En guzel deniz, henuz gitilmemis olandir  

(η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ταξιδέψει ακόμα)

**

"Αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, πως θα γενούνε τα σκοτάδια φως;"

**

Η ζωή δεν είναι παίξε-γέλασε

Πρέπει να τηνε πάρεις σοβαρά

Τόσο μα τόσο σοβαρά

Που έτσι, να πούμε, ακουμπισμένος σ’ έναν τοίχο

με τα χέρια σου δεμένα

Ή μέσα στ’ αργαστήρι

Με λευκή μπλούζα και μεγάλα ματογυάλια

Θε να πεθάνεις, για να ζήσουνε οι άνθρωποι,

Οι άνθρωποι που ποτέ δε θα ‘χεις δει το πρόσωπό τους

και θα πεθάνεις ξέροντας καλά

Πως τίποτα πιο ωραίο, πως τίποτα πιο αληθινό απ’ τη ζωή δεν είναι.

[Για τη ζωή,  απόδοση Γιάννης Ρίτσος]

**

Μιά ὑπέροχη ταινία ἀπό τόν Ἰσραηλινό Ἐράν Ρακλίς

πού ἀναφέρεται στό χάσμα

πού χωρίζει Ἰσραηλινούς καί Παλαιστίνιους.

Ἡ Σάλμα εἶναι μιά Παλαιστίνια

πού κατοικεῖ στή Δυτική Ὄχθη

καί ζεῖ ἀπό τίς λεμονιές της,

τίς ὁποῖες φύτεψε ὁ πατέρας της πρίν 50 χρόνια.

Κάποια μέρα,

ἀπέναντί της μετακομίζει

ὁ Ὑπουργός Ἄμυνας τοῦ Ἰσραήλ...

Οἱ χαρακτῆρες καί ἡ ἀνθρωπιά

βρίσκουν χῶρο ν' ἀνθίσουν στήν ταινία.

Μιά ἀπό τίς κορυφαῖες φράσεις τῆς Σάλμα:

"Ὅταν δέν ἀκούω τούς λύκους νιώθω μοναξιά"

Ἡ ταινία προβάλλεται στό Σινέ Ψυρρῆ (ὅπου καί τήν εἶδα)

 καί τήν Ἀθηναία

8,45 καί 11,00

Hταν το σοσιαλιστικό έτος 1983 όταν ο κ. Θ. Τσουκάτος γνώρισε τον κόσμο του ΠΑΣΟΚ. Πλην, δεν επρόκειτο για έρωτα με την πρώτη ματιά. Βλέπετε, τον παλιό εκείνο τον καιρό ο κ. Τσουκάτος ανήκε στο κόκκινο και επαναστατικό ΕΚΚΕ, εξ ου και μια σκοτεινή νύχτα, λίγο πριν από τις δημοτικές εκλογές, ένα κλιμάκιο πασόκων τον ανίχνευσε ομού μετά του νεαρού κυρίου Πέτρου Τατούλη και της συμβίας του σκαρφαλωμένους σ’ ένα χαμηλό τοίχο, να παλεύουν να κατεβάσουν μια αφίσα του τότε δημάρχου Αθηναίων Δ. Μπέη. Περιττόν να πει κανείς πως λίγα λεπτά μετά ο κ. Τσουκάτος ήταν πιο μαύρος απ’ όσο υπήρξε κατά τα έτη που περιεφέρετο κάτω απ’ τον καυτό ήλιο της Μυκόνου, και πιο πονεμένος ακόμη κι απ’ την 28η Δεκεμβρίου του 2000, που ο κ. Κ. Σημίτης τον απόδιωξε. Παρά το μελανό (κυριολεκτικώς) συμβάν, φαίνεται πως εκείνο το βράδυ ο κ. Τσουκάτος εξετίμησε τη στιβαρότητα των πασόκων: σύντομα αποφάσισε πως το ΕΚΚΕ μπορεί να αρχίσει την επανάσταση χωρίς αυτόν, και πως δε θα δουλεύει πια το πρωί πιλοφόρι και το βράδυ αλουμινάς στην Αργυρούπολη. Το προσωπικό του άστρο ενώθηκε με τον παγίως ανατέλλοντα ήλιο του ΠΑΣΟΚ εκείνο το πρωί που ο φέρελπις νέος απευθύνθηκε σε έναν εκ των υψηλόβαθμων σοσιαλιστών. Εκείνος για να τον ανταμείψει εκπόνησε ειδικό ΦΕΚ, ώστε ο νεαρός φαρμακοποιός Τσουκάτος να αναλάβει άμεσα χρέη στον Οίκο Ναύτου. Ως γνωστόν, ο Οίκος Ναύτου ευρίσκεται όπου και οι ναύτες - δηλαδή στον Πειραιά. Κι έτσι ο φαρμακοποιός βρήκε τη συνταγή για να πλησιάσει τον τοπικό βουλευτή κ. Κ. Σημίτη. Η συνέχεια της ιστορίας είναι λίγο - πολύ γνωστή: στα επόμενα έτη ο κ. Τσουκάτος έζησε τον μύθο του στο ΠΑΣΟΚ. Είχε πορτοκαλί τηλέφωνο, απέκτησε σπίτι στο Λυκαβηττό αντί για το ταπεινό τριάρι στα Κάτω Πατήσια, κι όσο για τις διακοπές... δε χρειαζόταν πια σπίτι, γιατί πήγαινε με κότερο. Η σύζυγός του, η «Πόπη του Τσουκάτου», όπως θα την ακούγατε να αυτοπροσδιορίζεται αν σας έπαιρνε τηλέφωνο, ήταν πανευτυχής με την κοινωνική αναβάθμιση. Μόνο κάτι παλιές φωτογραφίες θύμιζαν πως ο Θόδωρος ήταν κάποτε ο γιος του μπακάλη απ’ το Λεωνίδιο που έπαιζε όλη μέρα μπάλα με τον διπλανό του στο θρανίο, τον Δημητράκη - τον πιτσιρίκο, δηλαδή, με τον οποίο θα μοιραζόταν αργότερα το έδρανο της Βουλής, γιατί ο «Δημητράκης», ήταν ο Δημήτρης Ρέππας! Το μόνο που έμεινε απαράλλακτο από εκείνα τα αθώα χρόνια, ήταν η εμμονή του κ. Τσουκάτου να μη συναιρεί τα ρήματα. Να λέει «καλάω» αντί «καλώ». Για σήμερα, ας πούμε, θα είπε «με καλάει ο εισαγγελέας»... Η δύστηνος μοίρα του, πάντως, ελάχιστα στελέχη του ΠΑΣΟΚ στενοχώρησε, όπως περίτρανα αποδεικνύει και το άρθρο που κάποτε συνέγραψε ο κ. Γ. Πανταγιάς περί των τσουκάτειων μεθόδων με τίτλο «Ο Φαρμακοτρίφτης»! Αλλά βέβαια, την εποχή της παντοδυναμίας του, τέτοια πλήγματα τα άντεχε ο «στρατηγός» - μέχρι που ενέσκυψε ο Θεόδωρος Πάγκαλος... Ισως αν φυσούσε εκείνο το μεσημέρι του Σεπτέμβρη του 2000 όλα να είχαν πάει πρίμα για τον κ. Τσουκάτο. Πλην, ο Αίολος κήρυξε αργία, κι έτσι το σκάφος του Σ. Κόκκαλη έπιασε αναγκαστικά στην Τζιά. Ο κ. Τσουκάτος που επέβαινε σ’ αυτό σκέφθηκε πως ήταν ευκαιρία να φωνάξει τον Θ. Πάγκαλο απ’ τους αμπελώνες του να φάνε οι τρεις τους αστακομακαρονάδα. Αποτέλεσμα; Ο κ. Πάγκαλος πρώτα συνέφαγε, και μετά κατήγγειλε τη συνύπαρξη στελεχών και επιχειρηματιών σε κότερα! Στη ναυμαχία που ακολούθησε, ο κ. Τσουκάτος δέχθηκε την πρώτη τορπίλη.

Η καταβύθισή του όμως είχε αρχίσει μήνες πριν. Ηταν τη Μεγάλη Παρασκευή του 2000, λίγο μετά τις (νικηφόρες για το ΠΑΣΟΚ) εκλογές της 9ης Απριλίου: ο «στρατηγός» ζούσε τη δική του εκδοχή της κατάνυξης στο Sea Satin της Μυκόνου με διαφορες μιντιακές προσωπικότητες και επιχειρηματίες κοσμικού τύπου. Με το που ενεφανίσθη το φεγγάρι στον ουρανό, κατέλαβε την τσουκάτειο συντροφιά κάτι σαν σεληνιασμός: οι θαμώνες του μαγαζιού ποτέ δε θα ξεχάσουν πως, αντί επιταφίου, είδαν τους VIP του σοσιαλισμού να πετούν ποτήρια και τραπέζια συνδυάζοντας αναδρομικώς τη νίκη του ΠΑΣΟΚ με την ευφορία του αλκοόλ. Εν πάση περιπτώσει, στην άλλη άκρη της νησιωτικής χώρας, στον Αγιο Πέτρο της Ανδρου, ο κ. Ν. Θέμελης ετοιμαζόταν για τον επιτάφιο όταν το τηλέφωνό του χτύπησε. Εις θαμών του Sea Satin τον ενημέρωσε για τις... τραπεζομαχίες. Κι έτσι κάπως, ο κ. Σημίτης για πρώτη φορά πληροφορήθηκε μέσω Θέμελη τα κατορθώματά του «στρατηγού» του. Αλλά πάλι, αυτό ποσώς ανησύχησε τον ίδιο τον κ. Τσουκάτο: το επόμενο βράδυ γιόρτασε την Ανάσταση χορεύοντας με τον κ. Σ. Κόκαλη το «Roxanne» στα «Αστρα» της Μυκόνου, χωρίς καθόλου να υποψιάζεται πως το δικό του άστρο είχε μόλις αρχίσει να δύει...

[Τό κείμενο εἶναι τῆς Μαρίλης Μαργωμένου καί μεταφέρθηκε αὐτούσιο ἀπό τήν Καθημερινή τοῦ Σαββάτου 28/6/2008]

Διαβαίνει ἡ ζωή καί πάει. Καί ρωτᾶς: Τί' ν' ἡ Βαγδάτη;

Τό κρασοπότηρο γιομίζει. Θά νοιαστοῦμε ἄν εἶναι πίκρα

ἤ γλύκα; Ἄσπρο πάτο! Καί μετά ἀπό μᾶς, καλά νά ξέρεις,

θά γράφει σταθερά τόν ἀνοιχτό του κύκλο τό φεγγάρι.

**

Σά νά 'τανε φτιαγμένος γιά τό κέφι σου ὁ κόσμος ζῆσε,

λές καί τόν ἔχουνε ξομπλιάσει γιά τήν ἀφεντιά σου μόνο.

Μά μήν τό λησμονᾶς πώς δέν εἶσ' ἄλλο ἀπό μιά χούφτα χιόνι

στήν ἀμμουδιά στρωμένο μιά δυό μέρες, πού θά λιώσει.

**

Σύννεφο τῆς κακοκεφιᾶς νά μήν ἀφήνεις νά σέ σκιάζει

κι ἄς μή χαθοῦν οἱ μέρες σου σ' ἀναίτιας λύπης τήν ὁμίχλη.

Μήν ἀπαρνιέσαι τό λιβάδι, τό φιλί, τό ἐρωτικό τραγούδι

μέχρι μέ τόν πηλό νά ζυμωθεῖ, μιά μέρα, ὁ πηλός σου.

**

Ἔσφιξ' ἀχόρταγα τά χείλια μου ρωτώντας τό ποτήρι

μή θά μποροῦσα τάχα νά γυρέψω τ' ἄγουρά μου χρόνια.

Καί κεῖνο μουρμουρίζει σφίγγοντας τά χείλια στά δικά μου:

"Πιές ἄλλη μιά γουλιά. Δέν ἔχει γυρισμό αὐτός ὁ δρόμος".

**

Θλιμμένος ἐραστής, αὐτό τό πήλινο ποτήρι θά 'ταν,

ὀνειροκυνηγός καθώς κι ἐγώ ἐδῶ καί τόσα χρόνια.

Καί τοῦτο τό χερούλι πό 'χει στό λαιμό του θά 'ταν μπράτσο,

σ' ἀγαπημένου κοριτσιοῦ λαιμό τριγύρω περασμένο.

**

Αὐτός ὁ θόλος, π' ὅλοι ζοῦμε κάτωθέ του ζαλισμένοι,

εἶναι τοῦ Ἀλλάχ τό μαγικό τό θέατρο σκιῶν, ἄς ποῦμε.

Λυχνάρι του ὁ ἥλιος καί πλατύ λευκό πανί του ὁ κόσμος

κι ἀμέτρητες φιγοῦρες πίσω του σκοτεινές, πού παραδέρνουν.

**

Ο Ομάρ Καγιάμ (Ghiyās od-Dīn Abul-Fatah Omār ibn Ibrāhīm Khayyām Nishābūrī (περσικά: غیاث الدین ابو الفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری) ή Omar Khayyam, 18 Μαΐου 1048 – 4 Δεκεμβρίου 1131) ήταν Πέρσης ποιητής, μαθηματικός και αστρονόμος.

Ασχολήθηκε με την άλγεβρα και την ευκλείδεια γεωμετρία[1], και συνέβαλε στην κατανόηση της θεωρίας των παράλληλων γραμμών. Γύρω στο 1074 εγκατέστησε αστεροσκοπείο και συνέταξε κατάλογο με ουράνια σώματα. Απεβίωσε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Νισαπούρ, όπου βρίσκεται και το μαυσωλείο του.

[Τό βιογραφικό εἶναι ἀπό τήν Wikipedia. Τά ρουμπαγιάτ εἶναι ἀπό τυχαῖα ἐπιλογή τοῦ βιβλίου μέ τόν τίτλο "Ρουμπαγιάτ" ἐκδ. Ἡριδανός, ἀπόδοση Ἀργύρης Εὐστρατιάδης]

Δίχως ἀγάπη

ὅλη ἡ λατρεία εἶναι ἕνα ἀσήκωτο βάρος,

ὁ χορός ἀγγαρεία,

ἡ μουσική θόρυβος.

Ναί, ὅλη ἡ βροχή τ' οὐρανοῦ πέφτει στή θάλασσα

μά δίχως ἀγάπη

οὔτε μιά σταγόνα δέν γίνεται μαργαριτάρι.

**

Ἀπρόσμενα χτές βράδυ

ἐμφανίστηκε ὁ Ἐραστής.

Εἶπα στή νύχτα

"Μήν τοῦ πῆς τά μυστικά μου".

Κι ἡ νύχτα ἀπάντησε

"Ξέρει τά πάντα,

τί μυστικά νά κρύψη τό σκοτάδι ἀπ΄ τό φῶς;"

**

Γιά νά ἑνωθῆς μ' Ἐκεῖνον

πρέπει νά ξεκόψης ἀπ' τόν ἴδιο σου τόν ἑαυτό.

Πρέπει νά σωπάσης ὁλότελα.

Ἄκου,

Τώρα σοῦ μιλάει Αὐτός.

Ὅ,τι κι ἄν βλέπης εἶναι τό σημάδι Του

Ὅ,τι κι ἄν ἀκοῦς εἶναι ἡ φωνή Του

**

Θέλεις λοιπόν τήν Ἕνωση;

Ἡ Ἔνωση δέν εἶναι κάτι πού βρίσκεται στή γῆ,

οὔτε στήν ἀγορά πουλιέται.

Τήν Ἕνωση μέ τή ζωή σου τήν πληρώνεις

ἀλλιῶς θά τήν κατάφερνε ὁ καθένας.

**

Ὑπάρχει μέσα σου μιά δύναμη πού σοῦ δίνει ζωή.

Αὐτήν ψάξε.

Ὑπάρχει στό σῶμα σου ἕνα ἀνεκτίμητο πετράδι.

Αὐτό ψάξε.

Ὦ, περιπλανώμενε Σούφι

ἄν θέλης νά βρῆς τόν μεγαλύτερο θησαυρό

μή κοιτᾶς ἔξω,

κοίταξε μέσα σου

κι αὐτό ψάξε.

**

Εἶμαι ὁ ἀπέραντος ὠκεανός

κι ὄχι μόνο μία σταγόνα.

Εἶμαι ὁ καθένας

κι ὄχι μόνο αὐτός πού βλέπετε.

Κάθε λεπτό, ἡ κάθε σταγόνα τοῦ ὠκεανοῦ

ἐπαναλαμβάνει τά ἴδια λόγια

"Δέν εἶμαι τίποτ' ἄλλο παρά μία σταγόνα".

Τυχαία ἐπιλογή ἀπό τόν "Ἀγαπημένο" τοῦ Τζελ. Ρουμί, ἐκδ. Ἁρμός, ἀπόδοση Καδιῶς Κολύμβα]

1207 μ.Χ. Γεννιέται στην πόλη Μπαλκ του Χορασάν της Περσίας, ο Μωχάμεντ Τζελαλαντίν (που σημαίνει η «Δόξα της θρησκείας» - Τζελάλ: Δόξα, Ντίν: Θρησκεία) που θα γίνει γνωστός αργότερα ως Μεβλάνα (ο Μέγας Δάσκαλος μας) Τζελαλαντίν Ρουμί (προσωνύμιο που του δόθηκε μετά τον θάνατό του) από το ό,τι έζησε, δίδαξε και λατρεύτηκε στο Ικόνιο και στη γύρω περιοχή που ήταν γνωστή ως περιοχή των Ρουμς (Ρωμαίων-Ελλήνων).

1219 μ.Χ. Οι Μογγόλοι του Τζέκινγκς Χαν εισβάλουν στην Περσία και ο πατέρας του Ρουμί -σπουδαίος θεολόγος και γνώστης του σουφισμού ο ίδιος- εγκαταλείπει με την οικογένειά του το Χορασάν και μετά από πολλά χρόνια εξορίας και μετακινήσεων εγκαθίσταται στο Ικόνιο της Μικράς Ασίας, πρωτεύουσας του ιρανόφωνου σουλτανάτου των Σελτζούκων και καταφυγίου του μεγαλύτερου αριθμού των περσών θεολόγων, ποιητών και καλλιτεχνών της εποχής. Εδώ ο Ρουμί, με τη σοφή καθοδήγηση του πατέρα του, θα καλλιεργήσει όλα όσα θα τον αναδείξουν αργότερα σε μέγα δάσκαλο του σουφισμού.

1219 μ.Χ. Οι Μογγόλοι του Τζέκινγκς Χαν εισβάλουν στην Περσία και ο πατέρας του Ρουμί -σπουδαίος θεολόγος και γνώστης του σουφισμού ο ίδιος- εγκαταλείπει με την οικογένειά του το Χορασάν και μετά από πολλά χρόνια εξορίας και μετακινήσεων εγκαθίσταται στο Ικόνιο της Μικράς Ασίας, πρωτεύουσας του ιρανόφωνου σουλτανάτου των Σελτζούκων και καταφυγίου του μεγαλύτερου αριθμού των περσών θεολόγων, ποιητών και καλλιτεχνών της εποχής. Εδώ ο Ρουμί, με τη σοφή καθοδήγηση του πατέρα του, θα καλλιεργήσει όλα όσα θα τον αναδείξουν αργότερα σε μέγα δάσκαλο του σουφισμού.

1231 μ.Χ. Ο Τζελαλαντίν είναι πια φημισμένος. Γλωσσομαθής, μελετά τα εβραϊκά, τα ελληνικά και τα αραβικά κείμενα, διαβάζει τους έλληνες φιλοσόφους, εντρυφεί στην εβραϊκή και τη χριστιανική θρησκεία και μυείται στις μυστικές διδασκαλίες των σούφι, ενώ ταυτόχρονα είναι ένας σπουδαίος μαθηματικός και αστρονόμος. Γρήγορα γίνεται ο πνευματικός οδηγός χιλιάδων οπαδών που τον αποκαλούν πια Μεβλάνα. Ο ίδιος όμως ο Ρουμί νιώθει πως από τη ζωή του λείπει το ουσιαστικότερο. Η υπέρβαση δηλαδή της γνώσης και η μεταστοιχείωσή της σε βίωμα. Γνωρίζει τις μυστικές διδασκαλίες των σούφι για το θεό -τον Αγαπημένο- αλλά τον απόλυτο έρωτα γι’ Αυτόν δεν τον έχει βιώσει ακόμα.

1244 μ.Χ. Σ’ αυτήν ακριβώς τη στιγμή της αγωνίας του, γνωρίζει τον Σαμς από την Ταυρίδα. Ο τραχύς και παράξενος αυτός πέρσης Σούφι, μέσα από την αγάπη που θα νιώσει γι’ αυτόν ο Ρουμί, θα τον κάνει να βιώσει τον αόρατο κόσμο που αναζητούσε και να αντικρύσει το πρόσωπο του Αγαπημένου. Και όταν ο Σαμς θα χαθεί για πάντα από τη ζωή του, ο σοφός Μεβλάνα θα λιώσει, θα μετατραπεί σε μια στροβιλιζόμενη φωτιά και μέσα σε εκστατική παραφορά θα καταγράψει τον αποκαλυπτικό του έρωτα για τον Αγαπημένο σε χιλιάδες στίχους που θα τον αναδείξουν ως τον μεγαλύτερο μυστικό ποιητή της Ανατολής και θα καταυγάσουν το δρόμο.
Το δρόμο προς την ένωση με ό,τι αποκαλούμε Θεό.
Το δρόμο της γνώσης του εαυτού. Της αδιαίρετης ενότητάς τους.
Το δρόμο της καρδιάς.
Το δρόμο της Αγάπης.

[Τό βιογραφικό εἶναι ἀπό τόν ἰστοχῶρο τοῦ Ἡριδανοῦ]

κάτω ἀπ' τούς ἴσκιους τῶν σπιτιῶν νά περπατῶ

νύχτες τῶν γυρισμῶν ἀναπότρεπτες

κι ἡ πόλη νεκρή

Τήν ἀσήμαντη παρουσία μου

βρίσκω σέ κάθε γωνιά

κάμε νά σ' ἀνταμώσω κάποτε

φάσμα χαμένο τοῦ πόθου μου κι ἐγώ

Ξεχασμένος κι ἀτίθασος νά περπατῶ

κρατώντας μιά σπίθα τρεμόσβηστη

στίς ὑγρές μου παλάμες

Καί προχωροῦσα μέσα στή νύχτα

χωρίς νά γνωρίζω κανένα

κι οὔτε κανένας

κι οὔτε κανένας μέ γνώριζε

',width:'425',height:'344'" width="425" height="344" align="" />

Στήν πέτρα τῆς ὑπομονῆς

κάθισες πρός τό βράδυ

μέ τοῦ ματιοῦ σου τό μαυράδι

δείχνοντας πώς πονεῖς᾿

κι εἶχες στά χείλια τή γραμμή

πού εἶναι γυμνή καί τρέμει

σάν ἡ ψυχή γίνεται ἀνέμη

καί δέουνται οἱ λυγμοί᾿

κι εἶχες στό νοῦ σου τό σκοπό

πού ξεκινᾶ τό δάκρυ

κι ἤσουν κορμί πού ἀπό τήν ἄκρη

γυρίζει στόν καρπό᾿

μά τῆς καρδιᾶς σου ὁ σπαραγμός

δέ βόγκηξε κι ἐγίνη

τό νόημα πού στόν κόσμο δίνει

ἔναστρος οὐρανός.

Γιῶργος Σεφέρης "ἡ Λυπημένη" ἀπό τή "Στροφή"

«Εμείς δεν κάναμε ένα μουσείο ή μια πινακοθήκη, όπου απλώς θα εκτίθενται έργα τέχνης. Εκείνο που θέλαμε ήταν να αποκτήσει το κοινό παιδεία γύρω από την Τέχνη, να δημιουργηθεί ένα σχολείο για να ξυπνάει τα ωραία πράγματα που έχει ο καθένας μέσα στην καρδιά του, τα οποία τον βοηθούν να ομορφαίνει τη ζωή του και τη ζωή των άλλων»...

Το όνομά της δεν φέρει απλά τη σφραγίδα ενός από τα μεγαλύτερα πολιτιστικά πανεπιστημιακά ιδρύματα. Συνδέεται με μια σπάνια περίπτωση συλλέκτη-δωρητή με πάθος στην υπηρεσία της τέχνης και του πολιτισμού. Η Αλίκη Τέλλογλου, η μεγάλη φιλότεχνη κυρία της Θεσσαλονίκης έφυγε χθες από τη ζωή και το θλιβερό άγγελμα του θανάτου της βύθισε στο πένθος τον πνευματικό κόσμο της πόλης και την πανεπιστημιακή κοινότητα.

Γιατί, αυτή η αρχοντική γυναίκα, δεν ήταν μόνο η μεγάλη δωρήτρια του ομώνυμου ιδρύματος που χάρισε απλόχερα μια πλούσια συλλογή έργων τέχνης κι όλη της την περιουσία για να δημιουργήσει μια εστία πολιτισμού. Ηταν ο πνευματικός άνθρωπος που με ψυχική ευγένεια και αυξημένη κοινωνική ευθύνη, κουβαλούσε το άρωμα μιας αστικής τάξης και τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της Θεσσαλονίκης που φθίνει σταδιακά στο κοινωνικό μωσαϊκό της σύγχρονης μεγαλούπολης.

Ολη της η ζωή ήταν το Τελλόγλειο, αλλά το όνειρό της δεν χωρούσε μόνο εκεί: Ηταν τα πολλά «Τελλόγλεια». Στην Αλεξανδρούπολη, στο Διδυμότειχο, στο Κιλκίς, στη Φλώρινα, σ’ όλη την Ελλαδα, στους απλούς καθημερινούς ανθρώπους της επαρχίας. «Τα σύνορα της Ελλάδας δεν σταματούν στη Θεσσαλονίκη», έλεγε.

Γέννημα - θρέμα της παλιάς γειτονιάς του Αρχαιολογικού Μουσείου -παιδί του Ναούμ και της Λουκίας Ωρολογά, προσφύγων από την Κωνσταντινούπολη και το Μοναστήρι- από μικρή αγαπούσε την Τέχνη. Το όνειρό της ήταν να σπουδάσει αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων, αλλά την κέρδισε η Ιατρική Σχολή.

Η γνωριμία της με τον Νέστορα Τέλλογλου, μεγαλέμπορο από σημαντική οικογένεια της Σμύρνης κατέληξε σε γάμο το 1953 και υπήρξε καθοριστική. Μαζί ξεκίνησαν να συλλέγουν έργα τέχνης κυρίως από την Ελλάδα, μαζί αποφάσισαν να δωρίσουν ολόκληρη την περιουσία τους στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και μαζί με άλλους πνευματικούς ανθρώπους προχώρησαν στην ίδρυση του ομώνυμου Ιδρύματος.

«Κρατώντας στα χέρια μας την αγάπη, ολάκερη την περιουσία μας, τη μεγάλη μας πινακοθήκη και την αφοσίωση της ίδιας μας της ζωής πήγαμε στο ΑΠΘ και ζητήσαμε τη συμπαράστασή του, τη σοφή του συμβουλή και την κηδεμονία τούτου του ονείρου».

Το Τελλόγλειο Ιδρυμα έγινε πραγματικότητα. Δυστυχώς, ο Νέστωρ Τέλλογου πέθανε λίγους μήνες μετά την ιδρυσή του (Β.Δ 694/1972). Η Αλίκη Τέλλογου παρέμεινε μόνη αλλά αφοσιωμένη στο έργο της και συνέχισε να παλεύει με όλο της το είναι, ψυχικά και σωματικά επί 34 χρόνια. «Είχε μια επιμονή, έναν ιδιόρρυθμο ανθρωπισμό και εκτός από την αρχοντιά της, μια γενναιότητα, έναν δύσκολο αλλά πολύ γνήσιο και ευθύ χαρακτήρα», περιγράφει η γ.γ. του Ιδρύματος κ. Αλεξάνδρα Γουλάκη - Βουτυρά.

Η αφοσίωσή της στον ρόλο της Τέχνης, αλλά και το οραμά της για ένα ανοιχτό ίδρυμα στην πρωτοπορία, με κύριο πάθος αποκλειστικά τη «σχέση κοινού - τέχνης», συνέθεταν μια σπάνια περίπτωση συλλέκτη - δωρητή «το έργο της οποίας δεν είχε εκτιμηθεί όσο έπρεπε στη διάρκεια της ζωής της», εκτιμά η κ. Βουτυρά.

Το Τελλόγλειο ήταν η ζωή της. Ηταν εκεί καθημερινά από την ημέρα της ίδρυσής του κι είχε την έννοια του ακόμη κι όταν η υγεία της δεν επέτρεπε τις μετακινήσεις. Η προσήλωσή της παρέμεινε αμείωτη ακόμη και δύο μέρες πριν αφήσει την τελευταία της πνοή στο διαμέρισμά της στην πλατεία Αριστοτέλους. «Το Τελλόγλειο είναι το σπίτι μου, το παιδί μου, είναι ο μεγάλος μου έρωτας».

Μέλημά της δεν ήταν το θεαθήναι. « Ενας ευεργέτης, ό,τι κάνει, το κάνει όχι για τη δημοσιότητα αλλά γιατι έτσι νιώθει όμορφα. Ο άνθρωπος δεν ζει μόνο για τον εαυτό του. Μερικές φορές απογοητεύεσαι αλλά αν αγγίξεις την ψυχή του Ελληνα, σου επιστρέφει τόση αγάπη που λες ότι άξιζε ο κόπος». Στην αρχική προσφορά του ζεύγους, οφείλεται η ανιδιοτελής στήριξη πολλών υποστηρικτών του ιδρύματος, αλλά και οι σειρές δωρεών. Γι’ αυτό και στις σπάνιες δημόσιες δηλώσεις η Αλίκη Τέλλογλου μιλούσε πάντα στον πρώτο πληθυντικό. «Οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, οι δημοτικοί άρχοντες της πολης, ο Τύπος σ’ όλες του τις μορφές και πολλοί υπέροχοι άνθρωποι είναι οι συνιδρυτές αυτού του Ιδρύματος κι η αγάπη τους το ατράνταχτο θεμέλιο του», δήλωνε 25 χρόνια αργότερα όταν το 1999 το κτίριο που ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας -1997 στις παρυφές της Πανεπιστημιούπολης στέγασε το όνειρο, εγκαινιάζοντας ταυτόχρονα την πρώτη έκθεση εργων τέχνης απο τη συλλογή Τέλλογου.

Πάνω από 5.000 έργα Τέχνης κυρίως ζωγραφικής αποτέλεσαν τον αρχικό πυρήνα της δωρεάς. Σε 7.200 έργα είχε φθάσει όταν στεγάστηκε το ίδρυμα κι εξακολουθούσε να ενισχύεται με αγορές από τη συλλέκτρια ώς το τέλος της ζωής της.

«Εργο Αγάπης, είναι τούτο το ίδρυμα κι είμαι σίγουρη πως θα προκόψει γιατί σ’ αυτή τη χώρα που γεννά τους πιότερους ευεργέτες της Ευρώπης, η αγάπη που πάντα θα χρειάζεται για να υπάρξει, δεν θα του λείψει...».

Υ.Γ.: Το Τελλόγλειο Ιδρυμα, σε ένδειξη πένθους, θα παραμείνει κλειστό κατά τη διαρκεια της νεκρώσιμης ακολουθίας, η οποία θα πραγματοποιείται σήμερα στις 11 π.μ. στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγ.Γρηγορίου του Παλαμά.

[Μεταφέρω αὐτούσιο τό ἄρθρο τῆς κας Γιώτας Μυρτσιώτη, πού δημοσιεύεται στήν σημερινή Καθημερινή, τῆς 24ης Ἰουνίου 2008, λόγω τοῦ ὅτι εἶναι τό πληρέστερο καί τό καιριότερο, ἀπ' ὅσα ὥς τώρα διάβασα γιά τήν ἐκλιπούσα καί τό ἔργο της.] 

ἀλλά ἑτοιμάζει θέατρο 250 θέσεων

 ἐντός τοῦ Ἄλσους Παγκρατίου...

Σέ μία περιοχή πού πνίγεται ἀπό τό μπετόν,

πού δέν ἔχει προστεθεῖ οὔτε ἕνας θάμνος

ἔστω καί σέ μιά νησίδα

τά τελευταῖα χρόνια,

ὁ δήμαρχος καί τό ἄξιο ἐπιτελεῖο του

ἀποφάσισαν νά ξηλώσουν μέρος τοῦ πολύτιμου πρασίνου

τοῦ Ἄλσους

προκειμένου νά στήσουν ἕνα καινούργιο μικρό θέατρο.

Τό ἐπίτευγμα θά εἶναι ἕτοιμο τό 2009.

Μια φορά κι έναν καιρό, υπήρχε
 μια πολύ άσχημη πόλη. Βία,
 εγκλήματα, κυκλοφοριακό,
 ατυχήματα, ναρκωτικά, βρωμιά και
 γκρίζοι δυστυχισμένοι πολίτες.
 Και δεν ήταν καμιά μικρή πόλη,
 είχε έξι μύρια κατοίκους που
 είχαν παραδοθεί εντελώς στην
 μαυρίλα. Ένα πρωί, ο διευθυντής
 του Πανεπιστημίου της πόλης που
 ήταν μαθηματικός και φιλόσοφος,
 εκεί που πήγαινε στη δουλειά του
 και βλέποντας την κατάντια της
 πόλης του, πήρε μια πολύ κουφή
 απόφαση. Δήλωσε την παραίτησή
 του στο Πανεπιστήμιο, λέγοντας
 πως ήθελε να διευρύνει την
 διδασκαλία του
  και στα έξι εκατομμύρια
 κατοίκους. Στους μαθητές του στο
 Πανεπιστήμιο, ο καθηγητής αυτός
 ήταν γνωστός για τους
 περίεργους τρόπους διδασκαλίας
 του. Για παράδειγμα, μια φορά που
 επικρατούσε χάβρα στο μάθημα,
 κατάφερε να επαναφέρει την τάξη
 κατεβάζοντας τα βρακιά του.
 Γενικά δηλαδή, εφεύρισκε
 αστείους και εντελώς
 ανορθόδοξους τρόπους για να
 πετυχαίνει το σκοπό του και
 περιέργως, πάντα τα κατάφερνε.
 Για την προεκλογική καμπάνια
 του λοιπόν, φόρεσε μια στολή
 σούπερμαν, αυτοχρίστηκε
 "υπερπολίτης" και
 αμολύθηκε στους δρόμους
 βάζοντας ταυτόχρονα
 υποψηφιότητα για δήμαρχος.
 Έφερε πολύ γέλιο στον κόσμο αλλά
 επειδή όπως έλεγαν, είχε αρκετά
 ειλικρινή φάτσα, τον ψήφισαν. Ο
 καινούργιος δήμαρχος όμως δεν
 είχε καμία σχέση με τους
 προηγούμενους. Η πρώτη του
 κίνηση ήταν να προσλάβει 20
 μίμους και να τους σκορπίσει
 στους δρόμους της πόλης. Η
 δουλειά τους ήταν να χλευάζουν
 όσους παραβίαζαν τον κώδικα
 οδικής κυκλοφορίας. Σιγά, θα μου
  πείτε. Οι πολίτες όμως (που
 εννοείται στα τέτοια τους οι
 κανόνες οδικής συμπεριφοράς),
 άρχισαν να συμμορφώνονται γιατί
 αποδείχτηκε πως τους πείραζε
 πολύ περισσότερο η δημόσια
 κοροιδία, παρά τα πρόστιμα.
 Αμέσως μετά, βγήκε σε διάφορες
 τηλεοπτικές εκπομπές και έκανε
 ντους κατατσίτσιδος live,
 κλείνοντας την παροχή νερού ενώ
 σαπουνιζόταν, για να δείξει
 στους πολίτες πώς μπορούν να
 εξοικονομούν νερό. Και βουαλά! Η
 κατανάλωση νερού αμέσως έπεσε.
 Όρισε Ημέρα Γυναίκας όπου οι
 άντρες θα φρόντιζαν τα παιδιά
 και οι γυναίκες θα έβγαιναν
 βόλτα στην πόλη. Αυτό, ήταν
 ανήκουστο γιατί η συγκεκριμένη
 πόλη ήταν πολύ επικίνδυνο μέρος
 τα βράδια, ενώ οι γυναίκες δεν
 έβγαιναν βόλτες σχεδόν ποτέ ως
 τότε. 700.000 γυναίκες γέμισαν τους
 δρόμους πανηγυρίζοντας ενώ
 ακόμη και o αρχηγός της
 αστυνομίας ήταν γυναίκα εκείνο
 το βράδι. Το καλύτερο; Μοίρασε
 στους πολίτες ταμπέλες με thumbs up
 και thumbs down για να επιδοκιμάζουν
 ή να αποδοκιμάζουν δημόσια τις
 πράξεις των συμπολιτών τους.
 Πράγμα φυσικά που δεν
  έχασαν την ευκαιρία να το
 ξεφτιλίσουν δεόντως αλλά όλως
 περιέργως, ειρηνικά. Το ομαδικό
 κράξιμο ήταν ό,τι έπρεπε τελικά.
 Γενικώς σκαρφιζόταν αστείες ή
 περίεργες καμπάνιες για κάθε τί
 που ήθελε να πετύχει, όπως όταν
 ζήτησε να του τηλεφωνήσει (στο
 προσωπικό του γραφείο μάλιστα)
 όποιος πολίτης συναντούσε έστω
 κι έναν υποδειγματικό ταξιτζή.
 Σύντομα, 150 τηλεφωνήματα
 συντέλεσαν στο να δημιουργηθεί
 ομάδα ταξιτζίδων που ο δήμαρχος
 ονόμασε Ιππότες της Ζέβρας
 (αχαχχχ) και είχαν την προσωπική
 του υποστήριξη. Ίδρυσε επίσης
 ταμείο εθελοντικών φόρων για
 όσους ήθελαν να δώσουν παραπάνω
 χρήματα (!) στο δημοτικό ταμείο.
 Φυσικά και μάζεψε χρήματα.
 Τέλος,
  προσπαθώντας να δείξει πόσο
 σημαντική είναι η ανθρώπινη ζωή,
 ζωγράφισε αστέρια σε κάθε σημείο
 θανάτου από τροχαίο στην πόλη,
 πράγμα εξαιρετικά έξυπνο γιατί
 το αποτέλεσμα ήταν πανέμορφο
 αλλά και ιδιαίτερα σοκαριστικό.
 Όχι, δεν είναι παραμύθι.
 Πρόκειται για τον Κολομβιανό
 Antanas Mockus, τον δήμαρχο της Μποκοτά
 το 1993. Μετά το πέρας της θητείας
 του, ο παράξενος αυτός δήμαρχος,
 ξεκίνησε διαλέξεις αναλύοντας
 τα συμπεράσματά του από το
 κοινωνικό του πείραμα. Ένα από
 τα συμπεράσματά του είναι πως η
 γνώση δίνει δύναμη αρκεί να
 καταφέρεις να τη μεταδώσεις
 μέσω της τέχνης, του χιούμορ και
 της δημιουργικότητας. Μόνο έτσι
 οι άνθρωποι αποδέχονται τις
 αλλαγές.
 Όλο το άρθρο και τα αποτελέσματα
 των πρακτικών του σε νούμερα,
 εδώ: http://www.hno.harvard.edu/gazette/2004/03.11/01-mockus.html>

Αὐτή τήν ἱστορία τήν ἔλαβα σέ μήνυμα σήμερα τό ταχυδρομεῖο μου κι ἐπειδή τή βρῆκα ἐνδιαφέρουσα, εἶπα νά σᾶς τήν κοινοποιήσω. Λόγω καί τῶν πρόσφατων παραδειγμάτων τῆς πόλης μας καί τοῦ "πρώτου" της πολίτη...