Η Τέχνη, το Κεφάλαιο και η ντοματόσουπα

 

 Πόσο "μπανάλ" είναι μια κονσέρβα σούπας Campbell και πόση υπολογιστική αφέλεια μπορεί να κρύβει η Ποπ Αρτ;

 

 

 

Σπανιότατη φωτογραφία από το εργοστάσιο Campbell όπως λειτουργούσε το 1935. Δανεισμένη από το μπλογκ History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often) του ιστορικού Jack Stanley.
Σπανιότατη φωτογραφία από το εργοστάσιο Campbell όπως λειτουργούσε το 1935. Δανεισμένη από το μπλογκ History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often) του ιστορικού Jack Stanley.

 

Βρήκαμε το πνεύμα του καπιταλισμού μέσα σε μια σούπα ντομάτας

Του Jean-Baptiste Malet (Reporterre, η καθημερινότητα της οικολογίας), 02.09.2017.

 

Η ιστορία της κονσέρβας σούπας Campbell, σύμβολο της καταναλωτικής κοινωνίας που διαδόθηκε από τον Andy Warhol, αποτελεί για τον ιστορικό Daniel Sidorick, μια "συμπύκνωση του καπιταλισμού". Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι κονσέρβες Campbell πωλούνταν δέκα σεντς, και ως εκ τούτου η διεύθυνση της επιχείρησης, η οποία ιδρύθηκε τον 19ο αιώνα στο Camden ( New Jersey), έκανε συστηματικές προσπάθειες για να αυξήσει την παραγωγικότητα των μονάδων μειώνοντας συνεχώς το κόστος παραγωγής. Με την αδυσώπητη αντισυνδικαλιστική καταδίωξη, τον απόλυτο έλεγχο της αλυσίδας εφοδιασμού των εργοστασίων που παρήγαγαν τη βιομηχανική τροφή, την πρώιμη επιστημονική οργάνωση της εργασίας, την εμμονική αναζήτηση μιας παραγωγής χαμηλού κόστους από μετανάστες καθώς και την στρατηγική ατομικοποίησης των εργατών στις αλυσίδες, η βίαιη ιστορία της Campbell Soup Company ακυρώνει το περίφημο επιχείρημα του Andy Warhol, σύμφωνα με το οποίο οι κονσέρβες σούπας Campbell είναι "μπανάλ".

 

Το βιβλίο αυτό αποκαλύπτει το αντίθετο, αποδεικνύοντας ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο περίπλοκο από την ιστορία ενός εμπορεύματος. Η κονσέρβα σούπας Campbell είναι από μόνη της σε θέση να διηγηθεί ολόκληρες πτυχές της βιομηχανικής, πολιτικής και κοινωνικής ιστορίας. Ο τίτλος αυτής της μεγάλης κριτικής ιστορίας της σούπας Campbell -"ένας συμπυκνωμένος καπιταλισμός", τηρεί όλες τις της υποσχέσεις. Διαβαζοντάς την, είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί έχει βραβευτεί επανειλλημμένα στις Ηνωμένες Πολιτείες από επιτροπές ιστορικών .

 

Στους εραστές της τέχνης, όπως και στους αμφισβητίες της κατεστημένης τάξης, ο Daniel Sidorick υπενθυμίζει ότι ο Andy Warhol κάποτε σχεδίασε το περιτύλιγμα προϊόντων Campbell που διατέθηκαν στα σούπερ μάρκετ. Ήταν το 1985, λίγο πριν ο καλλιτέχνης αρχίσει να πουλάει τα έργα του στην πολυεθνική.

 

Το βιβλίο αφηγείται τη μεγάλη ιστορία συγκρούσεων μιας καπιταλιστικής εμβληματικής φίρμας, και μετά από κάθε σελίδα κατατανοούμε όλο και περισσότερο τις αδίστακτες στρατηγικές μιας φανατικά αντικομμουνιστικής διεύθυνσης που έσπασε μεγάλες απεργίες· ανακαλύπτουμε πρόσωπα εργατών της Campbell που στρατεύτηκαν στις Διεθνείς Ταξιαρχίες κατά τη διάρκεια του ισπανικού πολέμου· καθώς και άλλων συνδικαλιστών που τη δεκαετία του 1940 δημιούργησαν μια δομή λαϊκής εκπαίδευσης όπου διδάχθηκε η ιστορία της τέχνης. Αυτοί, επειδή τόλμησαν να αντισταθούν σε έναν γίγαντα της αγροδιατροφικής βιομηχανίας στη "Χώρα της Ελευθερίας", δικάστηκαν και φυλακίστηκαν επί Μακκαρθισμού. Διωγμένοι, εξοντωμένοι, πέθαναν ανώνυμοι και φτωχοί, μακριά από τις νιουγιορκέζικες κοσμικότητες ενός διάσημου καλλιτέχνη της Ποπ Αρτ.

 

Daniel Sidorick, Condensed Capitalism : Campbell Soup and the Pursuit of Cheap Production in the Twentieth Century, Εκδ. Ithaca (NY), ILR Press, 2009.

 

Εκτός από το βιβλίο του Daniel Sidoricκ, κυκλοφόρησε φέτος και μια άλλη μεγάλη έρευνα γύρω από τον "πολιτισμό της ντομάτας" και το τερατώδες δίκτυο παραγωγής, επεξεργασίας και μαζικής νόθευσης (στην Κίνα και αλλού) του ντοματοπελτέ. Πρόκειται για το βιβλίο του γάλλου δημοσιογράφου Jean-Baptiste Malet "Η Αυτοκρατορία του κόκκινου χρυσού. Παγκόσμια έρευνα για τη βιομηχανική ντομάτα". 'Ενα μεγάλο απόσπασμα του βιβλίου δημοσιεύτηκε στο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Monde Diplomatique (τεύχος Ιουνίου) υπό τον τίτλο "Ο καπιταλισμός όπως μας τον διηγείται το κέτσαπ".
Εκτός από το βιβλίο του Daniel Sidoricκ, κυκλοφόρησε φέτος και μια άλλη μεγάλη έρευνα γύρω από τον "πολιτισμό της ντομάτας" και το τερατώδες δίκτυο παραγωγής, επεξεργασίας και μαζικής νόθευσης (στην Κίνα και αλλού) του ντοματοπελτέ. Πρόκειται για το βιβλίο του γάλλου δημοσιογράφου Jean-Baptiste Malet "Η Αυτοκρατορία του κόκκινου χρυσού. Παγκόσμια έρευνα για τη βιομηχανική ντομάτα". 'Ενα μεγάλο απόσπασμα του βιβλίου δημοσιεύτηκε στο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Monde Diplomatique (τεύχος Ιουνίου) υπό τον τίτλο "Ο καπιταλισμός όπως μας τον διηγείται το κέτσαπ".

 

Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).
Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).

 

Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).
Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).

 

Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).
Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).

 

Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).
Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).

 

Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).
Εργοστάσιο Campbell. Φωτ. History in the Raw (The bare facts of history that you don't get to read very often).

 

Andy Warhol,
Campbell's Soup Cans. Museum of Modern Art. Φωτ. Vanity Fair. Σχεδιάστηκε το 1895, πολλαπλασιάστηκε το 1962.
Andy Warhol, Campbell's Soup Cans. Museum of Modern Art. Φωτ. Vanity Fair. Σχεδιάστηκε το 1895, πολλαπλασιάστηκε το 1962.

 

Αριστ., ο  Andy Warhol βάζει την υπογράφη του σε μια κονσέρβα στην Ατλάντα το 1981. Φωτ. © Adam Scull. Βλ. stDibs.  Δεξ., ο ίδιος με το καρότσι του γεμάτο σούπες κι απορρυπαντικά Brillo (άλλο έργο του αυτό) στο σουπερμάρκετ Gristedes της Νέας Υόρκης το 1965. Φωτ. © Bob Adelman.
Αριστ., ο Andy Warhol βάζει την υπογράφη του σε μια κονσέρβα στην Ατλάντα το 1981. Φωτ. © Adam Scull. Βλ. stDibs. Δεξ., ο ίδιος με το καρότσι του γεμάτο σούπες κι απορρυπαντικά Brillo (άλλο έργο του αυτό) στο σουπερμάρκετ Gristedes της Νέας Υόρκης το 1965. Φωτ. © Bob Adelman.

 

Οι συσκευασίες που σχεδίασε ο Andy Warhol το 1985 γιά διάφορες σούπες της εταιρείας Campbell.
Οι συσκευασίες που σχεδίασε ο Andy Warhol το 1985 γιά διάφορες σούπες της εταιρείας Campbell.

 

Από τα ράφια των σουπερμάρκετ στους τοίχους των γκαλερί. Φωτ. Art Surgery.
Από τα ράφια των σουπερμάρκετ στους τοίχους των γκαλερί. Φωτ. Art Surgery.

 

Αριστ., απεργοί μπροστά στο εργοστάσιο της Campbell το 1952. Δεξ., η δημοσιογράφος Kitty Eisele με ένα φόρεμα "Andy Warhol Dinner" σε μια δεξίωση. Το φόρεμα αυτό, φτιαγμένο από χαρτί, ήταν άλλο ένα διαφημιστικό τρικ της Campbell. Το 1967, οι καταναλωτές μπορούσαν με δύο ετικέτες από σούπες κι ένα δολάριο να το παραλάβουν από το ταχυδρομείο.
Αριστ., απεργοί μπροστά στο εργοστάσιο της Campbell το 1952. Δεξ., η δημοσιογράφος Kitty Eisele με ένα φόρεμα "Andy Warhol Dinner" σε μια δεξίωση. Το φόρεμα αυτό, φτιαγμένο από χαρτί, ήταν άλλο ένα διαφημιστικό τρικ της Campbell. Το 1967, οι καταναλωτές μπορούσαν με δύο ετικέτες από σούπες κι ένα δολάριο να το παραλάβουν από το ταχυδρομείο.

 

Ο Andy Warhol στο σουπερμάρκετ Gristedes της Νέας Υόρκης το 1965. Φωτ. © Bob Adelman.
Ο Andy Warhol στο σουπερμάρκετ Gristedes της Νέας Υόρκης το 1965. Φωτ. © Bob Adelman.