'Ηρως Κτίστης

 

Ο Μανόλης Κορρές για τον Χαράλαμπο Μπούρα

 

 

Αγαπητοί φίλοι, συνάδελφοι και μαθητές του Χαράλαμπου Μπούρα,

 

Ο Χαράλαμπος Μπούρας δεν είναι πλέον μαζί μας, το έργο του όμως είναι γύρω μας ... ακόμη και εμείς οι ίδιοι είμαστε μέρος του. Γύρω μας υπάρχουν οι γνώσεις της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής και οι ιδέες που καλλιέργησε και έθεσε στη διάθεση όλων τόσο απλόχερα και αποτελεσματικά. Όμως ενώ αυτό το πεδίον υπήρχε και πριν από τον Μπούρα χάρις στις προσπάθειες των προγενεστέρων του, η Προστασία και Συντήρηση των μνημείων είναι τομείς οι οποίοι στην χώρα μας ποτέ δεν είχαν αναπτυχθεί σε εθνική κλίμακα, επειδή οι αξιοθαύμαστοι πρωταγωνιστές του είδους, έως την εποχή του Ορλάνδου και του Τραυλού, αποτελούσαν μεμονωμένες ατομικές περιπτώσεις. Η μετεξέλιξη του πεδίου δράσης αυτών των πρωτοπόρων σε αποκρυσταλλωμένη επιστημονική – επαγγελματική ειδικότητα εντός της ελληνικής επικράτειας, με ήδη ικανοποιητική θεσμική κατοχύρωση και συλλογική καταξίωση, είναι και αυτή ένα από τα επιτεύγματα του Χαράλαμπου Μπούρα. Οι παλαιότεροι από εμάς ήδη γνωρίζουν αυτή την ιστορία. Η πρώτη αρχή της στη σκέψη του δασκάλου μας μάλλον μας διαφεύγει, όμως τον Μάρτιο 1967, μήνες μετά την ανάληψη καθηκόντων διδασκαλίας στην Αρχιτεκτονική Σχολή της Θεσσαλονίκης, ο Μπούρας είχε έτοιμες τις περίφημες «Τρεις Προτάσεις» που νεότατος ακόμη, αλλά ήδη με αναγνωρισμένο επιστημονικό κύρος, πρόλαβε να υποστηρίξει κατά τη διάρκεια του 1ου Αρχαιολογικού Συνεδρίου και ακολούθως να δημοσιεύσει στα Τεχνικά Χρονικά. Οι προτάσεις αφορούσαν στην υψηλής αξιοπιστίας τεκμηρίωση και διάγνωση της κατάστασης των μνημείων, την δημιουργία και αποτελεσματική τήρηση κατάλληλων αρχείων και τέλος τις μεταπτυχιακές σπουδές των αρχιτεκτόνων για μια υψηλού επιστημονικού και επαγγελματικού επιπέδου εξειδίκευση. Ταυτοχρόνως, επειδή το περιβάλλον του δεν ήταν ακόμη συλλογικά ώριμο, φρόντισε για την εφαρμογή της ιδέας, έστω και σε ατομικό επίπεδο. Με το ήδη μεγάλο κύρος του και μετά από πάμπολλες ώρες κι ημέρες σύνταξης κειμένων, επιστολών και υπομνημάτων, κατάφερνε επί δεκαετίες να εξασφαλίζει υποτροφίες για εξειδίκευση στο εξωτερικό των καλύτερα προετοιμασμένων, νέων αρχιτεκτόνων, που παρά την τότε τεράστια άνθιση της ανοικοδόμησης και την δεδομένη προοπτική επαγγελματικής επιτυχίας σε αυτήν, προτιμούσαν ήδη την όχι τόσο προσοδοφόρο περιπέτεια της εργασίας στα μνημεία. Χρόνο με τον χρόνο ο αριθμός μεγάλωνε και ήδη πλησίαζε την εκατοντάδα, όταν επί τέλους έγινε δυνατή η δημιουργία σχετικών προγραμμάτων και στην Ελλάδα. Κατά το ίδιο μακρό χρονικό διάστημα ο Καθηγητής ετοίμαζε το έδαφος και σε προπτυχιακό επίπεδο με κατ' επιλογήν μαθήματα εφάμιλλα με ό,τι μπορούσαν να προσφέρουν τα καλύτερα τεχνικά πανεπιστήμια της Ευρώπης. Ταυτοχρόνως ο ίδιος πρωταγωνιστούσε στα μεγαλύτερα αναστηλωτικά έργα της χώρας, (πάντοτε χωρίς χρηματική αμοιβή) και η διδασκαλία του ήταν ως εκ τούτου πραγματικά ρεαλιστική, υποστηριζόμενη από την τεράστια πρακτική και οικοδομική γνώση του, που ταυτοχρόνως συνδυαζόταν με τέλεια γνώση των νομικών και άλλων διαδικασιών.

Με όλα αυτά ο Χαράλαμπος Μπούρας είχε άμεση επίδραση σε εκατοντάδες νέους αρχιτέκτονες, οι οποίοι σύντομα διέπρεψαν σε ένα επάγγελμα, του οποίο οι ίδιοι τον αναγνωρίζουν ως κύριο παράγοντα της αυστηρής επιστημονικής και βάσει αρχών ανάπτυξής του στην Ελλάδα. Με άλλες λέξεις ο Χαράλαμπος Μπούρας υπήρξε ο Ήρως Κτίστης αυτής την δραστηριότητας που μας ενώνει και μας κάνει τόσο χρήσιμους στον κόσμο μας. Ήρως Κτίστης κατά την αρχαία σημασία του ιδρυτή μιας πόλεως ή γενικότερα ενός συλλογικού θεσμού. Σε αυτό το νέο πεδίο, που ήδη είναι πολύ παλιό και όπου οι παλαιότεροι έχουν πάρει ήδη σύνταξη, αφού όμως πρόλαβαν να μεταδώσουν πολλά στην επόμενη γενιά, ο Χ. Μπούρας μας ενέπνευσε και το ήθος: συναγωνιστές, όχι ανταγωνιστές !

Αλλά ενώ ο χρόνος συνεχώς ρέει και οι καταστάσεις μεταβάλλονται, και καθώς οι δυνάμεις μας δοκιμάζονται, και ενώ ο ίδιος έφυγε, αν και είχε ακόμη τόσο πολλά να προσφέρει και να ευχαριστηθεί, τα πάμπολλα συγγράμματά του διατηρούν στο ακέραιο την αξία τους, ενώ οι συμβουλές του, οι σκέψεις του και οι τρόποι του φαίνεται ότι έχουν ακόμη τόση δύναμη, ώστε να συνοδεύουν ευχάριστα και ευεργετικά την παραπέρα πορεία μας.

Μ. Κορρές

29/7/2016

 

Brief curriculum vitae of Charalambos Bouras


Preveza, Greece, 17 July 1933 – Athens 27 July 2016

 

• Student in the of National Technical University of Athens (1952-1957),
• Diploma Architect – Engineer of the National Technical University of Athens (1957)
(note* due to the five years duration of study in this University and to the content of its curriculum, the title "Diploma engineer" of it is being considered as equivalent to Master's degree of other Universities with shorter curriculum).
• Post master degree student and doctoral candidate in the École Pratique des Hautes Études, in Paris (1962-1964) supervised by André Grabar (1896 –1990).
• Doctor degree of 3th-cycle of the École Pratique des Hautes Études(1964),with a Thesis on"Byzantine doors" (many surviving examples in Italy).
• Doctor Engineer degree of the University of Thessaloniki (1966), with a Thesis on"Byzantine groin vaults with ribs" (published in the same year).
• Architect in the Archaeological Service in the Department for the Restorationof Ancient and Historical monuments (1960-1966)
• Head of the above Department (1965)
• during his service inthe Restoration Department he studied and supervised restoration work in the 5th Century BC Artemis' Sanctuary at Brauron, Attica, in the Odeum of Herodes Atticus in Athens (2nd Century AD), in the Monastery of HosiosLoukas and other monuments.
• Professor of History of Architecture in the Polytechnic School of the University of Thessaloniki (1966 - 1974)
• Professor of History of Architecture in the National Technical University of Athens (1974 - 2000)
• Professor in the National Technical University'sInterdisciplinary Program of Postgraduate Studies in the specialty of the Protection of Monuments (1999-2013).
• Member of the Central Archeological Council of Greece (1974 - 2005),
• Member (a founding Member) of the Committee for theConservation of the Acropolis' Monuments-(1975 onwards), and
• Chairman of the above Committee, (1988 to 1998, 2000 until today)
• Member (a founding Member) of the Committee for the Conservation of the Epidauros' monuments (1978 onwards)
• Member (a founding Member) of the Committee for the Conservation of the Apollo Epicurios Temple(1978-1990)
• Member of the Committee for the Conservation the Acropolis of Lindos (Rhodes) and
• Member of the Committee for theArchaeological works at Marathon (2002 - 2005).
• Member of the Administrative Committee of the Benaki Museum (1991 onwards).
• Member of the archaeological Society at Athens
• Member of theChristian Archaeological Society.
• Correspondent Member of the Academy of Sciences of Serbia
• Correspondent Member of the German Archaeological Institute (1974 onwards)

Prof. Ch. Bouras has been honored with:
• the bronze medal of the Académie d' Architecture, Paris (1995)
• The Medal of the Taxiarches of Phoenix of the Greek State,
• anAcademy of Athens prize for his book The Monastery of the NeaMone of Chios
• anAcademy of Athens prize for his book The Byzantine Athens
• Medal Apostle Paul of the Church of Greece

Prof. Ch. Bourasis the author of 15 books and 150 articles (in scholarly periodicals or volumes of proceedings etc) for ancient and medieval monuments of Greece and for issues of the restoration of architectural monuments. He was also the founder, director, editor and supervisor of the seven (till now) volumes (the last with S. Mamaloukos) of the series Post-Byzantine Architecture in Greece and of many other volumes of archaeological content.