Η διγλωσσία είναι μία από τις μεγαλύτερες ταλαιπωρίες που έχει να αντιμετωπίσει το ανθρώπινο είδος. Άλλα λέμε και άλλα τελικώς κάνουμε, κάνοντας τους άλλους να απορούν για τη συμπεριφορά μας. Αν υπάρχει θέμα συναισθηματικής αστάθειας, εκεί τον πρώτο λόγο έχει η ψυχολογία και ακόμη βαθύτερα η ψυχανάλυση. Τι συμβαίνει, όμως, όταν έχει κανείς να αντιμετωπίσει χειριστικές συμπεριφορές που εμπνέονται καθαρά από στρατηγική και τακτικούς ελιγμούς;

 

Στα μάτια ενός ανθρώπου χωρίς συναισθηματικές μεταπτώσεις, η συμπεριφορά «σήμερα σου μιλάω, αύριο σε αγνοώ» μπορεί να αντιστοιχεί με παιδιάστικα καμώματα, ωστόσο για τους χειριστικούς, αποτελεί τη βασική πηγή άντλησης υλικού για την προσωπικότητά σας. Πώς αντιδράτε; Ποιο θα είναι το όριο που, αν ξεπεραστεί, θα υπάρξει πρόβλημα; Είστε εσωστρεφής ή θα προτιμήσετε να εκφράσετε τη δυσαρέσκεια σας; Θα είστε εμπόδιο ή σύμμαχος σε κάποιο σχέδιο; Είστε εύκολος στόχος ή όχι; 

 

Τα ερωτήματα είναι εύλογα, ωστόσο, η σύγχρονη ψυχολογία παρά τις υπεραναλυτικές της τάσεις, εδώ επισημαίνει ότι στην προσπάθεια των ανθρώπων να τα απαντήσουν, πρακτικά εξυπηρετούν τους στόχους του χειριστικού ατόμου. Επιχειρώντας ανάλυση και λογικές εξηγήσεις για φαινομενικά αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές -με άλλα λόγια- παίζει κανείς το παιχνίδι, στο οποίο μπήκε παρά τη θέληση του. Πώς αντιμετωπίζονται αυτές οι καταστάσεις, λοιπόν; 

 

Τη στιγμή που αισθάνεστε ότι προκαλείστε ή εκτίθεστε, αναφέρετε το άμεσα, ήρεμα και κατηγορηματικά. Με τον τρόπο αυτό σπάει ένας φαύλος κύκλος που στηρίζεται στις εντυπώσεις και μόνο και φυσικά στη δική σας συναίνεση.

 

Σύμφωνα με την δρ Harriet Braiker, κλινική ψυχολόγο, κοινωνική λειτουργό και συγγραφέα του βιβλίου "Who's Pulling Your Strings? How to Break the Cycle of Manipulation", υπάρχουν τέσσερα βήματα αντιμετώπισης αυτών των συμπεριφορών, προτού εκδηλωθεί σοβαρή ανωμαλία σε ένα κοινωνικό περιβάλλον.

 

— Σε μία πρώτη φάση τα άτομα που έρχονται αντιμέτωπα με χειριστικές συμπεριφορές, οφείλουν να εξετάσουν την αξία της σχέσης τους με το χειριστικό του δικού τους περιβάλλοντος. Αν δεν πρόκειται για στενή φιλική ή συγγενική σχέση (γονιός - παιδί) -όπου πρέπει να γίνει ειλικρινές ξεκαθάρισμα για τη συνέχιση της- η διακοπή της ή ψυχρότητα συνίσταται για τη διατήρηση της ισορροπίας στην καθημερινότητα αυτού που υφίσταται χειριστικές συμπεριφορές. Ωστόσο, επειδή δεν είναι εύκολος ο άμεσος τερματισμός όλων των κοινωνικών σχέσεων, συνιστάται:

 

— Τερματισμός της αυτόματης συμμόρφωσης με τις τακτικές του χειριστικού ατόμου. Αρνηθείτε, αναβάλλετε, μεταθέστε απευθείας την ευθύνη που επιχειρείται να σας αποδοθεί. Κερδίστε χρόνο στη διαχείριση καταστάσεων που παρουσιάζονται ως προβληματικές και μην ανταποκρίνεστε απευθείας στην επίλυσή τους. Η χειριστική συμπεριφορά απαιτεί ένα είδους πειθαρχίας, στο οποίο οι άνθρωποι συνηθίζουν να ανταποκρίνονται. Υποχρεώστε τον χειριστικό να αναλάβει την ευθύνη, μπλοκάροντας τη συνήθη τακτική του. 

 

— Επιχειρείτε να εκφράζεστε σε πρώτο πρόσωπο, κατά πρόσωπο, απλά και ξεκάθαρα. Ο χειριστικός είναι συνηθισμένος στις επίπλαστες ευγένειες και στους ελιγμούς που θα κάνετε τη στιγμή που θα έρθετε σε δύσκολη θέση. Τη στιγμή που αισθάνεστε ότι προκαλείστε ή εκτίθεστε, αναφέρετε το άμεσα, ήρεμα και κατηγορηματικά. Με τον τρόπο αυτό σπάει ένας φαύλος κύκλος που στηρίζεται στις εντυπώσεις και μόνο και φυσικά στη δική σας συναίνεση. 

 

— Ζητήστε τον λόγο. Ανοιχτά και έντιμα. Κατονομάστε αυτό που συμβαίνει, χωρίς να φοβάστε ότι θα κατηγορηθείτε για "φαντασιώσεις" ή "ιδεοληψίες". Ο χειριστικός τις περισσότερες φορές δεν έχει απάντηση σε αιφνιδιαστικές ερωτήσεις και το πιθανότερο είναι ότι η απάντηση θα είναι επιθετική ή τουλάχιστον αφελής. Μη συνεχίσετε τη συζήτηση, τις απαντήσεις τις έχετε πάρει και απλώς χρειάζεται αναπλαισίωση των δικών σας αντιδράσεων. Κρατήστε σταθερή συμπεριφορά, παρά τις μεταπτώσεις. 

 

Τα παραπάνω θα είναι ευκολότερα αν έχετε απαντήσει με ειλικρίνεια στα παρακάτω:

— Έχετε την τάση να επιζητάτε την αποδοχή και την έγκριση των άλλων σε οτιδήποτε κάνετε; 

— Φοβάστε να εκφραστείτε αρνητικά, προκειμένου να αποφύγετε την κριτική ή τη δυσαρέσκεια τρίτων; 

— Δυσκολεύεστε να πείτε "όχι";

— Αισθάνεστε ότι δεν γνωρίζετε τα όρια σας;

 

Σε μία αντίστροφη ανάγνωση του κειμένου -με τις απαντήσεις στα τελευταία ερωτήματα- ίσως έχετε ήδη εντοπίσει τη ρίζα του προβλήματος.