Πώς το Παρίσι έγινε η Πόλη του Φωτός

 

 

 

 

*

 

Οι παρισινές νύχτες

 

Από το Palais-Royal στο Palace

 

 

'Εκθεση του Δήμου στο Hôtel de Ville (25.11.2017 - 27.01.2018)

Επιμέλεια: Antoine de Baecque

 

Φωτ. Σπύρος Στάβερης

 

*

 

 

Πρόσκληση της έκθεσης. Kenzo Birthday, Le Palace, 11 Μαρτίου 1978. Φωτ. Philippe Heurtault
Πρόσκληση της έκθεσης. Kenzo Birthday, Le Palace, 11 Μαρτίου 1978. Φωτ. Philippe Heurtault

 

"'Ηδη από τον 17ο αι., οι γιορτές γίνονται εκεί όπου διοχετεύεται το φως. 'Ενα βασιλικό διάταγμα του 1667 παρέχει στο Παρίσι 3000 φανοστάτες με κεριά. Το 1776, αντικαθιστώνται με φανάρια λαδιού (7000 το 1789). Για τα σημαντικά γεγονότα, όπως οι πριγκιπές γεννήσεις, γαμήλιες τελετές ή επισκέψεις, η βασιλική αυλή μεταφέρεται στο Παρίσι. Ο λαός γιορτάζει και παρακολουθεί τα φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα" (κείμενο της έκθεσης).
"'Ηδη από τον 17ο αι., οι γιορτές γίνονται εκεί όπου διοχετεύεται το φως. 'Ενα βασιλικό διάταγμα του 1667 παρέχει στο Παρίσι 3000 φανοστάτες με κεριά. Το 1776, αντικαθιστώνται με φανάρια λαδιού (7000 το 1789). Για τα σημαντικά γεγονότα, όπως οι πριγκιπές γεννήσεις, γαμήλιες τελετές ή επισκέψεις, η βασιλική αυλή μεταφέρεται στο Παρίσι. Ο λαός γιορτάζει και παρακολουθεί τα φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα" (κείμενο της έκθεσης).

 

Λάμπες λαδιού και αερίου.
Λάμπες λαδιού και αερίου.

 

Φανοστάτες αερίου.
Φανοστάτες αερίου.

 

"Στα τέλη του 19ου αι., οι κακόφημες περιοχές του Παρισιού έλκουν έναν ιδιότυπο τουρισμό. Με τη βοήθεια ενός ξεναγού, ομάδες "περιηγητών" εξερευνούν τη νύχτα σ' αυτές τις συνοικίες αναζητώντας δυνατές συγκινήσεις. Είναι το είδος του σνομπισμού της εποχής εκείνης που προκαλεί ρίγη σε έναν αστό: η ηδονή να σε χαστουκίζει ένας μάγκας, να σε "στολίζουν" στον Bruant, να συγχρωτίζεσαι με τις πόρνες και τους νταβατζήδες τους, να σε σερβίρουν τα αρρενωπά "παιδιά της Φυλακής" στην ομώνυμη ταβέρνα όπου οι οι σερβιτόροι μοστράρουν τα τατουάζ τους και ντύνονται με τη στολή της φυλακής. Και ξαφνικά πρέπει να τρέξεις, σφυρίγματα ακούγονται μέσα στη νύχτα. Η έφοδος της αστυνομίας:  "'Ολοι ακίνητοι!  Ταυτότητες!" 'Ο, τι πρέπει για να μείνει αξέχαστη η βραδιά!" (Κείμενο της έκθεσης).  -Provost, "Le bal Mabille, 1867". Λιθογραφία. Musée Carnavalet
"Στα τέλη του 19ου αι., οι κακόφημες περιοχές του Παρισιού έλκουν έναν ιδιότυπο τουρισμό. Με τη βοήθεια ενός ξεναγού, ομάδες "περιηγητών" εξερευνούν τη νύχτα σ' αυτές τις συνοικίες αναζητώντας δυνατές συγκινήσεις. Είναι το είδος του σνομπισμού της εποχής εκείνης που προκαλεί ρίγη σε έναν αστό: η ηδονή να σε χαστουκίζει ένας μάγκας, να σε "στολίζουν" στον Bruant, να συγχρωτίζεσαι με τις πόρνες και τους νταβατζήδες τους, να σε σερβίρουν τα αρρενωπά "παιδιά της Φυλακής" στην ομώνυμη ταβέρνα όπου οι οι σερβιτόροι μοστράρουν τα τατουάζ τους και ντύνονται με τη στολή της φυλακής. Και ξαφνικά πρέπει να τρέξεις, σφυρίγματα ακούγονται μέσα στη νύχτα. Η έφοδος της αστυνομίας: "'Ολοι ακίνητοι! Ταυτότητες!" 'Ο, τι πρέπει για να μείνει αξέχαστη η βραδιά!" (Κείμενο της έκθεσης). -Provost, "Le bal Mabille, 1867". Λιθογραφία. Musée Carnavalet

 

Το καφέ-μπρασσερί La Coupole υπάρχει από το 1928. Πολλοί διανοούμενοι και καλλιτέχνες το έχουν επισκεφθεί και επιλέξει ως μόνιμο στέκι τους, με προεξάρχοντες τους Jean Cocteau, Foujita, Giacometti, Joséphine Baker, Man Ray, Georges Braque,  Brassaï, Picasso, Simone de Beauvoir, Jean-Paul Sartre, Marc Chagall, Édith Piaf. Σήμερα, η ανακαινισμένη κύρια αίθουσά του έχει κηρυχθεί ιστορικό μνημείο. Οι εξόριστοι 'Ελληνες στη Χούντα προτιμούσαν πάντως το λιγότερο φανταχτερό απέναντι καφενείο Le Select.
Το καφέ-μπρασσερί La Coupole υπάρχει από το 1928. Πολλοί διανοούμενοι και καλλιτέχνες το έχουν επισκεφθεί και επιλέξει ως μόνιμο στέκι τους, με προεξάρχοντες τους Jean Cocteau, Foujita, Giacometti, Joséphine Baker, Man Ray, Georges Braque, Brassaï, Picasso, Simone de Beauvoir, Jean-Paul Sartre, Marc Chagall, Édith Piaf. Σήμερα, η ανακαινισμένη κύρια αίθουσά του έχει κηρυχθεί ιστορικό μνημείο. Οι εξόριστοι 'Ελληνες στη Χούντα προτιμούσαν πάντως το λιγότερο φανταχτερό απέναντι καφενείο Le Select.

 

Η γειτονιά μου (στη rue Saint-Sebastien υπάρχει ακόμη το σχολείο μου) τον 19ο αι.
Η γειτονιά μου (στη rue Saint-Sebastien υπάρχει ακόμη το σχολείο μου) τον 19ο αι.

 

Η διασκέδαση στο Παρίσι πήρε νέο χαρακτήρα όταν της προσφέρθηκε το Palais-Royal. Ιδιοκτησία του δούκα της Ορλεάνης, ανηψιού του Λουδοβίκου 14ου, η "νησίδα" αυτή με τις στοές της, όντας βασιλική κατοικία, απέκλειε την αστυνομική επιτήρηση. Η γειτνίαση με την Comédie française και άλλα θέατρα οδήγησε έναν ολόκληρο νυκτόβιο κόσμο να αναζητήσει εκεί διαφόρων ειδών διασκεδάσεις: καφενεία, εστιατόρια, απαγορευμένα παιχνίδια, πορνεία. Το 1790, ένα χρόνο μετά την Επανάσταση, υπήρχαν γύρω στα 1.500 "καλοντυμένα και καλοβαμμένα κορίτσια που περίμεναν μέρα νύχτα τους πελάτες, τα "κοροϊδια" όπως τους ονόμαζαν". Louis-Léopold Boilly, Les galeries du Palais Royal (1809). Musée Carnavalet.
Η διασκέδαση στο Παρίσι πήρε νέο χαρακτήρα όταν της προσφέρθηκε το Palais-Royal. Ιδιοκτησία του δούκα της Ορλεάνης, ανηψιού του Λουδοβίκου 14ου, η "νησίδα" αυτή με τις στοές της, όντας βασιλική κατοικία, απέκλειε την αστυνομική επιτήρηση. Η γειτνίαση με την Comédie française και άλλα θέατρα οδήγησε έναν ολόκληρο νυκτόβιο κόσμο να αναζητήσει εκεί διαφόρων ειδών διασκεδάσεις: καφενεία, εστιατόρια, απαγορευμένα παιχνίδια, πορνεία. Το 1790, ένα χρόνο μετά την Επανάσταση, υπήρχαν γύρω στα 1.500 "καλοντυμένα και καλοβαμμένα κορίτσια που περίμεναν μέρα νύχτα τους πελάτες, τα "κοροϊδια" όπως τους ονόμαζαν". Louis-Léopold Boilly, Les galeries du Palais Royal (1809). Musée Carnavalet.

 

Η πορνεία στο plais-Royal. Η έξοδος του 113ου Συντάγματος (1815). Στις στοές του Palias-Royal γνώρισε ο Ναπολέων Βοναπάρτης την Ζοζεφίν ντε Μποαρναί.
Η πορνεία στο plais-Royal. Η έξοδος του 113ου Συντάγματος (1815). Στις στοές του Palias-Royal γνώρισε ο Ναπολέων Βοναπάρτης την Ζοζεφίν ντε Μποαρναί.

 

"Πολύ γρήγορα, η παρισινή νύχτα αντιμετωπίζεται από τις αρχές σαν ένας χώρος ταραχοποιός που γεννά την αταξία,  ακόμη και τις ανατρεπτικές ενέργειες, και γι' αυτό πρέπει να ελέγχεται και να παρακολουθιέται όσο γίνεται πιο προσεκτικά. 'Ηδη από τα τέλη του 18ου αι. εφαρμόζεται  μία ειδική αστυνόμευση. Απέναντι σ' αυτήν την νυχτερινή αστυνομία κάποιες ομάδες των κακόφημων συνοικιών προσπαθούν να επωφεληθούν από την παρισινή νύχτα απειλώντας τους πελάτες, πουλώντας προστασία στα μαγαζιά, εκμεταλλευόμενοι και την πορνεία, το έμβλημα της νύχτας με τις εκατοντάδες "petites femmes de Paris" (κείμενο της έκθεσης).
"Πολύ γρήγορα, η παρισινή νύχτα αντιμετωπίζεται από τις αρχές σαν ένας χώρος ταραχοποιός που γεννά την αταξία, ακόμη και τις ανατρεπτικές ενέργειες, και γι' αυτό πρέπει να ελέγχεται και να παρακολουθιέται όσο γίνεται πιο προσεκτικά. 'Ηδη από τα τέλη του 18ου αι. εφαρμόζεται μία ειδική αστυνόμευση. Απέναντι σ' αυτήν την νυχτερινή αστυνομία κάποιες ομάδες των κακόφημων συνοικιών προσπαθούν να επωφεληθούν από την παρισινή νύχτα απειλώντας τους πελάτες, πουλώντας προστασία στα μαγαζιά, εκμεταλλευόμενοι και την πορνεία, το έμβλημα της νύχτας με τις εκατοντάδες "petites femmes de Paris" (κείμενο της έκθεσης).

 

"Ξέρει πολύ καλά πως είσαι προορισμένη για την πολυτέλεια και τη μεγάλη ζωή".
"Ξέρει πολύ καλά πως είσαι προορισμένη για την πολυτέλεια και τη μεγάλη ζωή".

 

"'Ηδη από τον 18ο αι., η παρισινή νύχτα βρίθει από ειδικά επαγγέλματα. Στις ταβέρνες και στα καφενεία εργάζονταν το 1900 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι, τότε που ο αριθμός εκείνων που διασκέδαζαν έφτασε να είναι ο μεγαλύτερος και ποτέ δεν ξεπεράστηκε" (κείμενο της έκθεσης). Σήμερα, η παρισινή πρωτεύουσα αριθμεί ακόμη 13.000 καφενεία.
"'Ηδη από τον 18ο αι., η παρισινή νύχτα βρίθει από ειδικά επαγγέλματα. Στις ταβέρνες και στα καφενεία εργάζονταν το 1900 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι, τότε που ο αριθμός εκείνων που διασκέδαζαν έφτασε να είναι ο μεγαλύτερος και ποτέ δεν ξεπεράστηκε" (κείμενο της έκθεσης). Σήμερα, η παρισινή πρωτεύουσα αριθμεί ακόμη 13.000 καφενεία.

 

 

 

Βραδινά φορέματα (1926). Palais Galliera.
Βραδινά φορέματα (1926). Palais Galliera.

 

"Το Παρίσι τη νύχτα". Εφημερίδα του ευτυχισμένου "viveur" για όσο διαρκεί η 'Εκθεση.
"Το Παρίσι τη νύχτα". Εφημερίδα του ευτυχισμένου "viveur" για όσο διαρκεί η 'Εκθεση.

 

Στο καμαρίνι ενός καμπαρέ. Φωτογραφία ανωνύμου. © Collection Roger-Viollet
Στο καμαρίνι ενός καμπαρέ. Φωτογραφία ανωνύμου. © Collection Roger-Viollet

 

 

 

 

 

Τραπέζι για μακιγιάζ σχεδιασμένο από τον διακοσμητή Oscar Gustin για το Théâtre de Poche (1960-1970). Bibliothèque historique de la Ville de Paris.
Τραπέζι για μακιγιάζ σχεδιασμένο από τον διακοσμητή Oscar Gustin για το Théâtre de Poche (1960-1970). Bibliothèque historique de la Ville de Paris.

 

Τα βουλεβάρτα. 'Εργο του Douchot
Τα βουλεβάρτα. 'Εργο του Douchot

 

 

 

"Στις 5 Μαρτίου 1978 ανοίγει το Palace. Μέσα σε ένα σκηνικό όπερας, όπου όλοι είναι υπό το βλέμμα όλων, 2000 κλάμπερς χορεύουν στους ήχους του "La vie en rose" της Grace Jones. Το Palace κατάφερε να πραγματοποιήσει τη σύνθεση της παρισινής νύχτας και να απογειώσει το γιορταστικό πνεύμα που κληρονομήθηκε από το Μάη του 1968" (κείμενο της έκθεσης).
"Στις 5 Μαρτίου 1978 ανοίγει το Palace. Μέσα σε ένα σκηνικό όπερας, όπου όλοι είναι υπό το βλέμμα όλων, 2000 κλάμπερς χορεύουν στους ήχους του "La vie en rose" της Grace Jones. Το Palace κατάφερε να πραγματοποιήσει τη σύνθεση της παρισινής νύχτας και να απογειώσει το γιορταστικό πνεύμα που κληρονομήθηκε από το Μάη του 1968" (κείμενο της έκθεσης).

 

 

 

Αριστ.: Βραδινό φόρεμα (Christian Dior) της Régine, τραγουδίστριας και "βασίλισσας της νύχτας" με πάνω από 20 ντισκοτέκ στο ενεργητικό της. Palais Galliera.
Αριστ.: Βραδινό φόρεμα (Christian Dior) της Régine, τραγουδίστριας και "βασίλισσας της νύχτας" με πάνω από 20 ντισκοτέκ στο ενεργητικό της. Palais Galliera.