Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Πόσο σημαντική παραμένει η Άιρις Μέρντοχ στα 100ά της γενέθλια;

Ένα νέα βιβλίο διερευνά την κληρονομιά της σπουδαίας συγγραφέως με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή της
Γι' αυτούς που τις αγάπησαν, οι νουβέλες της υπήρξαν εθιστικές, με τον ίδιο τρόπο που ήταν και είναι εθιστικά τα βιβλία της Άγκαθα Κρίστι ή του Στίβεν Κίνγκ.

Στο νέο του βιβλίο με τον διόλου υπαινικτικό τίτλο "Why Iris Murdoch Matters" (Γιατί έχει σημασία η Άιρις Μέρντοχ), ο συγγραφέας Gary Browning τονίζει εξαρχής ότι «είναι λάθος να διαχωρίζουμε τις νουβέλες της από την φιλοσοφία της».

Το βέβαιο είναι ότι έφτασε λοιπόν ξανά το πλήρωμα του χρόνου για να επανεξετάσουμε το έργο της Μέρντοχ που γεννήθηκε πριν από εκατό χρόνια. Αξίζουν να διαβαστούν (ξανά) τα βιβλία της; Είναι οι ιδέες που παρουσιάζονται σ' αυτά συμβατές με το πνεύμα της εποχής μας;

 

Γι' αυτούς που τις αγάπησαν, οι νουβέλες της υπήρξαν εθιστικές, με τον ίδιο τρόπο μάλιστα (κι ας ξενίσει αυτό κάποιους) που ήταν και είναι εθιστικά τα βιβλία της Άγκαθα Κρίστι ή του Στίβεν Κίνγκ. Περιέχουν μια χαρακτηριστική γεύση κι ένα ξεχωριστό γλωσσικό ύφος, με έντονα ιδιοσυγκρασιακούς διαλόγους και έναν κατακλυσμό επιθετικών προσδιορισμών.

 

 
Στον κήπο του σπιτιού της με τον σύζυγό της επί 42 συνεχή χρόνια, John Bayley
Στον κήπο του σπιτιού της με τον σύζυγό της επί 42 συνεχή χρόνια, John Bayley

 

«Μια νουβέλα πρέπει να είναι ένα σπίτι κατάλληλο να κατοικηθεί από ελεύθερους χαρακτήρες» επέμενε η ίδια, «και η υψηλότερη τέχνη της πρόζας συνδυάζει τη φόρμα με ένα σεβασμό προς την πραγματικότητα σε όλες τις περίεργες εκδοχές της»

 

Τι συμβαίνει στις νουβέλες της; Πολλά και περίεργα. Οι χαρακτήρες παρανοούν, αντιλαμβάνονται λάθος και παρεξηγούν αλλήλους αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό. Ερωτεύονται και ξε-ερωτεύονται, όταν δεν μιλάνε για την επιθυμία τους να ερωτευτούν, παραπλανούν, παρασύρονται, προδίδουν, γοητεύουν και γοητεύονται, συγκρούονται, τα ξαναβρίσκουν. Παίζουν ερωτικά παιχνίδια. Ανησυχούν για τον Θεό και καμιά φορά για το Ολοκαύτωμα. Συνάπτουν έντονες και βαθιές σχέσεις με πίνακες ζωγραφικής και χρησιμοποιούν λεξιλόγιο φιλοσόφων που εκπαιδεύτηκαν στην Οξφόρδη και στο Καίμπριτζ. Τα ζώα περιγράφονται με αγάπη. Πού και πού εμφανίζεται κι ένας ιπτάμενος δίσκος.

 

Όπως εξηγεί ο συγγραφέας του βιβλίου, η Μέρντοχ είχε μια πολύ συγκεκριμένη ιδέα για το πώς πρέπει να είναι μια νουβέλα. Δεν πρέπει να είναι «κρυστάλλινη», όπως οι φιλοσοφικές αλληγορίες του Σαρτρ ή απλά «δημοσιογραφική», αλλά να αποτελεί μια βαθιά εξερεύνηση της ανθρώπινης προσωπικότητας.

 

«Μια νουβέλα πρέπει να είναι ένα σπίτι κατάλληλο να κατοικηθεί από ελεύθερους χαρακτήρες» επέμενε η ίδια, «και η υψηλότερη τέχνη της πρόζας συνδυάζει τη φόρμα με ένα σεβασμό προς την πραγματικότητα σε όλες τις περίεργες εκδοχές της». Σύμφωνα με τον Browning, οι νουβέλες της είναι «έτσι πλαισιωμένες ώστε να εμφανίζονται και να λειτουργούν ελεύθερα οι χαρακτήρες και ενάντια στους μορφολογικούς σχεδιασμούς της δημιουργού τους».

 

Εξακολουθεί πάντως να παραμένει δύσκολο να διαχειριστεί κάποιος το ανακάτεμα πλατωνικής μεταφυσικής και ψυχολογίας «της πολυθρόνας» που μοιάζει να αποτελεί τη βάση της ερωτικής θεωρίας της. Και ακόμα πιο δύσκολο να συμβιβάσουν τη φιλοσοφία της με τη ζωή της. Ακόμα κι όσοι δεν έχουν διαβάσει ποτέ Μέρντοχ, θα έχουν κατά πάσα πιθανότητα διαβάσει ή ακούσει για την πολυερωτική, «πανσεξουαλική» αισθηματική της ζωή, τόσο πριν όσο και μετά από τον γάμο της με τον καθηγητή Αγγλικής Φιλολογίας στην Οξφόρδη, Τζον Μπέιλι – γάμος που διήρκεσε ως τον θάνατό της το 1999.

 

Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001,
Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001,

 

Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001, η οποία είχε βασιστεί σε απομνημονεύματα του Μπέιλι. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε η «εγκεκριμένη» βιογραφία της από τον Peter J. Conradi και δύο χρόνια μετά η «μη εγκεκριμένη» από τον A.N. Wilson. Αυτά τα τρία έργα μας παρέδωσαν μια πιο σύνθετη εικόνα από αυτήν που κυριαρχούσε όσο βρισκόταν εν ζωή και κατά κανόνα την παρουσίαζε ως μια αγιοποιημένη σχεδόν φιγούρα που φώτιζε όσους ήταν τριγύρω της και τους έκανε να αισθάνονται ότι κάποιος τους κοιτά πραγματικά για πρώτη φορά.

 

Για να επανέλθουμε όμως στον τίτλο αυτού του νέου βιβλίου: Μετράει ακόμα η Άιρις Μέρντοχ; Ναι, επειδή οι νουβέλες της δεν είναι μόνο πολύ ψυχαγωγικές αλλά και περί μιας ιδανικής ψυχαγωγίας. Περιέχουν αναρίθμητες χάρες και προθέσεις. Αποτελούν ένα παράθυρο σε έναν άλλον κόσμο – ένα κόσμο εκρηκτικών παθών, ευφραδούς ενδοσκόπησης και ηθικού κινδύνου.

 

H Mέρντοχ φωτογραφίζεται λίγες εβδομάδες πριν πεθάνει, το 1999. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έπασχε από Αλτσχάιμερ.
H Mέρντοχ φωτογραφίζεται λίγες εβδομάδες πριν πεθάνει, το 1999. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έπασχε από Αλτσχάιμερ.

 

Με στοιχεία από το Los Angeles Review of Books

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το σημείωμα νάτο!
Δυο λόγια για το τελευταίο βιβλίο μου, δίκην διαφήμισης (και εξήγησης)
Ντοκουμέντο: Η Μάτση Χατζηλαζάρου απαγγέλλει ένα ποίημά της
Ο Χρήστος Δανιήλ, ερευνώντας το αρχείο της ποιήτριας, βρήκε αυτή την απαγγελία της σε μια παλιά κασέτα και τη διέσωσε
50 βιβλία για το καλοκαίρι
Οι νέες εκδόσεις που θα σας κρατήσουν συντροφιά τους επόμενους μήνες
O εκρηκτικός αθηναϊκός λόγος του Κώστα Ταχτσή
Τα βαθιά ίχνη που άφησε ο συγγραφέας του «Τρίτου στεφανιού» στην queer κοινότητα και στην τέχνη.
"Η αδιαφορία", ένα διήγημα του Τριαντάφυλλου Πίττα
Από τη συλλογή διηγημάτων "Μαγεία στο Λόφο Μουσών"
Zero K: H μεγάλη επιστροφή  του Ντον Ντελίλλο
Ύστερα από σχεδόν μία δεκαετία ο Ντελίλλο επιστρέφει με το «Zero K», το καλύτερο ίσως βιβλίο του, σύμφωνα με τους κριτικούς, που αναμένεται να κυκλοφορήσει σε λίγες μέρες από τις Εκδόσεις της Εστίας σε μετάφραση Λαμπρινής Κουζέλη. Η LiFΟ παρουσιάζει αποκλειστικά αποσπάσματα και μια πρώτη επισκόπηση.
Τι οφείλει ο κινηματογράφος στην Πορτογαλίδα συγγραφέα Agustina Bessa-Luís
Η συνεργάτιδα του Manoel de Oliveira, και συνδημιουργός των ταινιών Francisca και Vale Abraão, πέθανε στο Πόρτο στις 3 Ιουνίου, σε ηλικία 96 ετών.
«Κόκκινη Μαδρίτη»: Διαβάστε το πρώτο κεφάλαιο του νέου αστυνομικού μυθιστορήματος της Κάρμεν Μόλα
Το πρώτο βιβλίο της αινιγματικής εκπροσώπου της ισπανικής crime λογοτεχνίας κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος
Η μεγάλη παρακαταθήκη του Θόδωρου Μαλικιώση, πρωτεργάτη των εκδόσεων «Θεμέλιο»
Ο εκδότης που πέθανε χθες έφερε έναν νέο αέρα στα ελληνικά γράμματα
Ποιος ήταν, τελικά, ο Φρανκενστάιν; Ξαναδιαβάζοντας το κλασικό αριστούργημα της Μέρι Σέλεϊ
Η νέα έκδοση του «Φρανκενστάιν» από τις εκδόσεις Ψυχογιός μας κάνει και πάλι να αναρωτιόμαστε ποιο ήταν στην πραγματικότητα το τέρας, ποια η σχέση του με τον δόκτορα Φρανκενστάιν και γιατί εξακολουθεί να μας στοιχειώνει ακόμα και σήμερα.
«Ναυτίλος»: Αφιέρωμα στα βιβλία για την Αθήνα με αφορμή τις δημοτικές εκλογές
Γεμάτη με βιβλία αφιερωμένα στις διάφορες ιστορικές περιόδους της πόλης είναι η βιτρίνα του γνωστού βιβλιοπωλείου
Από την κόρη του Πούτιν στην Lana Del Ray: Τα πιο σπαρταριστά αποσπάσματα από την «βίβλο ακολασίας» του Moby
Εκτός από τη Νάταλι Πόρτμαν, ένας ολόκληρος θίασος επωνύμων και μη παρελαύνει από το βιβλίο απομνημονευμάτων και ερωτικών ανδραγαθημάτων του Moby
«Αυτή είμαι· σας εύχομαι μιαν άλλη, καλύτερη»: Η Αθανασία Κουρκάκη διαβάζει Άννα Αχμάτοβα
Ένα ποίημα της μεγάλης Ρωσίδας ποιήτριας Άννας Αχμάτοβα
 Όλγα Μπακομάρου: η κορυφαία των συνεντεύξεων στην πρώτη της συνέντευξη
Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Ωσεί Παρόντες», στο οποίο ανθολογεί 26 από τις καλύτερες συνεντεύξεις της, η κορυφαία interviewer της Ελλάδας Όλγα Μπακομάρου μιλά για πρώτη φορά, στη LiFO και στον Θανάση Λάλα.
10 βιβλία του Φίλιπ Ροθ που αξίζει να διαβάσετε
Μία αναδρομή στο έργο του σπουδαίου και πολυγραφότατου Αμερικανού συγγραφέα που σαν σήμερα το 2018
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή