο τριτος ειναι το μετρο.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή