Ορμώμενος από ένα σχόλιο του Paul Krugman στους New York Times χθες, παραθέτω την επίσημη απάντηση της Standard & Poor’s στην υποβάθμιση εννέα Ευρωπαϊκών οικονομιών.

Στις 13 Ιανουαρίου, η S&P ολοκλήρωσε την αξιολόγηση των 16 χωρών της Ευρωζώνης – η Ελλάδα εξαιρείται έχοντας ήδη την πιο χαμηλή αξιολόγηση. Αποτέλεσμα της νέας αυτής αξιολόγησης ήταν η υποβάθμιση 9 χωρών και η διατήρηση της αξιολόγησης των υπολοίπων 7.

Συνοπτικά, η S&P υποβάθμισε τις:

• Κύπρο, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία κατά 2 βαθμίδες
• Γαλλία, Αυστρία, Μάλτα, Σλοβακία και Σλοβενία κατά μία βαθμίδα

Και διατήρησε την αξιολόγηση για: Βέλγιο, Εσθονία, Φιλανδία, Γερμανία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο και Ολλανδία.

Εκτός από τις οικονομίες της Γερμανίας και της Σλοβακίας, των οποίων η προοπτική διατηρήθηκε σταθερή, η προοπτικές των υπολοίπων οικονομιών χαρακτηρίζονται αρνητικές. Περισσότερες λεπτομέρειες για την αξιολόγηση και τις προοπτικές των χωρών της Ευρωζώνης, από την S&P, μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Ο λόγος των υποβαθμίσεων αυτών είναι η εκτίμηση της S&P ότι οι πρωτοβουλίες των Ευρωπαίων ηγετών το τελευταίο διάστημα, για τη διευθέτηση των συνεχιζόμενων αναταράξεων στην Ευρωζώνη, είναι ανεπαρκείς. Το αποτέλεσμα της Ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής της 9^ης  Δεκεμβρίου και οι δηλώσεις που ακολούθησαν, κάνουν την S&P να θεωρεί πως η συμφωνία που επετεύχθη δεν έχει το απαραίτητο μέγεθος και εύρος ώστε αποτελεσματικά να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα εντός της Ευρωζώνης.

Κατά τη γνώμη τους, η πολιτική συμφωνία αυτή δεν διασφαλίζει τους αναγκαίους πόρους και τη λειτουργική ευελιξία που θα ενισχύσει τα Ευρωπαϊκά πλάνα διάσωσης και θα παρέχει την απαιτούμενη υποστήριξη στις πιεζόμενες από τις αγορές Ευρωπαϊκές οικονομίες.

Η αποτελεσματικότητα της Ευρωπαϊκής πολιτικής δεν είναι τόσο ισχυρή όσο το απαιτεί η δριμύτητα της διαρκώς επιδεινούμενης οικονομικής κρίσης στην Ευρωζώνη. Επιπλέον, οι υποβαθμίσεις κάποιων χωρών σχετίζονται και με εξωτερικούς κινδύνους. Είναι εξαιρετικά πιθανόν, το κόστος αναχρηματοδότησης συγκεκριμένων χωρών να παραμείνει εξαιρετικά υψηλό. Η διαθεσιμότητα πόρων και η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να επιβραδυνθούν περαιτέρω και η αυτή η πίεση στις συνθήκες χρηματοδότησης να διαρκέσει.

Δεν πιστεύουμε ότι όλα τα χρέη είναι εξίσου ευάλωτα στην πιθανή επιδείνωση της κρίσης. Για κάποιες χώρες που θεωρούμε ότι βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω της μεγάλης εξάρτησης σε εξωτερικό δανεισμού των κυβερνήσεων ή του χρηματοπιστωτικού τους κλάδου, προβήκαμε στην υποβάθμιση κατά δύο βαθμίδες.  

Στη σχετική δημοσίευση της S&P μπορείτε να δείτε αναλυτικά τις απαντήσεις κι εξηγήσεις που δίνει η εταιρία αξιολόγησης σε διάφορα ερωτήματα. Για συντομία, θα εστιάσω μόνο στο κομμάτι που αφορά την ερμηνεία που δίνει η S&P στα αποτελέσματα της Συνόδου του Δεκεμβρίου.

Πιστεύουμε ότι μία διαδικασία μεταρρυθμίσεων βασισμένη μόνο στον πυλώνα της δημοσιονομικής λιτότητας κινδυνεύει να γίνει αυτοκαταστροφική, καθώς οδηγεί σε πτώση της ζήτησης εξαιτίας των αυξανόμενων ανησυχιών των καταναλωτών για την ασφάλεια της εργασίας τους και του διαθέσιμου εισοδήματός τους, οδηγώντας τελικά σε μείωση των φορολογικών εσόδων. Η πολιτική απόφαση του Δεκεμβρίου θεωρούμε ότι είναι μονομερής, καθώς βασίζεται μόνο στην πολιτική της λιτότητας, χωρίς να παρέχει κάποιο σταθερό και συνεπές πρόγραμμα που θα βελτιώσει τις αναπτυξιακές προοπτικές των οικονομιών της Ευρωζώνης.

Τα μέτρα που έχουν έως σήμερα υιοθετηθεί δεν θεωρούμε ότι είναι συντονισμένα σε υπέρ-εθνική βάση. Οι μεγάλες και διογκούμενες αποκλίσεις στην οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση μεταξύ των 17 χωρών, αποδεικνύουν την παραπάνω άποψη.

Επιπλέον πιστεύουμε ότι η συμφωνία αυτή στηρίζεται σε μία μερική αναγνώριση των αιτιών της κρίσης, ότι δηλαδή η οικονομική αναταραχή οφείλεται κυρίως στη δημοσιονομική απειθαρχία των χωρών της λεγόμενης Περιφέρειας.

Κατά την άποψή μας, ωστόσο, τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρωζώνη είναι επίσης συνέπεια αυξανόμενων εξωτερικών ανισορροπιών και αντιθέσεων που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα, ανάμεσα στον πυρήνα της Ευρωζώνης και την Περιφέρεια.

Η χώρες της Περιφέρειας μπόρεσαν να αντέξουν σε αυτό το χάσμα ανταγωνιστικότητας με τη βοήθεια του δανεισμού από το τραπεζικό σύστημα των πιο ανταγωνιστικών οικονομιών του βορρά.

Απομονώνοντας κανείς τα διάφορα κλισέ και στερεότυπα για τη λειτουργία των Οίκων Αξιολόγησης, αναρωτιέμαι αν επί της ουσίας διαφωνεί με τις παραπάνω διαπιστώσεις κι εκτιμήσεις.

Οι απαντήσεις πάντως από τους επίσημους φορείς της ΕΕ συνοψίζονται στην κλασική (πλέον)απαξίωση ή έκπληξη αναφορικά με το νέο γύρο υποβαθμίσεων της S&P, χωρίς ταυτόχρονα να γίνεται λόγος για τις αιτίες αυτής της υποβάθμισης και τη χάραξη μίας άλλης (ή συμπληρωματικής) ενιαίας, πιο αποτελεσματικής πολιτικής απέναντι στα προβλήματα της Ευρωζώνης.