Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Πόσο σημαντική παραμένει η Άιρις Μέρντοχ στα 100ά της γενέθλια;

Ένα νέα βιβλίο διερευνά την κληρονομιά της σπουδαίας συγγραφέως με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή της
Γι' αυτούς που τις αγάπησαν, οι νουβέλες της υπήρξαν εθιστικές, με τον ίδιο τρόπο που ήταν και είναι εθιστικά τα βιβλία της Άγκαθα Κρίστι ή του Στίβεν Κίνγκ.

Στο νέο του βιβλίο με τον διόλου υπαινικτικό τίτλο "Why Iris Murdoch Matters" (Γιατί έχει σημασία η Άιρις Μέρντοχ), ο συγγραφέας Gary Browning τονίζει εξαρχής ότι «είναι λάθος να διαχωρίζουμε τις νουβέλες της από την φιλοσοφία της».

Το βέβαιο είναι ότι έφτασε λοιπόν ξανά το πλήρωμα του χρόνου για να επανεξετάσουμε το έργο της Μέρντοχ που γεννήθηκε πριν από εκατό χρόνια. Αξίζουν να διαβαστούν (ξανά) τα βιβλία της; Είναι οι ιδέες που παρουσιάζονται σ' αυτά συμβατές με το πνεύμα της εποχής μας;

 

Γι' αυτούς που τις αγάπησαν, οι νουβέλες της υπήρξαν εθιστικές, με τον ίδιο τρόπο μάλιστα (κι ας ξενίσει αυτό κάποιους) που ήταν και είναι εθιστικά τα βιβλία της Άγκαθα Κρίστι ή του Στίβεν Κίνγκ. Περιέχουν μια χαρακτηριστική γεύση κι ένα ξεχωριστό γλωσσικό ύφος, με έντονα ιδιοσυγκρασιακούς διαλόγους και έναν κατακλυσμό επιθετικών προσδιορισμών.

 

 
Στον κήπο του σπιτιού της με τον σύζυγό της επί 42 συνεχή χρόνια, John Bayley
Στον κήπο του σπιτιού της με τον σύζυγό της επί 42 συνεχή χρόνια, John Bayley

 

«Μια νουβέλα πρέπει να είναι ένα σπίτι κατάλληλο να κατοικηθεί από ελεύθερους χαρακτήρες» επέμενε η ίδια, «και η υψηλότερη τέχνη της πρόζας συνδυάζει τη φόρμα με ένα σεβασμό προς την πραγματικότητα σε όλες τις περίεργες εκδοχές της»

 

Τι συμβαίνει στις νουβέλες της; Πολλά και περίεργα. Οι χαρακτήρες παρανοούν, αντιλαμβάνονται λάθος και παρεξηγούν αλλήλους αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό. Ερωτεύονται και ξε-ερωτεύονται, όταν δεν μιλάνε για την επιθυμία τους να ερωτευτούν, παραπλανούν, παρασύρονται, προδίδουν, γοητεύουν και γοητεύονται, συγκρούονται, τα ξαναβρίσκουν. Παίζουν ερωτικά παιχνίδια. Ανησυχούν για τον Θεό και καμιά φορά για το Ολοκαύτωμα. Συνάπτουν έντονες και βαθιές σχέσεις με πίνακες ζωγραφικής και χρησιμοποιούν λεξιλόγιο φιλοσόφων που εκπαιδεύτηκαν στην Οξφόρδη και στο Καίμπριτζ. Τα ζώα περιγράφονται με αγάπη. Πού και πού εμφανίζεται κι ένας ιπτάμενος δίσκος.

 

Όπως εξηγεί ο συγγραφέας του βιβλίου, η Μέρντοχ είχε μια πολύ συγκεκριμένη ιδέα για το πώς πρέπει να είναι μια νουβέλα. Δεν πρέπει να είναι «κρυστάλλινη», όπως οι φιλοσοφικές αλληγορίες του Σαρτρ ή απλά «δημοσιογραφική», αλλά να αποτελεί μια βαθιά εξερεύνηση της ανθρώπινης προσωπικότητας.

 

«Μια νουβέλα πρέπει να είναι ένα σπίτι κατάλληλο να κατοικηθεί από ελεύθερους χαρακτήρες» επέμενε η ίδια, «και η υψηλότερη τέχνη της πρόζας συνδυάζει τη φόρμα με ένα σεβασμό προς την πραγματικότητα σε όλες τις περίεργες εκδοχές της». Σύμφωνα με τον Browning, οι νουβέλες της είναι «έτσι πλαισιωμένες ώστε να εμφανίζονται και να λειτουργούν ελεύθερα οι χαρακτήρες και ενάντια στους μορφολογικούς σχεδιασμούς της δημιουργού τους».

 

Εξακολουθεί πάντως να παραμένει δύσκολο να διαχειριστεί κάποιος το ανακάτεμα πλατωνικής μεταφυσικής και ψυχολογίας «της πολυθρόνας» που μοιάζει να αποτελεί τη βάση της ερωτικής θεωρίας της. Και ακόμα πιο δύσκολο να συμβιβάσουν τη φιλοσοφία της με τη ζωή της. Ακόμα κι όσοι δεν έχουν διαβάσει ποτέ Μέρντοχ, θα έχουν κατά πάσα πιθανότητα διαβάσει ή ακούσει για την πολυερωτική, «πανσεξουαλική» αισθηματική της ζωή, τόσο πριν όσο και μετά από τον γάμο της με τον καθηγητή Αγγλικής Φιλολογίας στην Οξφόρδη, Τζον Μπέιλι – γάμος που διήρκεσε ως τον θάνατό της το 1999.

 

Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001,
Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001,

 

Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001, η οποία είχε βασιστεί σε απομνημονεύματα του Μπέιλι. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε η «εγκεκριμένη» βιογραφία της από τον Peter J. Conradi και δύο χρόνια μετά η «μη εγκεκριμένη» από τον A.N. Wilson. Αυτά τα τρία έργα μας παρέδωσαν μια πιο σύνθετη εικόνα από αυτήν που κυριαρχούσε όσο βρισκόταν εν ζωή και κατά κανόνα την παρουσίαζε ως μια αγιοποιημένη σχεδόν φιγούρα που φώτιζε όσους ήταν τριγύρω της και τους έκανε να αισθάνονται ότι κάποιος τους κοιτά πραγματικά για πρώτη φορά.

 

Για να επανέλθουμε όμως στον τίτλο αυτού του νέου βιβλίου: Μετράει ακόμα η Άιρις Μέρντοχ; Ναι, επειδή οι νουβέλες της δεν είναι μόνο πολύ ψυχαγωγικές αλλά και περί μιας ιδανικής ψυχαγωγίας. Περιέχουν αναρίθμητες χάρες και προθέσεις. Αποτελούν ένα παράθυρο σε έναν άλλον κόσμο – ένα κόσμο εκρηκτικών παθών, ευφραδούς ενδοσκόπησης και ηθικού κινδύνου.

 

H Mέρντοχ φωτογραφίζεται λίγες εβδομάδες πριν πεθάνει, το 1999. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έπασχε από Αλτσχάιμερ.
H Mέρντοχ φωτογραφίζεται λίγες εβδομάδες πριν πεθάνει, το 1999. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έπασχε από Αλτσχάιμερ.

 

Με στοιχεία από το Los Angeles Review of Books

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Τι κάνει ένας σκύλος στο διάστημα;»: Ο ποιητής Γιάννης Στίγκας διαβάζει το ποιήμά του Sputnik 2017
Ο ποιητής Γιάννης Στίγκας γράφει για την τελευταία του ποιητική συλλογή και διαβάζει το ποιήμα του Sputnik 2017
Στην ιστορική κατοικία του Άγγελου και της Εύας Σικελιανού στους Δελφούς
Η Ελένη Σικελιανός, δισέγγονη του σπουδαίου ποιητή, μιλά αποκλειστικά στη LiFO, σε μία από τις σπάνιες επισκέψεις της στην Ελλάδα
Το στρίψιμο της βίδας: Το σπουδαίο βιβλίο του Χένρι Τζέιμς επανακυκλοφορεί με νέα μετάφραση
Διαβάστε αποκλειστικά στη LiFO ένα απόσπασμα λίγες μέρες πριν από την κυκλοφορία του βιβλίου
Η ζωή του Παπαδιαμάντη μέσα από εικόνες
Ο Παύλος Νιρβάνας διηγείται πώς έπεισε τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη να φωτογραφηθεί
Η γνωστή άγνωστη Κατερίνα Γώγου
Συγκεντρώνοντας τις συνεντεύξεις, αδημοσίευτους στίχους και σημειώσεις της Κατερίνας Γώγου σε έναν πολύτιμο τόμο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Μου μοιάζει ο άνθρωπος μ’ έναν ήλιο, που καίγεται από μόνος του» (εκδόσεις Καστανιώτη), η επιμελήτρια Ευτυχία Παναγιώτου φωτίζει άγνωστες πτυχές της ποιήτριας.
«Ο Έλβις ήταν αντιπαθητικός και ο Μάιλς Ντέιβις περιορισμένος»: Ο Έρικ Χομπσμπάουμ ως νεαρός μουσικοκριτικός
Μια νέα βιογραφία του κορυφαίου ιστορικού αναφέρεται και στην περίοδο που εργαζόταν ως μουσικοκριτικός με το ψευδώνυμο Φράνσις Νιούτον
Νέα εποχή και νέο κτίριο για το Αρχείο Καβάφη από το Ίδρυμα Ωνάση
Ανακοινώθηκε σήμερα σε συνέντευξη τύπου τόσο η ψηφιοποίησή του Αρχείου Καβάφη όσο και η στέγασή του σε νέο κτίριο από το Ίδρυμα Ωνάση
 Φίλιππος Βλάχος: ο θρυλικός τυπογράφος και «ψυχή» των εκδόσεων Κείμενα
Με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από το θάνατό του και 80 από τη γέννησή του μεγεθύνουμε σε ορισμένες χαρακτηριστικές στιγμές της διαδρομής του
«Με το σημάδι της δαγκωματιάς σου στον λαιμό μου, έτσι»
H ηθοποιός Πηνελόπη Τσιλίκα διαβάζει ένα απόσπασμα από το ποίημα «Ένα παιχνίδι πρέφα» του Αλέξη Φωκά
«Αδειάζει το σπίτι της μάνας μου»: Η Όλια Λαζαρίδου διαβάζει δύο ποιήματα του Πέτρου Μπιρμπίλη
Ό,τι έμεινε, ό,τι δεν ήθελε κανένας, ζήτησα από κάποιους εργάτες να το πετάξουν στα σκουπίδια.
Ακούστε τον Άλεν Γκίνσμπεργκ να διαβάζει το «Ουρλιαχτό» του χωρίς ανάσα
Επίσης, ακούστε τον να τραγουδά ένα δικό του τραγούδι για το κόψιμο του τσιγάρου!
Μήπως πρέπει να καταργηθεί εντελώς το Νόμπελ Λογοτεχνίας;
Μετά από τόσα σκάνδαλα και τόση μυστικοπάθεια, ίσως έχει φτάσει η ώρα να λάβει τέλος ο θεσμός ή έστω να αναλογιστούμε, μετά από 124 χρόνια, ποια είναι πλέον η συνεισφορά του στο πολιτιστικό τοπίο
Χρήστος Μπράβος - Μιχάλης Κατσαρός: Οι βραχνοί προφήτες της ελληνικής ποίησης
Δύο από τους σπουδαιότερους ποιητές του μεταπολεμικού τοπίου, ο Μιχάλης Κατσαρός και ο Χρήστος Μπράβος, έρχονται ξανά στο προσκήνιο μέσα από δύο άκρως φροντισμένες συλλογές από τις εκδόσεις Τόπος και Μελάνι αντίστοιχα.
Γιάννης Ευσταθιάδης: «Οι Έλληνες μετατρέπουν το κόμπλεξ κατωτερότητας σε κόμπλεξ ανωτερότητας»
Με αφορμή την ανθολόγηση των κειμένων του από τη στήλη «Αντιστίξεις» της «Καθημερινής», ο συγγραφέας, ποιητής και μουσικός παραγωγός μιλά για το ραδιόφωνο, τη θητεία του στον χώρο της διαφήμισης και τα ελαττώματα των Ελλήνων
Άννα Αχμάτοβα: «Η φήμη έφτασε, κολυμπώντας σαν κύκνος...»
Ρομαντική και αντισυμβατική μέχρι τέλους, η Άννα Αχμάτοβα πέρασε στο ποιητικό πάνθεον, τολμώντας ν’ αψηφήσει το σοβιετικό καθεστώς κι ας ήταν, καθώς έγραφε, η ποίησή της μονάχα «ένα πεφταστέρι στο σκοτάδι».
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή