Τέχνες & Πολιτισμός :: Eπιλογές

Από την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2009 η Janet Kapuya εκθέτει τους πίνακές της στον χώρο του Le Café de l'Art. Η γνωστή τραγουδίστρια, που έχει ερμηνεύσει με επιτυχία διαφορετικά είδη μουσικής από όλο τον κόσμο, εκφράζει τις ευαισθησίες της και μέσα από τη ζωγραφική. Την ημέρα των εγκαινίων η τραγουδίστρια  θα ερμηνεύσει τραγούδια λάτιν κι ελληνικά με τη συνοδεία του κιθαρίστα Michaelangelo Τουμανίδη.

Με τον Έρωτα, φτερωτό θεό, γλυκύ, πικρό, λυσιμελή (που σού λύνει τα μέλη), (αντ-)αγωνιστή, αθλητή, δαμαστή, ημερήσιο και νυχτερινό, και με δεκάδες άλλες ιδιότητες και επίθετα, ασχολείται η ανθρωπότητα από την αυγή του πολιτισμού της έως σήμερα, αδυνατώντας να τον δαμάσει αλλά και να προχωρήσει δίχως αυτόν.

Αυτός ο θεός πρωταγωνιστεί στην έκθεση με τίτλο Έρως: από τη Θεογονία του Ησιόδου στην ύστερη Αρχαιότητα, που θα παρουσιαστεί στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 10 Δεκεμβρίου 2009 έως τις 5 Απριλίου 2010, την επιμέλεια της οποίας έχει ο διευθυντής του Μουσείου Καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, σε συνεργασία με τον επιμελητή του Μουσείου Γιώργο Τασούλα.

Η δεύτερη φάση της έκθεσης «O Μirό της Μαγιόρκα» παρουσιάζεται στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών.  Οι φωτογραφίες του Catalá-Roca, ενός από τους σημαντικότερους Ισπανούς φωτογράφους της μεταπολεμικής περιόδου, παρουσιάζουν τον Μiro στο στούντιό του και διαδέχονται αυτές του Jean-Marie del Moral, οι οποίες εκτέθηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης της έκθεσης.

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει την αναδρομική έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου. Η έκθεση αποτελεί τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα αναδρομική του καλλιτέχνη και παρουσιάζει περισσότερα από 170 έργα, ζωγραφική, σχέδια, γλυπτική, κατασκευές, χαρακτικά, ψηφιακές εικόνες, εικονογραφήσεις, που εκτείνονται χρονικά από τη δεκαετία του '50 μέχρι και σήμερα και συγκεντρώνονται για πρώτη φορά από ένα μεγάλο αριθμό μουσείων, ιδρυμάτων, πινακοθηκών και ιδιωτών συλλεκτών.

Μια πρωτότυπη ομαδική έκθεση παρουσιάζεται στην γκαλερί AMP. Η έκθεση «supernature» είναι βασισμένη σε μια συμβολική ανταλλαγή του χώρου της γκαλερί και του ιστορικού γυμναστηρίου body building Μπουρνάζου στην Κυψέλη. Σ' αυτή την παρουσίαση διερευνάται η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την ανάγκη για σωματική μετάπλαση. Τα έργα έχουν προηγουμένως μεταφερθεί στον χώρο του γυμναστηρίου, όπου και βιντεοσκοπήθηκαν κατά τη διάρκεια της προπόνησης των αθλητών. Τα video συνυπάρχουν με το σύνολο των υπόλοιπων έργων. Η συνύπαρξη αυτή δημιουργεί ένα «alter ego» της έκθεσης μέσα στην έκθεση, και προκαλεί τον συσχετισμό του χώρου της γκαλερί με το είδωλό του, τον χώρο δηλαδή της άσκησης.

Μια έκθεση εναρμονισμένη πλήρως με το πνεύμα της εβδομάδας ξεκινά στην γκαλερί M-Art. Δεκατέσσερις καλλιτέχνες εκθέτουν τα έργα τους στo θέμα «Love Me», ακολουθώντας διαφορετική προσέγγιση ο καθένας. Από την παραδοσιακή γιαπωνέζικη προσέγγιση του 8^ου αιώνα Kusudama, του προάγγελου του Origami (Mari Aoyama), μέχρι την προσμονή της σύγχρονης τέχνης. Συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Όλγα Αλεξοπούλου, ο Σάκης Στριτσίδης, η Ευγενία Μανωλιουδάκη και η Ευγενία Κάρλου.

Πέντε σημαντικοί καλλιτέχνες απο τη νέα εικαστική σκηνή της Κωνσταντινούπολης συμμετέχουν στην έκθεση «Από την Πόλη έρχονται» (πρόκειται για μαλλον παιχνιδιάρα μετάφραση του τίτλου «From Istanbul they come») στην Αίθουσα Τεχνης Καππάτος. Μεταξύ τους ο διεθνώς αναγνωρισμένος Haluk Akakce, έργα του οποίου είδαμε στην ατομική του έκθεση στην γκαλερί Bernier Eliades το 2007, αλλά και στον «Ύμνο στη σκιά» στο Μουσείο Μπενάκη πέρσι. Μεγάλη έκπληξη μας προξένησε η συμμετοχή του Hussein Chalayan, διάσημου Τουρκοκύπριου σχεδιαστή μόδας, που θεωρείται ένα από τα λαμπρότερα ταλέντα της βρετανικής σκηνής της μόδας της δεκαετίας του '90. Τα έργα του επικεντρώνουν στον συνδυασμό της τέχνης με τη μόδα: εξάλλου, ο Chalayan συχνά μετατρέπει τα ρούχα σε έργα τέχνης και αντίστοιχα τα εικαστικά του έργα σε μελέτες πάνω στο ρούχο.

Ένα αφιέρωμα στα έργα του Εδουάρδου Σακαγιάν παρουσιάζει το Μουσείο Φρυσίρα. Εκατόν πενήντα με διακόσια έργα του πολύ γνωστού καλλιτέχνη εκτίθενται στους τέσσερις ορόφους του Μουσείου Φρυσίρα, που έχει, ως γνωστόν, παράδοση στη ζωγραφική. Τα έργα του καλλιτέχνη πλαισιώνονται από έργα των: Peter Blake, Leonardo Cremonini, Jean Rustin, Χρόνη Μπότσογλου, Διαμαντή Διαμαντόπουλου, Vladimir Velickovic, Pat Andrea, Τάσου Μαντζαβίνου, Πάνου Φειδάκη, Θανάση Μακρή, Άννας Μαρίας Τσακάλη, Χρίστου Μαρκίδη, Bernardi Roig, DADO, Suzan Hay & Γιώργη Λάππα.

«Νο man's land» ονομάζεται η νέα έκθεση της Κρις Ρομπόρα που ξεκινά στις 2 Μαρτίου στην γκαλερί Καπλανών. Όπως σημειώνει ο ιστορικός τέχνης Μάνος Δούκας: «Η Κρις συμβουλεύεται τις ιστορικές καταβολές αυτής της προβληματικής, στους Βορειοευρωπαίους Ρομαντικούς (...) Μορφή και τοπίο δεν περιγράφονται, αλλά δηλώνονται υπαινικτικά. Χαμήλωμα ανεπαίσθητων οριζόντων, ποικίλες οπτικές γωνίες, σκιαγραφήματα, στάση, μα κυρίως βάδισμα».

Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια ζω μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου και, χωρίς να θέλω να γίνω κοινότοπος, πρέπει να σας πω ότι αυτό που με ελκύει στη χώρα σας είναι ο καιρός, το φως και η αίσθηση της ελευθερίας που σου δημιουργεί ένας λαός που δεν πιστεύει στους τύπους και τις νόρμες, κάτι που το διαπιστώνω κάθε φορά που επισκέπτομαι το Λονδίνο και νιώθω περιορισμένος.

Είναι αλήθεια πως η ροή του βίου είναι πάντα απροσδόκητη. Σπούδασα ζωγραφική, γλυπτική και φιλοσοφία. Ναι, είναι αλήθεια πως είχα καθηγήτρια την Iris Murdoch και συμμερίζομαι το πάθος σας για εκείνη, υπήρξε πολύ σημαντικός άνθρωπος. Ωστόσο, για πολλά χρόνια ασχολήθηκα με την αρχιτεκτονική και την οργάνωση του χώρου, κάτι που σίγουρα επηρρεάζει τον τρόπο που σχεδιάζω το ανθρώπινο πρόσωπο.

Με συναρπάζει η μελέτη του προσώπου και το πώς αναγνωρίζουμε σ' αυτό την ταυτότητα, τόσο όπως την εννοεί ο φορέας της όσο και όπως την εισπράττουμε εμείς. Αντιλαμβάνομαι πως οι μασκοφόροι του Nexus I έγιναν αντιληπτοί ως ένα πολιτικό statement και η δημιουργία πορτρέτων από τα κομμάτια των προσώπων των πέντε υπερρεαλιστών (Τζακομέτι, Κρεβέλ, Μπουνιουέλ, Μπρετόν, Ουνιέ) μπορεί πάλι να αποκτήσει πολιτική απόχρωση, όμως τα ζητήματα ταυτότητας τα προσεγγίζω περισσότερο «ψυχαναλυτικά» ως αφετηρία και πηγή κάθε ευτυχίας ή ατομικής τραγωδίας.

Ο καθένας από εμάς αποτελείται από θραύσματα των άλλων, τα οποία, μάλιστα, με το πέρασμα του χρόνου δεν μένουν στατικά, μεταβάλλονται, δημιουργώντας νέα πορτρέτα, νέες εκδοχές του «εγώ», κι ενώ τα συστατικά στοιχεία της ταυτότητάς μας δεν διαφοροποιούνται στο ελάχιστο, καμία νέα εκδοχή της εικόνας αυτής δεν μοιάζει με την προηγούμενη.

Ναι, παρακολουθώ με ενδιαφέρον όλη αυτήν τη συζήτηση που γίνεται για τα ζητήματα ταυτότητας στην ελληνική κοινωνία με αφορμή την επικαιρότητα και δεν συμφωνώ με την άποψή σας ότι ένας Βρετανός, πολίτης μιας αποικιοκρατικής μητρόπολης, δεν έρχεται αντιμέτωπος με τέτοια ζητήματα. Σε πολιτικό επίπεδο ίσως όχι με τον ίδιο τρόπο που το βιώνετε εσείς σήμερα για πολλοστή φορά στην ιστορία σας, αλλά σε προσωπικό. Αν ίσχυε η άποψή σας, τότε η ψυχανάλυση δεν θα είχε γεννηθεί στη Δύση.

Βρίσκω εξαιρετικά εύστοχη και ενδιαφέρουσα την παρατήρηση ότι τα πορτρέτα του Nexus I, των κουκουλοφόρων, είναι λιγότερο μυστηριώδη από αυτά του Nexus II. Όλα αυτά βέβαια συνιστούν εκ των υστέρων ερμηνείες και εκλογικεύσεις, έχουν όμως κι αυτές την αξία τους. Όχι, δεν σκοπεύω να συνεχίσω με τα σχέδια πορτρέτων. Θέλω να επιστρέψω στη γλυπτική, στα χρώματα και στα πινέλα, στη ζωγραφική, σ' αυτά που σπούδασα δηλαδή. Ναι, τη γνωρίζω την άποψη που θέλει τους ζωγράφους να δείχνουν την επάρκειά τους στο σχέδιο, αλλά δεν ξέρω αν τη συμμερίζομαι. Είναι οι ταυτότητες που με ενδιαφέρουν, όχι οι ταμπέλες.

Η έκθεση του Τίμοθυ Σάρσον Nexus ΙΙ παρουσιάζεται μέχρι τις 24 Μαρτίου 2010. Την έκθεση συνοδεύει κατάλογος με κείμενο του συγγραφέα Ηλία Μαγκλίνη.

Μια ηχητική εγκατάσταση του γνωστού καλλιτέχνη Coti (τον ξέρουμε και από τις συνεργασίες του με τον Νίκο Βελιώτη και τον Γιάννη Αγγελάκα) παρουσιάζεται στην γκαλερί Cheapart. Το «Suono» είναι μια ηχητική εγκατάσταση που εξερευνά την ηχητική κυκλικότητα, δηλαδή το φαινόμενο της ανάδρασης (feedback) που δημιουργείται όταν η έξοδος ενός ηχητικού συστήματος επανατροφοδοτείται στην είσοδό του (π.χ. ένα μικρόφωνο μπροστά σε ένα ηχείο). Το έργο σχετίζεται νοηματικά με τον ουροβόρο όφι, ο οποίος στην αρχαιότητα συμβόλιζε την ανανέωση, την ολότητα και την κυκλικότητα του χρόνου αλλά και της ύλης.

Μια έκθεση ενός εκ των σημαντικότερων Αμερικανών φωτογράφων του 20ού αιώνα, του Ansel Adams, εγκαινιάζεται αυτή την εβδομάδα στο Μουσείο Μπενάκη. Ο Αdams είναι διάσημος για τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες τοπίων και εθνικών πάρκων των ΗΠΑ, στις οποίες αποτυπώνει με μεγαλοπρέπεια την ομορφιά της αμερικανικής φύσης. Η έκθεση αποτελείται από 72 πρωτότυπες εκτυπώσεις που επέλεξε ο ίδιος ο καλλιτέχνης κατά τα τελευταία πέντε χρόνια της ζωής του ως αντιπροσωπευτικά δείγματα της καλλιτεχνικής του δημιουργίας, και τα οποία παρέδωσε, λίγο πριν από τον θάνατό του, στη φροντίδα της κόρης του Anne Adams-Helms.

Δύο μεγάλες μορφές του σωματικού θεάτρου φιλοξενεί το Artistic Studio Oriental Expression, τον Κώστα Φιλιππόγλου και το σεμινάριο «Σωματικό θέατρο, αυτοσχεδιασμός, δημιουργία θεατρικού έργου» από τις 10 έως 14 Μαρτίου και τον θρυλικό Tapa Sudana με το «Θέατρο των τριών κόσμων (tribuana)» από τις 24 έως 28 Μαρτίου. Δηλώσεις συμμετοχής έως την 1η Μαρτίου.

Μια έκθεση έργων του Γερμανού Φλόριαν Μέρκελ θα δούμε στην γκαλερί Thanassis Frissiras. Στη ζωγραφική του βλέπουμε την ιδιόμορφη σύζευξη μιας έντονα εικονικής ζωγραφικής που αντλεί την έμπνευσή της από τις πολύχρωμες ζωγραφιές παιδιών και τα εκφραστικά μέσα της post pop, ενώ επιστρατεύει και ψήγματα του εννοιολογικού περιεχομένου και των αρχών του κοινωνικού ρεαλισμού.

Η πρώτη ατομική έκθεση της εικαστικού Εβίτας Κανέλλου-Δουφεξή με τίτλο «... στιγμές στο πλήθος... στιγμές προσωπικές...» παρουσιάζεται στην γκαλερί Kourd στις 11 Μαρτίου. Όπως σημειώνει ο εικαστικός Μανώλης Πεταλάς: «Η δουλειά της Εβίτας Κανέλλου θέλγει και επιβάλλεται δίκαια για την καθαρότητά της, την αμεσότητα και τη σοφή απλότητα που τη χαρακτηρίζουν». Να σημειώσουμε πως τη βραδιά των εγκαινίων η μεσόφωνος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής κ. Ελένη Δάβου θα ερμηνεύσει τραγούδια εμπνευσμένα από την πρόσφατη δουλειά της εικαστικού.

Κτίρια και αρχιτεκτονικά project που έχουν κερδίσει στα Αμερικάνικα Βραβεία Αρχιτεκτονικής του 2009 θα δούμε στο Contemporary Art Space στο Γουδή. Από ουρανοξύστες μέχρι κτίρια γραφείων, από εκκλησίες μέχρι πανεπιστήμια, η έκθεση παρουσιάζει κάποιες από τις καλύτερες αρχιτεκτονικές δημιουργίες Αμερικανών αρχιτεκτόνων που βραβεύτηκαν στον διαγωνισμό του 2009. Όχι ότι τα έργα περιορίζονται στο αμερικάνικο έδαφος - στην έκθεση μπορεί κανείς να δει από ενα σπίτι στον Καναδά μέχρι τα σχέδια μιας ολοκαίνουργιας πόλης στην Κίνα.

Τα έργα του Matt Jordan που ζει και εργάζεται στο Λονδίνο παρουσιάζονται στην Ελλάδα για πρωτη φορά στο dassera art space. Χρησιμοποιώντας καθαρά χρώματα και έντονη γραφή, o Matt Jordan παρουσιάζει κρίσιμα κοινωνικά θέματα με ανάλαφρο βρετανικό χιούμορ. Τα υλικά που χρησιμοποιεί συχνά έρχονται σε αντίθεση με τα έντονα χρώματα και τα μοντέρνα σχέδια του ποπ στυλ του: φωτεινές παιχνιδιάρικες εικόνες τοποθετούνται πάνω σε ανακυκλωμένα ή περισυλλεγμένα υλικά, κάνοντας το καινούργιο να συνυπάρχει με το παλιό.

Μη χάσετε την έκθεση «Πρόσωπα του μοντερνισμού: Η ζωγραφική στη Βουλγαρία, την Ελλάδα και τη Ρουμανία. 1910-1940» στο Ίδρυμα Θεοχαράκη από τις 12 Μαρτίου.

H πρώτη ατομική έκθεση της Ιρανής φωτογράφου Shirana Shahbazi στην Ελλάδα ξεκινά στην γκαλερί Breeder. Εμπνευσμένη από τους μεγάλους ζωγράφους του 13^ου και του 18^ου αιώνα, η καλλιτέχνις σκηνοθετεί και συνθέτει νεκρές φύσεις, τις οποίες φωτογραφίζει. Μοτίβα όπως κρανία, κοχύλια, πεταλούδες και φρούτα απεικονίζονται συχνά στη δουλειά της. Η Shirana Shahbazi αποξενώνει τα στοιχεία αυτά από το συνηθισμένο τους πλαίσιο και τους επιτρέπει να έρθουν στο προσκήνιο και να αναδείξουν τη δύναμή τους ως εικόνες.

H Nan Goldin ξεκίνησε να φωτογραφίζει για να διατηρήσει τις αναμνήσεις της μετά την αυτοκτονία της αδερφής της. Έγινε γνωστή στις δεκαετίες του '70 και του '80, όταν μετακόμισε στη Νέα Υόρκη και ξεκίνησε τη σειρά φωτογραφιών με τους φίλους της και την «άγρια» ζωή τους. Οι φωτογραφίες της Goldin -ρεαλιστικές, ωμές προσωπικές- δημιούργησαν σχολή και την έκαναν διάσημη. Έχει κάνει, πλέον, εκθέσεις σε πολύ σημαντικές γκαλερί και μουσεία (από το Pompidou μέχρι το Reina Sofia). Στην αθηναϊκή της έκθεση, που ξεκινά αύριο στην γκαλερί της Ρεβέκκας Καμχή, παρουσιάζει νέα δουλειά της, επιλογή από διάφορα θέματα που πραγματεύεται καθώς και μία προβολή 300 διαφανειών με θέμα τα παιδιά.

Μη χάσετε το πασχαλινό μπαζάρ της Μονάδας Εφήβων και Νέων του ΟΚΑΝΑ «Ατραπός» στις 19 και 20 Μαρτίου με λαμπάδες, πασχαλινά στολίδια, διακοσμητικά αντικείμενα, κεριά κοσμήματα, χειροποίητα κεραμικά, μπλούζες με στάμπες, όλα φτιαγμένα στα εργαστήρια της Μονάδας από τους εφήβους, τους γονείς τους και τους εθελοντές. Τα έσοδα θα διατεθούν για την υλικοτεχνική υποστήριξη των εργαστηρίων της Μονάδας.

Ο Τάσος Παυλόπουλος, γνωστός για τα χαρακτηριστικά του έργα, που είναι γεμάτα (καθόλου κολακευτικές) αναφορές στον καλλιτεχνικό κόσμο και καυστικό χιούμορ, επιστρέφει με μια ολοκαίνουργια έκθεση στην Γκαλερί Καλφαγιάν. Στην έκθεση που ξεκινά στις 23 Μαρτίου και έχει τίτλο «Ραπτομηχανικά» ο Παυλόπουλος πραγματοποιεί στα έργα του ευφυείς αναφορές τόσο σε καλλιτέχνες του παρελθόντος, όπως ο Vincent van Gogh και ο Leonardo da Vinci, όσο και σε καλλιτεχνικά κινήματα των αρχών του 20ού αιώνα, όπως ο ντανταϊσμός .Όπως σε όλες τις εκθέσεις του Παυλόπουλου, σημαντικό ρόλο παίζει το κείμενο. Ο καλλιτέχνης δανείζεται φράσεις και ιδέες από ποικίλες πηγές, από τη διαφήμιση έως την Ιστορία της Τέχνης, τις οποίες ενσωματώνει στη ζωγραφική σύνθεση.

Όχι, δεν πρόκειται για έκθεση μόδας. Η έκθεση «Ενδύεσθαι. Για ένα Μουσείο Πολιτισμού του Ενδύματος» που φιλοξενείται στο Μουσείο Μπενάκη βασίζεται στη συλλογή του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος και είναι προϊόν της συλλεκτικής φιλοσοφίας της προέδρου του και ενδυματολόγου Ιωάννας Παπαντωνίου. Στη συλλογή του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος περιλαμβάνονται χαρακτηριστικά ενδύματα των σημαντικότερων περιόδων από τον 18ο έως τον 21ο αιώνα, ανάμεσα στα οποία και αριστουργήματα σχεδιαστών παγκόσμιας εμβέλειας, όπως οι Mariano Fortuny, Paul Poiret, Jeanne Lanvin, Christian Dior, Jean-Paul Gaultier, Vivienne Westwood κ.ά.,  αλλά και Ελλήνων σχεδιαστών με διεθνή ακτινοβολία, όπως οι Γιάννης Ευαγγελίδης, Jean Dessès, James Galanos, George Stavropoulos, Γιάννης Τσεκλένης κ.ά. Με την παρουσίαση της μοναδικής για τα ελληνικά δεδομένα συλλογής αυτής η έκθεση φιλοδοξεί να αναδείξει την ανάγκη δημιουργίας ενός Μουσείου Πολιτισμού του Ενδύματος στην Ελλάδα. Για τον σκοπό αυτό η έκθεση θίγει και το θέματων διαφορετικών λειτουργιών του ενδύματος -προστασία απότις καιρικές  συνθήκες, αιδώς, υπογράμμιση της σεξουαλικότητας, στολισμός του ανθρώπινου σώματος, μεταμφίεση, καταγραφή πολιτισμικής, κοινωνικής ή ατομικής ταυτότητας, καλλιτεχνική δημιουργία κ.λπ.- αλλά και των διαφορετικών ερμηνειών του από την επιστήμη της ενδυματολογίας.

Mια έκθεση-ματιά στον μικρόκοσμο των κατοίκων της Νέας Υόρκης επιχείρησαν ο φωτογράφος Αλέξανδρος Λαμπροβασίλης και ο δημοσιογράφος Αχιλλέας Πεκλάρης, ανταποκριτές για πολλά ελληνικά περιοδικά και εφημερίδες. Στα 150 πορτρέτα οι δημιουργοί προσπάθησαν να τηρήσουν τα δημογραφικά χαρακτηριστικά της Νέας Υόρκης (ποικιλία σε επαγγέλματα, ιδιότητες αλλά και αντιπροσωπευτικότητα στο δείγμα, με 35% λευκούς, 27% Λατινοαμερικάνους, 25% Αφροαμερικάνους και 13% Ασιάτες). Όσοι συμμετέχουν καλούνται να εκφράσουν τη γνώμη τους πάνω σε τρία σημαντικά θέματα της εποχής: την εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα, την οικονομική κρίση και την πραγματικότητα στην πόλη μετά την 11η Σεπτεμβρίου.