Η ετήσια έκθεση της Κομισιόν για την απασχόληση,  που δημοσιεύτηκε στις 15 Δεκεμβρίου, επισημαίνει τις δραματικές συνέπειες τις οικονομικής κρίσης στη ανεργία, ειδικότερα μάλιστα στους νέους, οι οποίοι είναι η εργασιακή ομάδα που πλήγεται περισσότερο από την πολιτική λιτότητας που έχει υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην έκθεση αυτή φαίνεται με ποιον τρόπο η οικονομική κρίση έχει επιδεινώσει δομικές αδυναμίες της Ευρώπης, όπως τις ανισότητες στο εισόδημα (η Ελλάδα είναι στις τέσσερεις πρώτες μαζί με την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Αγγλία) και την εξάλειψη μέτρια αμειβομένων θέσεων εργασίας, κυρίως στους τομείς των κατασκευών και της μεταποίησης. Επιπλέον, η φτώχεια παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, σε ποσοστό που φτάνει το 23%!

Οι ομάδες που έχουν πληγεί περισσότερο από την κρίση είναι οι άντρες, οι νέοι, οι μετανάστες και οι ανειδίκευτοι εργάτες. Εκτός από την ευρεία κατηγορία του ανδρικού πληθυσμού, οι υπόλοιπες κατηγορίες υπήρξαν πάντα οι λιγότερο «προνομιούχες» στην αγορά εργασίας. Με τις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται όμως  έχουν αυξηθεί σημαντικά οι κίνδυνοι της μακροχρόνιας ανεργίας ή ακόμα και της αποσύνδεσης από αγορά εργασίας, ειδικότερα για αυτές της πληθυσμιακές ομάδες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η βιομηχανική παραγωγή έχει πέσει στα επίπεδα του 1990 και 23 εκατομύρια άνθρωποι είναι πλέον άνεργοι – το οποίο μεταφράζεται σε περίπου 10% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού.

Τα πρώτα σημάδια της χειρότερης από το 1929 κρίσης άρχισαν να εκδηλώνονται από το δεύτερο τρίμηνο του 2008 και εντάθηκαν σημαντικά έκτοτε, βαθαίνοντας την ύφεση και αυξάνοντας την ανεργία στην Ευρώπη. Μέχρι το Φεβρουάριου του 2010 η ανεργία στην Ε.Ε. είχε ήδη φτάσει το 9,6%, όπου και παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη μέχρι σήμερα. Τα μέτρα που έχουν παρθεί σε Ευρωπαϊκό επίπεδο για να αντιμετωπιστεί η ανεργία έχουν χαρακτηριστεί αποσπασματικά και ανεπαρκή. Βεβαίως, οι συνέπειες της κρίσης στην αγορά εργασίας διαφέρουν από χώρα σε χώρα, αντανακλώντας εν μέρει τις ανισορροπίες που είχαν δημιουργηθεί στην αγορά τα προηγούμενα χρόνια (πχ η μεγάλη άνοδος του κλάδου των κατασκευών ως αποτέλεσμα της στεγαστικής φούσκας).

Στο παρακάτω διάγραμμα φαίνεται πως η πτώση του ΑΕΠ επηρέασε την ανεργία (2005 – 2010).

Αυτή ακριβώς η συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας είναι η χειρότερη των τελευταίων 80 περίπου ετών, μετά από αρκετά χρόνια ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας. Η κρίση, αν και ξεκίνησε από τον χρηματοπιστωτικό τομέα, επεκτάθηκε πολύ σύντομα και στη λεγόμενη πραγματική οικονομία. Η πτώση στην κατανάλωση, η μείωση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και η πιστωτική συρρίκνωση (λιγότερα δάνεια για επιχειρήσεις και νοικοκυριά), είχαν σημαντικές συνέπειες στην αγορά εργασίας. Δεδομένης της μειωμένης πρόσβασης σε δανεισμό και έντονο τον κίνδυνο της ανεργίας, τα περισσότερα νοικοκυριά έχουν αναγκαστικά μειώσει σημαντικά την κατανάλωση.

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Η μείωση απασχόληση άρχισε με μία κάποια μικρή καθυστέρηση σε σχέση με το χρόνο εκδήλωσης της οικονομικής κρίσης, τόσο εξαιτίας της νομοθεσίας για προστασία της εργασίας στην Ευρώπη, όσο και λόγω της προσπάθειας των επιχειρήσεων να αποφύγουν έξοδα αποζημιώσεων και ακολούθως έξοδα πρόσληψης νέου προσωπικού. Κάποια προγράμματα για ανέργους (επιδοτούμενη εργασία ορισμένου χρόνου) που εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη συνέβαλαν επίσης στη συγκράτηση της ανεργίας, για ένα τουλάχιστον διάστημα.

Η μείωση της εργασίας συνολικά στην Ε.Ε. ήταν μικρότερη της αντίστοιχης μείωσης στην οικονομική δραστηριότητα. Για παράδειγμα, στο διάστημα από το πρώτο τρίμηνο του 2008 ως το δεύτερο τρίμηνο του 2009, ενώ η μείωση ήταν της τάξης του 5,3%, η μείωση στην εργασία ήταν 2,7%. Βέβαια, όπως τονίζεται στην έκθεση, υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις από χώρα σε χώρα, όχι πάντα ή κατ’ ανάγκη σχετιζόμενες με το ΑΕΠ. Στην Ισπανία, όπου η οικονομική κρίση δεν ήταν τόσο βαθιά όσο σε Γαλλίας και Αγγλία, η ανεργία αυξήθηκε δραματικά. Αυτό συνέβη λόγω της τεράστιας συνεισφοράς του κατασκευαστικού κλάδου σε θέσεις εργασίας (όπως επίσης σε Ελλάδα και Ιρλανδία).

Η τάση που έχει διαμορφωθεί στην αγορά εργασίας αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο παρακάτω διάγραμμα, όπου φαίνεται ότι έχει μειωθεί ο αριθμός αυτών που μπαίνουν στην αγορά εργασίας και έχει αυξηθεί ο αριθμός αυτών που αποχωρούν (με παραίτηση ή απόλυση), χωρίς να βρουν άλλη δουλειά.

Σημαντικό ρόλο έχουν παίξει τα διάφορα προγράμματα ενίσχυσης της εργασίας ορισμένου χρόνου που έχουν εφαρμοστεί σε πολλές χώρες. Υπάρχει διαμάχη ανάμεσα σε οικονομολόγους για την αποδοτικότητα αυτής της μορφής εργασίας, με κάποιους να λένε ότι αυτή η προσωρινή μορφή εργασίας δημιουργεί θέσεις εργασίας και δίνει την ευκαιρία σε πολλούς νέους (κυρίως) να ενταχθούν στην αγορά, καθώς επίσης και τις επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στην αβεβαιότητα τέτοιων οικονομικών συγκυριών όπως αυτές που βιώνουμε μέσω ελαστικότερων μορφών απασχόλησης. Από την άλλη, υπάρχει η άποψη ότι αυτής της μορφής η εργασίας είναι εξαιρετικά επισφαλής και συνήθως εγκλωβίζει εργαζομένους σε μία μορφή προσωρινής εργασίας, χωρίς ευκαιρίες για επαγγελματική ανάδειξη και μισθολογική ανέλιξη.

Όπως αναφέρεται στη Wall Street Journal, όσο η κρίση στην Ευρώπη βαθαίνει, οι εισοδηματικές ανισότητες θα συνεχίσουν να αυξάνονται, ως αποτέλεσμα των συνεχών περικοπών στις δαπάνες (για υγεία, παιδεία), των περικοπών σε διάφορες κοινωνικές παροχές και των αυξήσεων της φορολογίας και του ΦΠΑ, μέτρα δηλαδή που έως σήμερα υιοθετούνται από πολλές Ευρωπαϊκές χώρες.

Όσοι ενδιαφέρεστε για περισσότερες λεπτομέρειες, μπορείτε να κατεβάσετε την σχετική έκθεση από το site Europa (εδώ).