Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »

Πέντε ερωτήσεις για τον Πικάσο στον Ντένη Ζαχαρόπουλο

Ο γνωστός ιστορικός τέχνης μας μιλά για τον πιο ιδιοφυή καλλιτέχνη του 20ου αιώνα

[Aπό την Αργυρώ Μποζώνη] 

 

 

Κεφάλι γυναίκας 1934, το έργο που δώρισε ο Πικάσσο στην Eθνική Πινακοθήκη. Εκλάπη το 2012.
Κεφάλι γυναίκας 1934, το έργο που δώρισε ο Πικάσσο στην Eθνική Πινακοθήκη. Εκλάπη το 2012.

 

 

Κύριε Ζαχαρόπουλε, ο Πικάσο είναι τόσο σπουδαίος όσο και διάσημος;

 
Πέρα από την αδιαμφισβήτητη διασημότητά του, ο Πικάσο είναι ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους του 20
ού αιώνα.Όλες οι τομές που κάνει με το έργο του -και είναι πάρα πολλές- προτρέχουν και προκαταβάλλουν κατά κάποιον τρόπο για τις μεγάλες αλλαγές που θα γίνουν στις εικαστικές τέχνες αλλά και στη νοοτροπία των ανθρώπων από την αρχή του 20ού αιώνα μέχρι σχεδόν το τέλος του, δηλαδή τα πρώτα χρόνια του '70. Ο Πικάσο ακούραστα, κάθε πέντε-δέκα χρόνια φέρνει τα πάνω-κάτω. Κάνει καινούργιες προτάσεις και, βεβαίως, γίνεται διάσημος γι’ αυτό. Έχει μια προσωπικότητα εκθαμβωτική, τρομερό σεξαπίλ – δεν είναι ανθρωπάκος. Το βλέπετε στις φωτογραφίες του, με τις γυναίκες του, με τις ομπρέλες στην Κυανή Ακτή. Δεν είναι ιδιαίτερα όμορφος, αλλά έχει μια προσωπικότητα που τρέμει η γη κάτω από τα πόδια του. Μια τεράστια προσωπικότητα. Από την άλλη έχει έναν πολύ σημαντικό πολιτικό και κοινωνικό ρόλο σε όλη την περίοδο του 20ού αιώνα και σε όλα τα μέρη του κόσμου. Έχει προτρέξει κι έχει βάλει το πόδι του με τρόπο θαυμαστό στα πιο σοβαρά πράγματα του 20ού αιώνα, είτε κοινωνικά, είτε πολιτικά, είτε καλλιτεχνικά, είτε πνευματικά. Δεν περιορίζεται μόνο στο ταλέντο του. Είναι μια προσωπικότητα που έχει αφήσει ιστορία με αυτά που έχει πει και αυτά που έχει κάνει. Έχει παίξει σπουδαίο ρόλο στον ισπανικό εμφύλιο, στην κατοχική και μεταπολεμική Γαλλία, ακόμα και στην Ελλάδα. Στην Kατοχή με τον Μπελογιάννη, στον Εμφύλιο και στη χούντα. Είναι από τις πιο σύνθετες και πρωταγωνιστικές προσωπικότητες της τέχνης και της πνευματικής ζωής. Το ότι είναι διάσημος είναι ένα πολύ δευτερεύον θέμα. Είναι διάσημος για τη σχέση του με την αγορά, για τις υψηλές του τιμές, για τις ωραίες του γυναίκες, για την προσωπική του ζωή. Η αλήθεια είναι ότι έφτιαξε και μια δυναστεία στην ουσία. Όλα τα παιδιά του, όλες οι γυναίκες του, συνέχισαν να τον αγαπούν και να τον θαυμάζουν. Όλες είχαν συμφέρον να τον κληρονομήσουν, όλες είχαν πολλά έργα στα χέρια τους και στ’ αλήθεια έκαναν μια πολύ καλή διαχείριση όλου αυτού του υλικού. Ακόμα και το μουσείο του είναι ένα μουσείο της Μοντέρνας Τέχνης. Όποιος επισκέπτεται το Μουσείο Πικάσο βλέπει τις αλλαγές, τα άλματα που κάνει στη δουλειά του και την ποιότητα του έργου του. Επίσης, βλέπει  ότι είναι ασύλληπτα πολλά τα καλά του έργα. Δεν έχει κάνει ποτέ κοιλιά η δουλειά του. Ακόμα και έργα δευτερεύοντα -που έχει μπόλικα, όπως όλοι οι καλλιτέχνες- εξακολουθούν να έχουν, επειδή ακριβώς τα κάνει σε μικρές περιόδους, το νεύρο ενός ανθρώπου που έχει συγκεντρωθεί και κάνει κάτι. Κάποια βγαίνουν καλύτερα, κάποια βγαίνουν λιγότερο καλά, αλλά είναι έργα μεγάλης αυτοσυγκέντρωσης.

 

Les Demoiselles d'Avignon
Les Demoiselles d'Avignon

 

Το ότι χρησιμοποιούσε κάθε δυνατότητα για να κάνει τέχνη μπορούμε να το θεωρήσουμε πειραματισμό;

 Ο Πικάσο έλεγε κάτι και αυτό τον κάνει πολύ σημαντικό για πολύ κόσμο: «Δεν ψάχνω, βρίσκω». Νομίζω ότι ο Πικάσο δεν πειραματίστηκε ποτέ, ό,τι και αν έκανε του έβγαινε. Ήταν αποφασισμένος να κάνει κάτι και είχε τον τρόπο να επιβάλει στον εαυτό του να βρει μια λύση. Αυτό δεν ήταν πειραματισμός. Ως καλλιτέχνης λειτουργούσε με τη βεβαιότητα ότι θα έχει αποτέλεσμα. Και με αυτή την έννοια δεν μπορεί να θεωρηθεί πειραματιστής καλλιτέχνης. Αλλά είναι απίστευτο πόσο πολλά και διαφορετικά πράγματα έχει κάνει, αλλά όχι ως πειραματισμό. Τα κεραμικά του είναι συγκλονιστικά, είτε πιάνει το σφυρήλατο, είτε κάνει γλυπτά από μπρούντζο, είτε κάνει παπιέ μασέ ή οτιδήποτε - το ένα είναι καλύτερο από το άλλο. Δεν είναι μια δουλειά που βγαίνει σε ένα εργαστήριο. Αν δεν έχει λαδομπογιά, θα πάει στην κουζίνα και θα πάρει λάδι, ξίδι, κέτσαπ και θα ζωγραφίσει με αυτό. Όχι για να πειραματιστεί, αλλά γιατί  μπορεί και δεν τον νοιάζει να χρησιμοποιήσει τα πάντα στη δουλειά του.

  

Επηρεάζεται από τα ρεύματα της εποχής του;

 Εκτός από το τεράστιο ταλέντο που έχει, έχει τεράστια μόρφωση και παιδεία. Από μικρό παιδί μελετά και δεν σταματά να ενημερώνεται. Όμως, δεν ενημερώνεται δημοσιογραφικά. Δεν τον νοιάζει η μόδα της εποχής του. Αντιθέτως, οικειοποιείται αυτό που έλεγε: «Οι καλοί ζωγράφοι κλέβουν, οι μέτριοι αντιγράφουν». Ακούει για τον σουρεαλισμό, αλλά δεν τον νοιάζει να τον μιμηθεί. Καταλαβαίνει  πολύ γρήγορα τον Φρόιντ και το υποσυνείδητο και γεννά τον Μινώταυρο. Μέσα από τα ρεύματα γεννά τα δικά του πράγματα. Το συνειδητό του καταλαβαίνει ότι πρέπει να δουλέψει τα δικά του εργαλεία, τους δικούς του μύθους. Δεν έχει ανάγκη να μπει στη σειρά με όλους τους άλλους. Αυτό έχει και το καλό του και το κακό του. Το καλό είναι πως ό,τι και να κάνει είναι Πικασό. Το κακό είναι ότι η δυνατότητα που έχει να επικοινωνήσει με τους ανθρώπους της εποχής του περνάει από ένα τεράστιο εγώ που είναι το εγώ του Πικασό, που δεν πειθαρχεί σε ομαδικές έρευνες που γίνονται μέσα στον εικοστό αιώνα και που θα αποτελέσουν ένα άλλο είδος πρωτοπορίας. Ακόμα και στον κυβισμό, μόνο με τον Μπρακ έχει μια σχέση και αυτή διαρκεί λίγο και τελειώνει σύντομα. Δεν τον ενδιαφέρουν οι άλλοι κυβιστές. Μόλις ένα πράγμα αρχίζει και γίνεται συλλογικό, ο Πικασό φεύγει. Βαριέται.

 

Ποια περίοδός του είναι πιο σημαντική;

 
Η μία είναι καλύτερη από την άλλη και η μία σημαντικότερη από την άλλη. Εξαρτάται από πού θα το πιάσει κανείς. Υπάρχουν περίοδοι που είναι σημαντικές για την προσωπική του ζωή και για την ψυχολογία του κατά κάποιον τρόπο. Αυτές οι περίοδοι είναι η ροζ και η μπλε, οι οποίες έχουν και ένα φιλολογικό και λογοτεχνικό ενδιαφέρον. Συνεχίζουμε. Ο κυβισμός είναι μία από τις μεγαλύτερες στροφές στον εικοστό αιώνα.
Η περίοδος της Ντόρα Μάαρ είναι συγκλονιστική, η οποία συμπίπτει και με την εποχή της Γκουέρνικα. Ακόμα και τα τελευταία έργα του, που για πολύ καιρό έλεγαν ότι δεν είναι σπουδαία, είναι συγκλονιστικά. Στο έργο του υπάρχουν πιο εσωστρεφείς και γλυκές περίοδοι και πιο εξωστρεφείς και επιθετικές. 
Σε σχέση με τον χαρακτήρα του, οι πιο εξωστρεφείς περίοδοι είναι και οι πιο σημαντικές, χωρίς να μειώνεται η σημασία των άλλων. Άλλωστε, έτσι έγιναν και αντιληπτές. Τα πρώτα έργα μετά τα κυβιστικά, η περίοδος της Αβινιόν, της Βρετάνης και της Γκουέρνικα, τα νεοκλασικά και τα έργα της ροζ περιόδου είναι λιγάκι πιο εσωστρεφή. Μπορεί ο κόσμος να τον έχει ταυτίσει με την Γκουέρνικα στα λόγια, αλλά εξακολουθεί πιθανώς να προτιμά τη ροζ περίοδο και τα μεγάλα κλασικά έργα που είναι πιο προσιτά. Νομίζω ότι τα έργα που είναι πιο δύσκολα, τα κυβιστικά, δηλαδή η νέγρικη περίοδος, η Γκουέρνικα, μπορεί ο κόσμος να τα ξέρει ως αναφορές, αλλά δεν νομίζω ότι τρελαίνονται να τα βλέπουν.

 

Guernica
Guernica

 

Είναι ο ζωγράφος που επηρέασε όσο κανείς άλλος τον κόσμο της τέχνης;

 Επηρέασε, πρώτον, επειδή είναι ένας μεγάλος καλλιτέχνης και δεν μπορείς να τον ξεπεράσεις τόσο εύκολα και, δεύτερον, βγήκαν τόσο πολλά διαφορετικά πράγματα από αυτόν, που ό,τι και να έψαχνε κανείς, τον έβρισκε μπροστά του. Θα ήταν πολύ δύσκολο και μια τεράστια αποτυχία το να μην επηρεάσει. Άλλωστε, αυτό τον ενδιέφερε. Όχι τόσο να αρέσει η δουλειά του, όσο το να επηρεάζει. Να δημιουργήσει ένα σοκ που θα σε κάνει να δεις τον κόσμο αλλιώς και να σκεφτείς αλλιώς. Με τον Πικασό αλλάζεις θέα στον κόσμο.

 

Το όνειρο (1932)
Το όνειρο (1932)

 

 

 
ΑΦΙΕΡΩΜΑ
 

ΕΙΔΗΣΕΙΣ/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ/ΠΡΟΣΦΑΤΑ