Τέχνες & Πολιτισμός

ΕΚΘΕΣΗ

Μια έκθεση ενός εκ των σημαντικότερων Αμερικανών φωτογράφων του 20ού αιώνα, του Ansel Adams, εγκαινιάζεται αυτή την εβδομάδα στο Μουσείο Μπενάκη. Ο Αdams είναι διάσημος για τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες τοπίων και εθνικών πάρκων των ΗΠΑ, στις οποίες αποτυπώνει με μεγαλοπρέπεια την ομορφιά της αμερικανικής φύσης. Η έκθεση αποτελείται από 72 πρωτότυπες εκτυπώσεις που επέλεξε ο ίδιος ο καλλιτέχνης κατά τα τελευταία πέντε χρόνια της ζωής του ως αντιπροσωπευτικά δείγματα της καλλιτεχνικής του δημιουργίας, και τα οποία παρέδωσε, λίγο πριν από τον θάνατό του, στη φροντίδα της κόρης του Anne Adams-Helms.

Μια έκθεση έργων του Γερμανού Φλόριαν Μέρκελ θα δούμε στην γκαλερί Thanassis Frissiras. Στη ζωγραφική του βλέπουμε την ιδιόμορφη σύζευξη μιας έντονα εικονικής ζωγραφικής που αντλεί την έμπνευσή της από τις πολύχρωμες ζωγραφιές παιδιών και τα εκφραστικά μέσα της post pop, ενώ επιστρατεύει και ψήγματα του εννοιολογικού περιεχομένου και των αρχών του κοινωνικού ρεαλισμού.

Από την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009 η Janet Kapuya εκθέτει τους πίνακές της στον χώρο του Le Café de l'Art. Η γνωστή τραγουδίστρια, που έχει ερμηνεύσει με επιτυχία διαφορετικά είδη μουσικής από όλο τον κόσμο, εκφράζει τις ευαισθησίες της και μέσα από τη ζωγραφική. Την ημέρα των εγκαινίων η τραγουδίστρια  θα ερμηνεύσει τραγούδια λάτιν κι ελληνικά με τη συνοδεία του κιθαρίστα Michaelangelo Τουμανίδη.

Μια έκθεση εναρμονισμένη πλήρως με το πνεύμα της εβδομάδας ξεκινά στην γκαλερί M-Art. Δεκατέσσερις καλλιτέχνες εκθέτουν τα έργα τους στo θέμα «Love Me», ακολουθώντας διαφορετική προσέγγιση ο καθένας. Από την παραδοσιακή γιαπωνέζικη προσέγγιση του 8^ου αιώνα Kusudama, του προάγγελου του Origami (Mari Aoyama), μέχρι την προσμονή της σύγχρονης τέχνης. Συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Όλγα Αλεξοπούλου, ο Σάκης Στριτσίδης, η Ευγενία Μανωλιουδάκη και η Ευγενία Κάρλου.

Τα έργα του Matt Jordan που ζει και εργάζεται στο Λονδίνο παρουσιάζονται στην Ελλάδα για πρωτη φορά στο dassera art space. Χρησιμοποιώντας καθαρά χρώματα και έντονη γραφή, o Matt Jordan παρουσιάζει κρίσιμα κοινωνικά θέματα με ανάλαφρο βρετανικό χιούμορ. Τα υλικά που χρησιμοποιεί συχνά έρχονται σε αντίθεση με τα έντονα χρώματα και τα μοντέρνα σχέδια του ποπ στυλ του: φωτεινές παιχνιδιάρικες εικόνες τοποθετούνται πάνω σε ανακυκλωμένα ή περισυλλεγμένα υλικά, κάνοντας το καινούργιο να συνυπάρχει με το παλιό.

«Νο man's land» ονομάζεται η νέα έκθεση της Κρις Ρομπόρα που ξεκινά στις 2 Μαρτίου στην γκαλερί Καπλανών. Όπως σημειώνει ο ιστορικός τέχνης Μάνος Δούκας: «Η Κρις συμβουλεύεται τις ιστορικές καταβολές αυτής της προβληματικής, στους Βορειοευρωπαίους Ρομαντικούς (...) Μορφή και τοπίο δεν περιγράφονται, αλλά δηλώνονται υπαινικτικά. Χαμήλωμα ανεπαίσθητων οριζόντων, ποικίλες οπτικές γωνίες, σκιαγραφήματα, στάση, μα κυρίως βάδισμα».

H πρώτη ατομική έκθεση της Ιρανής φωτογράφου Shirana Shahbazi στην Ελλάδα ξεκινά στην γκαλερί Breeder. Εμπνευσμένη από τους μεγάλους ζωγράφους του 13^ου και του 18^ου αιώνα, η καλλιτέχνις σκηνοθετεί και συνθέτει νεκρές φύσεις, τις οποίες φωτογραφίζει. Μοτίβα όπως κρανία, κοχύλια, πεταλούδες και φρούτα απεικονίζονται συχνά στη δουλειά της. Η Shirana Shahbazi αποξενώνει τα στοιχεία αυτά από το συνηθισμένο τους πλαίσιο και τους επιτρέπει να έρθουν στο προσκήνιο και να αναδείξουν τη δύναμή τους ως εικόνες.

Μια πρωτότυπη ομαδική έκθεση παρουσιάζεται στην γκαλερί AMP. Η έκθεση «supernature» είναι βασισμένη σε μια συμβολική ανταλλαγή του χώρου της γκαλερί και του ιστορικού γυμναστηρίου body building Μπουρνάζου στην Κυψέλη. Σ' αυτή την παρουσίαση διερευνάται η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την ανάγκη για σωματική μετάπλαση. Τα έργα έχουν προηγουμένως μεταφερθεί στον χώρο του γυμναστηρίου, όπου και βιντεοσκοπήθηκαν κατά τη διάρκεια της προπόνησης των αθλητών. Τα video συνυπάρχουν με το σύνολο των υπόλοιπων έργων. Η συνύπαρξη αυτή δημιουργεί ένα «alter ego» της έκθεσης μέσα στην έκθεση, και προκαλεί τον συσχετισμό του χώρου της γκαλερί με το είδωλό του, τον χώρο δηλαδή της άσκησης.

Πέντε σημαντικοί καλλιτέχνες απο τη νέα εικαστική σκηνή της Κωνσταντινούπολης συμμετέχουν στην έκθεση «Από την Πόλη έρχονται» (πρόκειται για μαλλον παιχνιδιάρα μετάφραση του τίτλου «From Istanbul they come») στην Αίθουσα Τεχνης Καππάτος. Μεταξύ τους ο διεθνώς αναγνωρισμένος Haluk Akakce, έργα του οποίου είδαμε στην ατομική του έκθεση στην γκαλερί Bernier Eliades το 2007, αλλά και στον «Ύμνο στη σκιά» στο Μουσείο Μπενάκη πέρσι. Μεγάλη έκπληξη μας προξένησε η συμμετοχή του Hussein Chalayan, διάσημου Τουρκοκύπριου σχεδιαστή μόδας, που θεωρείται ένα από τα λαμπρότερα ταλέντα της βρετανικής σκηνής της μόδας της δεκαετίας του '90. Τα έργα του επικεντρώνουν στον συνδυασμό της τέχνης με τη μόδα: εξάλλου, ο Chalayan συχνά μετατρέπει τα ρούχα σε έργα τέχνης και αντίστοιχα τα εικαστικά του έργα σε μελέτες πάνω στο ρούχο.

Μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στο σημαντικό Έλληνα καλλιτέχνη, Γιάννη Τσαρούχη, η οποία πραγματοποιείται με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό ετών από τη γέννηση του. Πρόκειται για την πρώτη αναδρομική έκθεση έργων του Γιάννη Τσαρούχη στην Αθήνα, η οποία έχει στόχο να παρουσιάσει αντιπροσωπευτικά έργα από όλες τις περιόδους δημιουργίας του καλλιτέχνη. 

Η έκθεση πλαισιώνεται από παράλληλες εκδηλώσεις (οπτικοακουστικό υλικό, ομιλίες, εκπαιδευτικές δραστηριότητες, κ.ά.), προσφέροντας στο Ελληνικό κοινό μια σπάνια ευκαιρία να έρθει σε επαφή με μοναδικά έργα ζωγραφικής και σκηνογραφίας. Δεδομένου ότι η έκθεση φιλοδοξεί να δώσει μια συνολική εικόνα του έργου του καλλιτέχνη, στο εκθεσιακό υλικό περιλαμβάνεται ένας μεγάλος αριθμός ζωγραφικών έργων και σκηνογραφικών μακετών, που ανήκουν σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Με τη δουλειά του αυτή Γιώργος Γεωργακόπουλος περνάει από τη μοντέρνα διαθλαστική του ζωγραφική σε λάδια και λαδοπαστέλ, σε ρεαλιστικά έργα με μολύβι, πάντα δεμένα με την θάλασσα και το Ελληνικό στοιχείο. Ο ζωγράφος μεταχειρίζεται το μολύβι με τέτοια λεπτότητα που η απόδοση των θεμάτων δημιουργεί μία ψευδαίσθηση άλλου υλικού. Δίνει θαυμάσια προοπτική στα επίπεδα και με τόση ακρίβεια που προσεγγίζει την οπτική αλήθεια των τοπίων.
Η ευαισθησία αυτή στο μολύβι και η τέλεια απόδοση των διάφορων τόνων του ασπρόμαυρου και του παιχνιδίσματος της ύπαρξης του φωτός με την σκιά, προσδίδουν την αίσθηση χρωμάτων ακόμη και σε αυτά του τα έργα.

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} span.smaller {mso-style-name:smaller;} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 90.0pt 72.0pt 90.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} --> Μη χάσετε την αναδρομική έκθεση «40 χρόνια γλυπτική» του Γιώργου Λάμπρου στο αίθριο του κτιρίου της οδού Πειραιώς

Η πρώτη ατομική έκθεση της εικαστικού Εβίτας Κανέλλου-Δουφεξή με τίτλο «... στιγμές στο πλήθος... στιγμές προσωπικές...» παρουσιάζεται στην γκαλερί Kourd στις 11 Μαρτίου. Όπως σημειώνει ο εικαστικός Μανώλης Πεταλάς: «Η δουλειά της Εβίτας Κανέλλου θέλγει και επιβάλλεται δίκαια για την καθαρότητά της, την αμεσότητα και τη σοφή απλότητα που τη χαρακτηρίζουν». Να σημειώσουμε πως τη βραδιά των εγκαινίων η μεσόφωνος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής κ. Ελένη Δάβου θα ερμηνεύσει τραγούδια εμπνευσμένα από την πρόσφατη δουλειά της εικαστικού.

Ένα αφιέρωμα στα έργα του Εδουάρδου Σακαγιάν παρουσιάζει το Μουσείο Φρυσίρα. Εκατόν πενήντα με διακόσια έργα του πολύ γνωστού καλλιτέχνη εκτίθενται στους τέσσερις ορόφους του Μουσείου Φρυσίρα, που έχει, ως γνωστόν, παράδοση στη ζωγραφική. Τα έργα του καλλιτέχνη πλαισιώνονται από έργα των: Peter Blake, Leonardo Cremonini, Jean Rustin, Χρόνη Μπότσογλου, Διαμαντή Διαμαντόπουλου, Vladimir Velickovic, Pat Andrea, Τάσου Μαντζαβίνου, Πάνου Φειδάκη, Θανάση Μακρή, Άννας Μαρίας Τσακάλη, Χρίστου Μαρκίδη, Bernardi Roig, DADO, Suzan Hay & Γιώργη Λάππα.

Με τον Έρωτα, φτερωτό θεό, γλυκύ, πικρό, λυσιμελή (που σού λύνει τα μέλη), (αντ-)αγωνιστή, αθλητή, δαμαστή, ημερήσιο και νυχτερινό, και με δεκάδες άλλες ιδιότητες και επίθετα, ασχολείται η ανθρωπότητα από την αυγή του πολιτισμού της έως σήμερα, αδυνατώντας να τον δαμάσει αλλά και να προχωρήσει δίχως αυτόν.

Αυτός ο θεός πρωταγωνιστεί στην έκθεση με τίτλο Έρως: από τη Θεογονία του Ησιόδου στην ύστερη Αρχαιότητα, που θα παρουσιαστεί στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 10 Δεκεμβρίου 2009 έως τις 5 Απριλίου 2010, την επιμέλεια της οποίας έχει ο διευθυντής του Μουσείου Καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, σε συνεργασία με τον επιμελητή του Μουσείου Γιώργο Τασούλα.

Μια πρωτότυπη έκθεση με θέμα το σχολικό βιβλίο διοργανώνει το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης με τη συνεργασία της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας στο Μέγαρο Εϋνάρδου. Η έκθεση εστιάζει στη συμβολή περίπου 25 γνωστών καλλιτεχνών και λογοτεχνών στη δημιουργία σχολικών βιβλίων από το 1860 έως το 1960. Υπάρχουν τα πιο γνωστά, όπως τα Ψηλά Βουνά (Ζ. Παπαντωνίου), το Αλφαβητάρι με τον  Ήλιο (Κ. Μαλέας) και τα Παιδάκια του Γιάννη Κεφαλληνού, αλλά και βιβλία που έγραψαν γνωστοί λογοτέχνες (από τον Γεώργιο Δροσίνη ως τον Στρατή Μυριβήλη) και εικονογράφησαν καλλιτέχνες όπως οι Ι. Πλατύς, Γ. Στέρης, Π. Βυζάντιος, Λ. Μοντεσάντου και Σπ. Βασιλείου. Αποκαλυπτική είναι, εξάλλου, η προβολή έργων από δημιουργούς των οποίων η ενασχόληση με το σχολικό βιβλίο είναι πολύ λιγότερο γνωστή, όπως ο Φώτης Κόντογλου και ο Φωκίων Δημητριάδης ή η Ελένη Ουράνη (Άλκης Θρύλος) και η Μυρτιώτισσα. Τα εκθέματα έχουν συγκεντρωθεί από 20 περίπου φορείς και συλλέκτες από όλη την Ελλάδα.

Κτίρια και αρχιτεκτονικά project που έχουν κερδίσει στα Αμερικάνικα Βραβεία Αρχιτεκτονικής του 2009 θα δούμε στο Contemporary Art Space στο Γουδή. Από ουρανοξύστες μέχρι κτίρια γραφείων, από εκκλησίες μέχρι πανεπιστήμια, η έκθεση παρουσιάζει κάποιες από τις καλύτερες αρχιτεκτονικές δημιουργίες Αμερικανών αρχιτεκτόνων που βραβεύτηκαν στον διαγωνισμό του 2009. Όχι ότι τα έργα περιορίζονται στο αμερικάνικο έδαφος - στην έκθεση μπορεί κανείς να δει από ενα σπίτι στον Καναδά μέχρι τα σχέδια μιας ολοκαίνουργιας πόλης στην Κίνα.

Η δεύτερη φάση της έκθεσης «O Μirό της Μαγιόρκα» παρουσιάζεται στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών.  Οι φωτογραφίες του Catalá-Roca, ενός από τους σημαντικότερους Ισπανούς φωτογράφους της μεταπολεμικής περιόδου, παρουσιάζουν τον Μiro στο στούντιό του και διαδέχονται αυτές του Jean-Marie del Moral, οι οποίες εκτέθηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης της έκθεσης.

Μη χάσετε την έκθεση «Πρόσωπα του μοντερνισμού: Η ζωγραφική στη Βουλγαρία, την Ελλάδα και τη Ρουμανία. 1910-1940» στο Ίδρυμα Θεοχαράκη από τις 12 Μαρτίου.

Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια ζω μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου και, χωρίς να θέλω να γίνω κοινότοπος, πρέπει να σας πω ότι αυτό που με ελκύει στη χώρα σας είναι ο καιρός, το φως και η αίσθηση της ελευθερίας που σου δημιουργεί ένας λαός που δεν πιστεύει στους τύπους και τις νόρμες, κάτι που το διαπιστώνω κάθε φορά που επισκέπτομαι το Λονδίνο και νιώθω περιορισμένος.

Είναι αλήθεια πως η ροή του βίου είναι πάντα απροσδόκητη. Σπούδασα ζωγραφική, γλυπτική και φιλοσοφία. Ναι, είναι αλήθεια πως είχα καθηγήτρια την Iris Murdoch και συμμερίζομαι το πάθος σας για εκείνη, υπήρξε πολύ σημαντικός άνθρωπος. Ωστόσο, για πολλά χρόνια ασχολήθηκα με την αρχιτεκτονική και την οργάνωση του χώρου, κάτι που σίγουρα επηρρεάζει τον τρόπο που σχεδιάζω το ανθρώπινο πρόσωπο.

Με συναρπάζει η μελέτη του προσώπου και το πώς αναγνωρίζουμε σ' αυτό την ταυτότητα, τόσο όπως την εννοεί ο φορέας της όσο και όπως την εισπράττουμε εμείς. Αντιλαμβάνομαι πως οι μασκοφόροι του Nexus I έγιναν αντιληπτοί ως ένα πολιτικό statement και η δημιουργία πορτρέτων από τα κομμάτια των προσώπων των πέντε υπερρεαλιστών (Τζακομέτι, Κρεβέλ, Μπουνιουέλ, Μπρετόν, Ουνιέ) μπορεί πάλι να αποκτήσει πολιτική απόχρωση, όμως τα ζητήματα ταυτότητας τα προσεγγίζω περισσότερο «ψυχαναλυτικά» ως αφετηρία και πηγή κάθε ευτυχίας ή ατομικής τραγωδίας.

Ο καθένας από εμάς αποτελείται από θραύσματα των άλλων, τα οποία, μάλιστα, με το πέρασμα του χρόνου δεν μένουν στατικά, μεταβάλλονται, δημιουργώντας νέα πορτρέτα, νέες εκδοχές του «εγώ», κι ενώ τα συστατικά στοιχεία της ταυτότητάς μας δεν διαφοροποιούνται στο ελάχιστο, καμία νέα εκδοχή της εικόνας αυτής δεν μοιάζει με την προηγούμενη.

Ναι, παρακολουθώ με ενδιαφέρον όλη αυτήν τη συζήτηση που γίνεται για τα ζητήματα ταυτότητας στην ελληνική κοινωνία με αφορμή την επικαιρότητα και δεν συμφωνώ με την άποψή σας ότι ένας Βρετανός, πολίτης μιας αποικιοκρατικής μητρόπολης, δεν έρχεται αντιμέτωπος με τέτοια ζητήματα. Σε πολιτικό επίπεδο ίσως όχι με τον ίδιο τρόπο που το βιώνετε εσείς σήμερα για πολλοστή φορά στην ιστορία σας, αλλά σε προσωπικό. Αν ίσχυε η άποψή σας, τότε η ψυχανάλυση δεν θα είχε γεννηθεί στη Δύση.

Βρίσκω εξαιρετικά εύστοχη και ενδιαφέρουσα την παρατήρηση ότι τα πορτρέτα του Nexus I, των κουκουλοφόρων, είναι λιγότερο μυστηριώδη από αυτά του Nexus II. Όλα αυτά βέβαια συνιστούν εκ των υστέρων ερμηνείες και εκλογικεύσεις, έχουν όμως κι αυτές την αξία τους. Όχι, δεν σκοπεύω να συνεχίσω με τα σχέδια πορτρέτων. Θέλω να επιστρέψω στη γλυπτική, στα χρώματα και στα πινέλα, στη ζωγραφική, σ' αυτά που σπούδασα δηλαδή. Ναι, τη γνωρίζω την άποψη που θέλει τους ζωγράφους να δείχνουν την επάρκειά τους στο σχέδιο, αλλά δεν ξέρω αν τη συμμερίζομαι. Είναι οι ταυτότητες που με ενδιαφέρουν, όχι οι ταμπέλες.

Η έκθεση του Τίμοθυ Σάρσον Nexus ΙΙ παρουσιάζεται μέχρι τις 24 Μαρτίου 2010. Την έκθεση συνοδεύει κατάλογος με κείμενο του συγγραφέα Ηλία Μαγκλίνη.

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει την αναδρομική έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου. Η έκθεση αποτελεί τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα αναδρομική του καλλιτέχνη και παρουσιάζει περισσότερα από 170 έργα, ζωγραφική, σχέδια, γλυπτική, κατασκευές, χαρακτικά, ψηφιακές εικόνες, εικονογραφήσεις, που εκτείνονται χρονικά από τη δεκαετία του '50 μέχρι και σήμερα και συγκεντρώνονται για πρώτη φορά από ένα μεγάλο αριθμό μουσείων, ιδρυμάτων, πινακοθηκών και ιδιωτών συλλεκτών.