Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
 

Πόσο σημαντική παραμένει η Άιρις Μέρντοχ στα 100ά της γενέθλια;

Ένα νέα βιβλίο διερευνά την κληρονομιά της σπουδαίας συγγραφέως με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή της
Γι' αυτούς που τις αγάπησαν, οι νουβέλες της υπήρξαν εθιστικές, με τον ίδιο τρόπο που ήταν και είναι εθιστικά τα βιβλία της Άγκαθα Κρίστι ή του Στίβεν Κίνγκ.

Στο νέο του βιβλίο με τον διόλου υπαινικτικό τίτλο "Why Iris Murdoch Matters" (Γιατί έχει σημασία η Άιρις Μέρντοχ), ο συγγραφέας Gary Browning τονίζει εξαρχής ότι «είναι λάθος να διαχωρίζουμε τις νουβέλες της από την φιλοσοφία της».

Το βέβαιο είναι ότι έφτασε λοιπόν ξανά το πλήρωμα του χρόνου για να επανεξετάσουμε το έργο της Μέρντοχ που γεννήθηκε πριν από εκατό χρόνια. Αξίζουν να διαβαστούν (ξανά) τα βιβλία της; Είναι οι ιδέες που παρουσιάζονται σ' αυτά συμβατές με το πνεύμα της εποχής μας;

 

Γι' αυτούς που τις αγάπησαν, οι νουβέλες της υπήρξαν εθιστικές, με τον ίδιο τρόπο μάλιστα (κι ας ξενίσει αυτό κάποιους) που ήταν και είναι εθιστικά τα βιβλία της Άγκαθα Κρίστι ή του Στίβεν Κίνγκ. Περιέχουν μια χαρακτηριστική γεύση κι ένα ξεχωριστό γλωσσικό ύφος, με έντονα ιδιοσυγκρασιακούς διαλόγους και έναν κατακλυσμό επιθετικών προσδιορισμών.

 

 
Στον κήπο του σπιτιού της με τον σύζυγό της επί 42 συνεχή χρόνια, John Bayley
Στον κήπο του σπιτιού της με τον σύζυγό της επί 42 συνεχή χρόνια, John Bayley

 

«Μια νουβέλα πρέπει να είναι ένα σπίτι κατάλληλο να κατοικηθεί από ελεύθερους χαρακτήρες» επέμενε η ίδια, «και η υψηλότερη τέχνη της πρόζας συνδυάζει τη φόρμα με ένα σεβασμό προς την πραγματικότητα σε όλες τις περίεργες εκδοχές της»

 

Τι συμβαίνει στις νουβέλες της; Πολλά και περίεργα. Οι χαρακτήρες παρανοούν, αντιλαμβάνονται λάθος και παρεξηγούν αλλήλους αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό. Ερωτεύονται και ξε-ερωτεύονται, όταν δεν μιλάνε για την επιθυμία τους να ερωτευτούν, παραπλανούν, παρασύρονται, προδίδουν, γοητεύουν και γοητεύονται, συγκρούονται, τα ξαναβρίσκουν. Παίζουν ερωτικά παιχνίδια. Ανησυχούν για τον Θεό και καμιά φορά για το Ολοκαύτωμα. Συνάπτουν έντονες και βαθιές σχέσεις με πίνακες ζωγραφικής και χρησιμοποιούν λεξιλόγιο φιλοσόφων που εκπαιδεύτηκαν στην Οξφόρδη και στο Καίμπριτζ. Τα ζώα περιγράφονται με αγάπη. Πού και πού εμφανίζεται κι ένας ιπτάμενος δίσκος.

 

Όπως εξηγεί ο συγγραφέας του βιβλίου, η Μέρντοχ είχε μια πολύ συγκεκριμένη ιδέα για το πώς πρέπει να είναι μια νουβέλα. Δεν πρέπει να είναι «κρυστάλλινη», όπως οι φιλοσοφικές αλληγορίες του Σαρτρ ή απλά «δημοσιογραφική», αλλά να αποτελεί μια βαθιά εξερεύνηση της ανθρώπινης προσωπικότητας.

 

«Μια νουβέλα πρέπει να είναι ένα σπίτι κατάλληλο να κατοικηθεί από ελεύθερους χαρακτήρες» επέμενε η ίδια, «και η υψηλότερη τέχνη της πρόζας συνδυάζει τη φόρμα με ένα σεβασμό προς την πραγματικότητα σε όλες τις περίεργες εκδοχές της». Σύμφωνα με τον Browning, οι νουβέλες της είναι «έτσι πλαισιωμένες ώστε να εμφανίζονται και να λειτουργούν ελεύθερα οι χαρακτήρες και ενάντια στους μορφολογικούς σχεδιασμούς της δημιουργού τους».

 

Εξακολουθεί πάντως να παραμένει δύσκολο να διαχειριστεί κάποιος το ανακάτεμα πλατωνικής μεταφυσικής και ψυχολογίας «της πολυθρόνας» που μοιάζει να αποτελεί τη βάση της ερωτικής θεωρίας της. Και ακόμα πιο δύσκολο να συμβιβάσουν τη φιλοσοφία της με τη ζωή της. Ακόμα κι όσοι δεν έχουν διαβάσει ποτέ Μέρντοχ, θα έχουν κατά πάσα πιθανότητα διαβάσει ή ακούσει για την πολυερωτική, «πανσεξουαλική» αισθηματική της ζωή, τόσο πριν όσο και μετά από τον γάμο της με τον καθηγητή Αγγλικής Φιλολογίας στην Οξφόρδη, Τζον Μπέιλι – γάμος που διήρκεσε ως τον θάνατό της το 1999.

 

Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001,
Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001,

 

Η νεαρή Ίρις Μέρντοχ απαθανατίστηκε στην οθόνη με τη μορφή της Κέιτ Γουίνσλετ στην ταινία "Iris" του 2001, η οποία είχε βασιστεί σε απομνημονεύματα του Μπέιλι. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε η «εγκεκριμένη» βιογραφία της από τον Peter J. Conradi και δύο χρόνια μετά η «μη εγκεκριμένη» από τον A.N. Wilson. Αυτά τα τρία έργα μας παρέδωσαν μια πιο σύνθετη εικόνα από αυτήν που κυριαρχούσε όσο βρισκόταν εν ζωή και κατά κανόνα την παρουσίαζε ως μια αγιοποιημένη σχεδόν φιγούρα που φώτιζε όσους ήταν τριγύρω της και τους έκανε να αισθάνονται ότι κάποιος τους κοιτά πραγματικά για πρώτη φορά.

 

Για να επανέλθουμε όμως στον τίτλο αυτού του νέου βιβλίου: Μετράει ακόμα η Άιρις Μέρντοχ; Ναι, επειδή οι νουβέλες της δεν είναι μόνο πολύ ψυχαγωγικές αλλά και περί μιας ιδανικής ψυχαγωγίας. Περιέχουν αναρίθμητες χάρες και προθέσεις. Αποτελούν ένα παράθυρο σε έναν άλλον κόσμο – ένα κόσμο εκρηκτικών παθών, ευφραδούς ενδοσκόπησης και ηθικού κινδύνου.

 

H Mέρντοχ φωτογραφίζεται λίγες εβδομάδες πριν πεθάνει, το 1999. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έπασχε από Αλτσχάιμερ.
H Mέρντοχ φωτογραφίζεται λίγες εβδομάδες πριν πεθάνει, το 1999. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έπασχε από Αλτσχάιμερ.

 

Με στοιχεία από το Los Angeles Review of Books

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Σεξουαλική παρενόχληση

Βιβλίο Σεξουαλική παρενόχληση

Ένα λοξό σχόλιο του Έλληνα συγγραφέα Θωμά Κοροβίνη πάνω στην έκφραση της ερωτικής επιθυμίας και τα όριά της.
9 ΩΡΕΣ ΠΡΙΝ
Ποιος ήταν πραγματικά ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

Βιβλίο Ποιος ήταν πραγματικά ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

O άκρως ευαίσθητος και αντιφατικός Λεονάρντο ντα Βίντσι ήταν εφευρέτης των πιο ακραίων μηχανών και μέγας ανατόμος. Κυρίως, όμως, υπήρξε το πιο δημιουργικό μυαλό που ανέδειξαν ποτέ οι Καλές Τέχνες και οι επιστήμες, όπως αποκαλύπτει η «Βιογραφία μιας μεγαλοφυΐας» του Walter Isaacson που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
10 ΩΡΕΣ ΠΡΙΝ
O Brion Gysin υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές έκκεντρες καλλιτεχνικές μορφές του 20ου αιώνα

Βιβλίο O Brion Gysin υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές έκκεντρες καλλιτεχνικές μορφές του 20ου αιώνα

Εμψυχωτής της cut-up τεχνικής στη λογοτεχνία και την ποίηση, δημιουργός της Ονειρομηχανής, οπτικός ποιητής, διακεκριμένος ζωγράφος και άλλα πολλά, ο Brion Gysin έχει τώρα, για πρώτη φορά, ένα βιβλίο του στη γλώσσα μας
2 ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ
Έτσι θα γίνει η Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη της Αθήνας

Βιβλίο Έτσι θα γίνει η Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη της Αθήνας

Μια πολίτης ταγμένη στην ανάγνωση, μια νεαρή αρχιτεκτόνισσα και μια ιστορικός συντονίζουν εδώ και χρόνια, αθόρυβα, τις δυνάμεις τους για να φτιάξουν κάτι χρήσιμο και ωραίο
2 ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ
«Ομοφυλόφιλοι, κομμουνιστές, ναρκομανείς, άθεοι»: Οι φάκελοι του FBI για τους Αμερικανούς συγγραφείς του ’60

Βιβλίο «Ομοφυλόφιλοι, κομμουνιστές, ναρκομανείς, άθεοι»: Οι φάκελοι του FBI για τους Αμερικανούς συγγραφείς του ’60

Σε μια εντυπωσιακή έκδοση, παρουσιάζονται οι φάκελοι 16 κορυφαίων Αμερικανών συγγραφέων όπως τους είχαν στοιχειοθετήσει οι πράκτορες του Έντγκαρ Χούβερ
13.1.2019
Το γεμάτο περιπέτειες, γεμάτο γνώσεις ταξίδι του Γουίλις Μπάρνστοουν στα ελληνικά νησιά

Βιβλίο Το γεμάτο περιπέτειες, γεμάτο γνώσεις ταξίδι του Γουίλις Μπάρνστοουν στα ελληνικά νησιά

Η συναρπαστική ομιλία του 91χρονου βραβευμένου μεταφραστή της αρχαίας Λυρικής ποίησης, πριν τρεις μήνες στην Εταιρεία συγγραφέων, για τη ζωή του στην Ελλάδα και τη γνωριμία με τις κορυφαίες πνευματικές προσωπικότητές της.
12.1.2019
Αγκάθα Κρίστι: Η «μαμά» του Ηρακλή Πουαρό και της αστυνομικής λογοτεχνίας

Βιβλίο Αγκάθα Κρίστι: Η «μαμά» του Ηρακλή Πουαρό και της αστυνομικής λογοτεχνίας

Σαν σήμερα πεθαίνει η πιο γνωστή συγγραφέας μυστηρίου που βρέθηκε στο Βιβλίο Γκίνες επειδή πούλησε τα περισσότερα αντίτυπα στην ιστορία του μυθιστορήματος, κερδίζοντας πάντα τα στοιχήματα της εφηβείας μας
12.1.2019
Φάνης Κακριδής (1933 - 2019): «Μόρφωση είναι αυτό που σου μένει, όταν ξεχάσεις όσα έμαθες στο σχολείο»

Βιβλίο Φάνης Κακριδής (1933 - 2019): «Μόρφωση είναι αυτό που σου μένει, όταν ξεχάσεις όσα έμαθες στο σχολείο»

Ο ομότιμος καθηγητής κλασικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων που πέθανε χθες στα 86 του ήταν μια σπουδαία φυσιογνωμία των γραμμάτων, των ανθρωπιστικών σπουδών, της φιλολογίας και του πολιτισμού
9.1.2019
Αντώνη Μποσκοΐτη, πες μας όσα δεν έγραψες ποτέ από τις κουβέντες σου με σπουδαίες προσωπικότητες

Βιβλίο Αντώνη Μποσκοΐτη, πες μας όσα δεν έγραψες ποτέ από τις κουβέντες σου με σπουδαίες προσωπικότητες

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «18 συνεντεύξεις – σαν μονόπρακτα», ο δημοσιογράφος και σκηνοθέτης αποκαλύπτει άγνωστα περιστατικά –ευτράπελα και ενοχλητικά– συνεντεύξεων με μεγάλες προσωπικότητες
8.1.2019
Ηδονοθήρας, σεξομανής και αγρίως εκκεντρικός: Η μυστική ζωή του Βίκτωρος Ουγκό

Βιβλίο Ηδονοθήρας, σεξομανής και αγρίως εκκεντρικός: Η μυστική ζωή του Βίκτωρος Ουγκό

Εξωφρενικές πτυχές από τη ζωή του συγγραφέα των «Άθλιων» με αφορμή την πρόσφατη τηλεοπτική μεταφορά του διάσημου έργου
7.1.2019
Μικροαστοί και «νοικοκύρηδες»: Ποιοι είναι και πώς ζουν στην Ελλάδα

Βιβλίο Μικροαστοί και «νοικοκύρηδες»: Ποιοι είναι και πώς ζουν στην Ελλάδα

Η επίκουρη καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης και επιστημονική διευθύντρια του ΙΝΕΜΥ, Βάλια Αρανίτου, μελετά την εξέλιξη της Ελληνικής μεσαίας τάξης.
7.1.2019
Να πώς μοιάζει η γραφιστική στη Βόρεια Κορέα

Βιβλίο Να πώς μοιάζει η γραφιστική στη Βόρεια Κορέα

Μια σπάνια ματιά στο απολυταρχικό κράτος που είναι τόσο απομονωμένο και αναχρονιστικό, που καταντάει εξωτικό
6.1.2019
Τασία Βέρρα, η αξεπέραστη Φωνή της δημοτικής μας παράδοσης

Βιβλίο Τασία Βέρρα, η αξεπέραστη Φωνή της δημοτικής μας παράδοσης

Ένα βιβλίο για την «ιέρεια των πανηγυριών» είναι αφορμή για να αναλογιστούμε την ακάματη τραγουδίστρια με εύρος φωνής και τεχνική αρτιότητα που ελάχιστοι άλλοι έχουν.
6.1.2019
Οι «κάλπηδες» του βιβλίου είμαστε εμείς οι ίδιοι: «Ο φύλακας στη σίκαλη» στα 100α γενέθλια του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ

Βιβλίο Οι «κάλπηδες» του βιβλίου είμαστε εμείς οι ίδιοι: «Ο φύλακας στη σίκαλη» στα 100α γενέθλια του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ

Ξαναδιαβάζοντάς το ως ενήλικας, νοιώθεις τον πόνο του Χόλντεν Κόλφιλντ να περιφέρεται σαν φάντασμα ακρωτηριασμένου μέλους.
4.1.2019
Οι New York Times κατηγορούνται για υπόθαλψη ακραίας αντισημιτικής ρητορικής

Βιβλίο Οι New York Times κατηγορούνται για υπόθαλψη ακραίας αντισημιτικής ρητορικής

Σε συνέντευξή της στην εφημερίδα η γνωστή συγγραφέας του «Πορφυρού Χρώματος», Άλις Γουόκερ πλέκει το εγκώμιο του περιβόητου αντισημίτη συνωμοσιολόγου David Icke
3.1.2019